Alternatief voor Ozempic: opties in Nederland

Een alternatief voor Ozempic kan nodig zijn bij bijwerkingen, leveringsproblemen of een veranderde medische situatie. Ozempic (semaglutide injectie) is in Nederland uitsluitend geregistreerd voor diabetes mellitus type 2, niet voor gewichtsbeheersing. Er zijn meerdere vergelijkbare middelen beschikbaar, waaronder andere GLP-1-receptoragonisten en de duale GIP/GLP-1-agonist tirzepatide. De keuze voor een alternatief is altijd maatwerk en vereist overleg met een arts of apotheker, die rekening houdt met uw indicatie, comorbiditeiten en eventuele vergoedingsvoorwaarden.

Waarom zoeken mensen een alternatief voor Ozempic?

Mensen zoeken een alternatief voor Ozempic vanwege bijwerkingen, leveringsproblemen of een veranderde indicatie. De keuze voor een alternatief vindt altijd plaats in overleg met een arts of apotheker.

Mensen zoeken een alternatief voor Ozempic (semaglutide injectie) om uiteenlopende redenen, waaronder bijwerkingen, beschikbaarheidsproblemen of een veranderde medische situatie. Ozempic is in Nederland door de Europese Commissie, op basis van een positief advies van het EMA, uitsluitend geregistreerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2.^[1][2] Ozempic is niet geregistreerd voor gewichtsbeheersing. Wanneer een arts of apotheker constateert dat Ozempic niet de meest passende keuze is, of wanneer het middel tijdelijk moeilijk leverbaar is, kan het zinvol zijn om alternatieven te verkennen.

Veel voorkomende redenen om een alternatief te overwegen zijn:

• Bijwerkingen zoals aanhoudende misselijkheid, braken of maagdarmklachten die de kwaliteit van leven beïnvloeden

• Leveringsproblemen: semaglutide-injecties zijn in bepaalde perioden beperkt beschikbaar geweest in Nederland

• Veranderde indicatie: iemand die gewichtsbeheersing als primair doel heeft, valt mogelijk onder een andere geregistreerde indicatie waarvoor een ander middel is goedgekeurd

• Onvoldoende bloedsuikerregulatie bij diabetes type 2, waardoor een arts een ander werkingsmechanisme overweegt

Het is belangrijk te benadrukken dat de keuze voor een alternatief altijd in overleg met een arts of apotheker plaatsvindt. Zelfstandig wisselen van medicatie is niet veilig en kan leiden tot ongewenste effecten op de bloedsuikerspiegel of het gewicht. De huisarts of internist beoordeelt welk middel past bij de individuele situatie, rekening houdend met comorbiditeiten, andere medicatie en persoonlijke voorkeuren.

Welke vergelijkbare medicijnen zijn er beschikbaar in Nederland?

In Nederland zijn meerdere alternatieven geregistreerd, waaronder liraglutide, dulaglutide, tirzepatide (Mounjaro) en orale semaglutide (Rybelsus). Tirzepatide is als enige goedgekeurd voor zowel diabetes type 2 als gewichtsbeheersing.

In Nederland zijn meerdere geneesmiddelen geregistreerd die tot dezelfde of verwante klassen behoren als Ozempic, elk met een eigen goedgekeurde indicatie en toepassingsgebied. De actuele handelsbeschikbaarheid per middel kan wisselen; de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank en de apotheker kunnen hierover actuele informatie geven. De belangrijkste groepen zijn de GLP-1-receptoragonisten en de duale GIP/GLP-1-receptoragonisten.

GLP-1-receptoragonisten (injectie):

• Semaglutide (Ozempic): wekelijkse injectie, geregistreerd voor diabetes mellitus type 2

• Semaglutide (Wegovy): wekelijkse injectie, geregistreerd voor gewichtsbeheersing; de goedgekeurde onderhoudsdosering bedraagt 2,4 mg per week (de eerder genoemde 7,2 mg is geen goedgekeurde dosering voor Wegovy in Nederland/EU)^[4][5]

• Liraglutide (Victoza): dagelijkse injectie, geregistreerd voor diabetes mellitus type 2

• Liraglutide (Saxenda): dagelijkse injectie, geregistreerd voor gewichtsbeheersing

• Dulaglutide (Trulicity): wekelijkse injectie, geregistreerd voor diabetes mellitus type 2^[10][11]

• Exenatide (Byetta, Bydureon): tweemaal daagse of wekelijkse injectie, geregistreerd voor diabetes mellitus type 2; de actuele leveringsstatus in Nederland kan variëren

Duale GIP/GLP-1-receptoragonist:

• Tirzepatide (Mounjaro): één molecuul met duale agonistische werking op zowel de GIP- als de GLP-1-receptor; wekelijkse injectie, geregistreerd voor zowel diabetes mellitus type 2 als gewichtsbeheersing^[13][14]

Orale optie:

• Semaglutide tabletten (Rybelsus): dagelijks oraal, geregistreerd voor diabetes mellitus type 2. Orale semaglutide is in Nederland/EU niet geregistreerd voor gewichtsbeheersing. Een orale semaglutide-formulering van 25 mg is in Nederland/EU niet goedgekeurd voor gewichtsbeheersing; Rybelsus is de enige in Nederland geregistreerde orale semaglutide en is uitsluitend voor diabetes mellitus type 2.

De Europese Commissie heeft deze middelen centraal goedgekeurd op basis van een positief advies van het EMA; de CBG-MEB beheert de nationale registratie in Nederland. Vergoeding via de basisverzekering is aan voorwaarden gebonden en verschilt per middel en indicatie. Voor gewichtsbeheersing geldt dat de meeste middelen in Nederland niet standaard worden vergoed en doorgaans zelf worden betaald. Het Zorginstituut Nederland publiceert actuele standpunten over vergoeding van gewichtsbeheersingsmiddelen.

Hoe verschillen deze middelen van Ozempic in werking en gebruik?

Ozempic is een GLP-1-receptoragonist; tirzepatide werkt daarnaast ook op de GIP-receptor. Toedieningsfrequentie varieert van dagelijks tot wekelijks, en alle middelen delen maagdarmgerelateerde bijwerkingen.

Ozempic en zijn alternatieven verschillen op meerdere punten: het werkingsmechanisme, de toedieningsfrequentie, de toedieningsvorm en het bijwerkingenprofiel. Kennis van deze verschillen helpt een arts om een weloverwogen keuze te maken die aansluit bij de situatie van de patiënt.

Werkingsmechanisme: Ozempic is een GLP-1-receptoragonist. Het bootst het hormoon GLP-1 na, dat na een maaltijd wordt afgegeven en zorgt voor:

• Stimulatie van insulineafgifte afhankelijk van de bloedglucosewaarde (gemeten in mmol/L)

• Remming van glucagonafgifte

• Vertraging van de maaglediging

• Vermindering van eetlust via het centrale zenuwstelsel

Tirzepatide (Mounjaro) is een duale GIP/GLP-1-receptoragonist: één molecuul dat werkt op zowel de GLP-1-receptor als de GIP-receptor (glucose-afhankelijk insulinotroop polypeptide).^[13][14] Dit onderscheidt het van de enkelvoudige GLP-1-agonisten, al is de klinische betekenis hiervan per patiënt verschillend.

Toedieningsfrequentie en vorm:

• Wekelijkse injecties: semaglutide (Ozempic, Wegovy), tirzepatide (Mounjaro), dulaglutide

• Dagelijkse injecties: liraglutide

• Dagelijkse tabletten: orale semaglutide (Rybelsus, uitsluitend voor diabetes mellitus type 2)

Bijwerkingen en veiligheidsinformatie: Alle GLP-1-agonisten delen een vergelijkbaar bijwerkingenprofiel, met name maagdarmklachten zoals misselijkheid, braken, diarree en obstipatie. Deze treden het vaakst op bij het starten of ophogen van de dosis.

Belangrijke veiligheidspunten op basis van de productinformatie (SmPC) van de afzonderlijke middelen:

• Acute pancreatitis: gemeld bij gebruik van GLP-1-agonisten.^[23][24] Bij klachten zoals ernstige, aanhoudende buikpijn dient de patiënt contact op te nemen met de huisarts of, buiten kantooruren, de huisartsenpost. Bij tekenen van een levensbedreigende situatie (zoals collaps of ernstige ademnood) dient men 112 te bellen.

• Hypoglykemie: het risico op een te lage bloedsuikerwaarde (hypoglykemie) is verhoogd wanneer GLP-1-agonisten of tirzepatide worden gecombineerd met sulfonylureumderivaten of insuline. De arts kan de dosering van deze middelen aanpassen.

• Diabetische retinopathie: bij semaglutide zijn complicaties van diabetische retinopathie gemeld, met name bij patiënten die ook insuline gebruiken.^[1][19] Patiënten met bekende retinopathie dienen nauwlettend te worden gevolgd.

• Visusverlies (NAION): bij gebruik van semaglutide zijn gevallen van niet-arteritische anterieure ischemische opticopathie (NAION) gemeld.^[25][26] Patiënten die plotseling visusverlies of andere oogklachten ervaren, dienen direct contact op te nemen met een arts.

• Dehydratie en nierfunctie: ernstige maagdarmklachten kunnen leiden tot uitdroging en verslechtering van de nierfunctie. Patiënten dienen voldoende te drinken en bij aanhoudend braken of diarree contact op te nemen met de huisarts.

• Gastroparese: GLP-1-agonisten en tirzepatide vertragen de maaglediging. Bij patiënten met (ernstige) gastroparese wordt voorzichtigheid aanbevolen; gebruik kan in dat geval niet geschikt zijn.

• Anesthesie en sedatie: door de vertraagde maaglediging bestaat er een verhoogd risico op aspiratie bij algehele anesthesie of diepe sedatie. Patiënten dienen hun behandelend arts en anesthesist te informeren over het gebruik van deze middelen.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb.

Wanneer bespreek je met je arts welk middel bij jou past?

Overleg met de arts is aangewezen bij aanhoudende bijwerkingen, onvoldoende bloedsuikerregulatie of een veranderde behandeldoelstelling. Bij levensbedreigende klachten dient u direct 112 te bellen.

Een gesprek met de huisarts of specialist is aangewezen zodra de huidige behandeling niet goed aanslaat, bijwerkingen optreden, of de persoonlijke situatie verandert. De keuze voor een specifiek middel is maatwerk en hangt af van meerdere factoren die alleen een arts volledig kan beoordelen.

Situaties waarbij overleg met de arts zinvol is:

• Aanhoudende bijwerkingen van het huidige middel die de dagelijkse activiteiten beperken

• Onvoldoende regulatie van de bloedsuikerwaarden (in mmol/L) ondanks correcte inname

• Wens om van injectie naar een orale toedieningsvorm over te stappen, of omgekeerd

• Verandering van de primaire behandeldoelstelling (van diabetesregulatie naar gewichtsbeheersing of andersom)

• Zwangerschap, zwangerschapswens of borstvoeding: GLP-1-agonisten en tirzepatide mogen niet worden gebruikt tijdens de zwangerschap. Bij een zwangerschapswens dient het gebruik tijdig vóór de geplande zwangerschap te worden gestopt, conform de productinformatie van het betreffende middel. Gebruik tijdens borstvoeding wordt niet aanbevolen. De arts bespreekt per middel wat dit betekent voor de individuele situatie.

• Vragen over vergoeding: in Nederland worden gewichtsbeheersingsmiddelen doorgaans niet vergoed vanuit de basisverzekering.^[29][30] Het Zorginstituut Nederland publiceert actuele standpunten over vergoedingsvoorwaarden. De arts of apotheker kan informeren over de actuele situatie, inclusief het eigen risico dat van toepassing kan zijn.

Praktische escalatierichtlijnen:

• Bij levensbedreigende klachten zoals bewustzijnsverlies, ernstige ademnood of tekenen van anafylaxie: bel 112

• Bij urgente klachten buiten kantooruren, zoals ernstige buikpijn of andere acute klachten die niet kunnen wachten: neem contact op met de huisartsenpost

• Voor niet-spoedeisende vragen over medicatiewisseling of bijwerkingen: maak een afspraak bij de eigen huisarts

Een arts weegt bij de keuze ook mee welke middelen in Nederland beschikbaar en leverbaar zijn, en of de patiënt in aanmerking komt voor vergoeding. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaarden bieden artsen hierbij ondersteuning. De uiteindelijke beslissing wordt altijd in gezamenlijk overleg genomen.

Frequently Asked Questions