Gecombineerde leefstijlinterventie GLI

Een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) is een vergoed begeleidingsprogramma dat voeding, beweging en gedragsverandering combineert om overgewicht duurzaam aan te pakken. Het programma duurt twee jaar en wordt begeleid door gecertificeerde zorgverleners zoals een leefstijlcoach, diëtist of fysiotherapeut. Sinds 1 januari 2019 valt de GLI onder het basispakket van de zorgverzekering in Nederland. In dit artikel leest u voor wie de GLI bedoeld is, welke resultaten onderzoek laat zien, hoe de vergoeding werkt en hoe u het gesprek met uw huisarts kunt starten.

Wat is een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI)?

Een GLI is een tweejarig begeleidingsprogramma dat voeding, beweging en gedragsverandering combineert. Erkende programma's zoals CooL en SLIMMER zijn opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering sinds 2019.

Een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) is een gestructureerd begeleidingsprogramma dat voeding, beweging en gedragsverandering samenvoegt in één aanpak, gericht op het verminderen van overgewicht en het verbeteren van de algehele gezondheid. De GLI is geen dieet of kortdurende cursus, maar een langdurig traject van doorgaans twee jaar, waarbij gecertificeerde zorgverleners de deelnemer begeleiden.^[1][2] Afhankelijk van het gekozen programma kan de begeleiding worden verzorgd door een leefstijlcoach, diëtist en/of fysiotherapeut; de precieze samenstelling van het begeleidingsteam verschilt per erkend programma.

Het programma is gebaseerd op gedragspsychologische principes. Deelnemers leren niet alleen wat gezonder eten en meer bewegen inhoudt, maar ook hoe zij duurzame gewoonten kunnen opbouwen en terugval kunnen herkennen en aanpakken. Groepsbijeenkomsten wisselen af met individuele gesprekken, afhankelijk van het gekozen programma.

In Nederland beheert het RIVM via Loket Gezond Leven de lijst van erkende GLI-programma's.^[1][4] Het Zorginstituut Nederland heeft op basis van een beoordeling van effectiviteit en kosteneffectiviteit besloten de GLI per 1 januari 2019 op te nemen in het basispakket van de zorgverzekering; het Zorginstituut erkent geen afzonderlijke programma's, maar stelt de voorwaarden voor pakketvergoeding vast.^[2][3] Bekende voorbeelden van erkende programma's zijn CooL, SLIMMER, BeweegKuur en Samen Sportief in Beweging.^[1][12] Elk programma voldoet aan de minimumeisen die gelden voor inhoud, duur en deskundigheid van de begeleiders. De huisarts of praktijkondersteuner kan doorverwijzen naar een erkend programma in de regio.

Voor wie is de GLI bedoeld en wie komt in aanmerking?

De GLI is bedoeld voor volwassenen met een BMI van 25 of hoger met gewichtsgerelateerde aandoening, of een BMI van 30 of hoger zonder bijkomende aandoening. Verwijzing verloopt via de huisarts of POH-S.

De GLI is bedoeld voor volwassenen met overgewicht of obesitas die een verhoogd gezondheidsrisico lopen. Voor vergoeding vanuit de basisverzekering in Nederland gelden landelijk uniforme indicatiecriteria, vastgelegd door het Zorginstituut Nederland. Het gaat om personen met een body mass index (BMI) van 25 kg/m² of hoger in combinatie met een gewichtsgerelateerde aandoening, zoals diabetes type 2, hypertensie, slaapapneu of een verhoogd cardiovasculair risico, of om personen met een BMI van 30 kg/m² of hoger zonder bijkomende aandoening. De inhoud en opzet van erkende programma's kan onderling verschillen, maar de criteria voor vergoeding zijn voor heel Nederland gelijk.

De verwijzing verloopt in Nederland via de huisarts of een medisch specialist. De praktijkondersteuner somatiek (POH-S) kan namens de huisarts verwijzen. Zij beoordelen of iemand voldoet aan de criteria en welk programma het beste aansluit bij de persoonlijke situatie en de beschikbaarheid in de regio.

Belangrijke aandachtspunten bij de beoordeling zijn:

• Motivatie en bereidheid om gedurende twee jaar actief deel te nemen

• Afwezigheid van contra-indicaties, zoals ernstige psychiatrische aandoeningen die intensieve groepsbegeleiding bemoeilijken (conform de NHG-Standaard Obesitas)

• Eerdere pogingen tot gewichtsbeheersing en de uitkomsten daarvan

De GLI is niet bedoeld als vervanging van medische behandeling bij ernstige obesitas. Conform de NHG-Standaard Obesitas wordt bariatrische chirurgie doorgaans overwogen bij een BMI van 40 kg/m² of hoger, of bij een BMI van 35 kg/m² of hoger in combinatie met ernstige comorbiditeit, nadat conservatieve behandeling onvoldoende resultaat heeft opgeleverd. In die gevallen bespreekt de huisarts de meest passende route.

Welke resultaten zijn bekend uit onderzoek naar de GLI?

Deelnemers verliezen gemiddeld 3 tot 5 procent van hun begingewicht, met verbeteringen in bloeddruk, bloedglucose en kwaliteit van leven. Resultaten variëren sterk per individu en programma.

Wetenschappelijk onderzoek naar erkende GLI-programma's in Nederland laat zien dat deelnemers na afloop gemiddeld 3 tot 5 procent van hun begingewicht verliezen, met bij een deel van de deelnemers grotere dalingen, afhankelijk van het programma en de individuele inzet.^[2][3] Naast gewichtsreductie worden verbeteringen gemeten in bloeddruk, nuchtere bloedglucose, cholesterolwaarden en kwaliteit van leven.^[2][3] Het RIVM heeft meerdere GLI-programma's geëvalueerd en publiceert de uitkomsten via Loket Gezond Leven.

Uit de RIVM-evaluatie van het CooL-programma bleek dat deelnemers na twee jaar gemiddeld circa 4 procent lichter waren dan bij aanvang, en dat een deel van de deelnemers ook na de begeleiding het bereikte gewicht vasthield.^[1][12] Onderzoek naar het SLIMMER-programma liet vergelijkbare resultaten zien, met aanvullende verbeteringen in beweeggedrag en voedingspatroon.^[15][16]

Belangrijk is dat de GLI geen garantie biedt op een bepaald gewichtsverlies. Uitvalpercentages en de spreiding van uitkomsten tussen deelnemers en programma's zijn aanzienlijk. Resultaten variëren sterk tussen individuen en hangen samen met:

• De mate van deelname aan bijeenkomsten

• De aanwezigheid van bijkomende medische of psychosociale factoren

• De kwaliteit van de begeleiding en de aansluiting bij de persoonlijke situatie

De NHG-Standaard Obesitas en het Zorginstituut Nederland benadrukken dat leefstijlinterventie de basis vormt van de behandeling van overgewicht, en dat medicamenteuze of chirurgische opties pas aan de orde komen wanneer leefstijlaanpassing onvoldoende resultaat geeft of medisch geïndiceerd is. De GLI is daarmee een eerste en wezenlijke stap in een bredere behandelstrategie.

Wordt de GLI vergoed vanuit de basisverzekering in Nederland?

De GLI wordt vergoed vanuit de basisverzekering voor maximaal twee jaar, mits aan de indicatiecriteria wordt voldaan en het programma door een erkende aanbieder wordt uitgevoerd. De kosten vallen onder het verplicht eigen risico.

In Nederland wordt de gecombineerde leefstijlinterventie vergoed vanuit de basisverzekering, mits de deelnemer voldoet aan de landelijk vastgestelde indicatiecriteria en het programma wordt uitgevoerd door een erkende aanbieder. Het Zorginstituut Nederland heeft de GLI per 1 januari 2019 opgenomen in het basispakket, na een positief advies over de effectiviteit en kosteneffectiviteit.^[2][3]

De vergoeding geldt voor maximaal twee jaar begeleiding. De GLI valt onder het verplicht eigen risico: de kosten worden eerst verrekend met het eigen risico van de verzekerde. Het actuele bedrag van het verplicht eigen risico is te vinden op de website van de Rijksoverheid. Wie het eigen risico al heeft opgebruikt via andere zorgkosten, betaalt voor de GLI zelf niets meer bij. Wie dat nog niet heeft, betaalt de eerste kosten zelf totdat het eigen risico is bereikt.

Voor vergoeding gelden de volgende voorwaarden:

• Verwijzing door de huisarts of een medisch specialist (de POH-S kan namens de huisarts verwijzen)

• Deelname aan een door het RIVM via Loket Gezond Leven erkend programma

• Voldoen aan de landelijk uniforme BMI-criteria en eventuele bijkomende aandoeningen zoals vastgelegd door het Zorginstituut Nederland

Het is raadzaam om vooraf bij de eigen zorgverzekeraar te informeren of het gekozen programma en de betreffende aanbieder zijn gecontracteerd, omdat de vergoeding kan afhangen van de specifieke polis. Aanvullende verzekeringen kunnen in sommige gevallen extra begeleiding dekken die buiten het basispakket valt. Het Zorginstituut Nederland en de Rijksoverheid publiceren actuele informatie over de vergoedingsvoorwaarden en het eigen risico op hun websites.

Hoe bespreekt u deelname aan een GLI met uw huisarts?

Vraag de huisarts of POH-S of een erkend leefstijlprogramma passend is bij uw situatie. Zij beoordelen de indicatiecriteria, beschikbare programma's in de regio en verzorgen de verwijzing.

Een gesprek over de GLI begint het beste met een open vraag aan de huisarts of praktijkondersteuner, zoals of een erkend leefstijlprogramma passend is bij de persoonlijke situatie en gezondheidsklachten. De huisarts beoordeelt vervolgens of aan de indicatiecriteria wordt voldaan, welke programma's beschikbaar zijn in de regio en of er medische aandachtspunten zijn die de keuze beïnvloeden. Aanvullende patiëntinformatie over de GLI is beschikbaar via Thuisarts.nl, de website die door huisartsen in Nederland wordt aanbevolen voor betrouwbare gezondheidsinformatie.

Om het gesprek zo nuttig mogelijk te maken, is het zinvol om vooraf na te denken over:

• Eerdere ervaringen met afvallen of leefstijlverandering, en wat daarbij wel of niet werkte

• Praktische mogelijkheden, zoals beschikbare tijd voor bijeenkomsten en voorkeur voor groeps- of individuele begeleiding

• Bijkomende klachten of aandoeningen die mogelijk samenhangen met het gewicht, zoals vermoeidheid, gewrichtspijn of verhoogde bloeddruk

• Vragen over de vergoeding en het eigen risico

De huisarts of POH-S stelt samen met de patiënt een behandelplan op en verzorgt de verwijzing naar een erkende GLI-aanbieder. Na de start van het programma blijft de huisarts betrokken bij de medische begeleiding, bijvoorbeeld voor controle van bloeddruk of bloedglucose in mmol/L.

Wanneer er tijdens of na de GLI klachten ontstaan die medische aandacht vragen, is de eigen huisarts het eerste aanspreekpunt. Bij urgente klachten buiten kantooruren is de huisartsenpost bereikbaar. Bij een levensbedreigende situatie dient altijd 112 te worden gebeld. De GLI is een samenwerking tussen de deelnemer en een team van zorgverleners, waarbij de huisarts de centrale rol in de coördinatie vervult.

Frequently Asked Questions