Hoeveel val je af met Saxenda?

Hoeveel val je af met Saxenda is een veelgestelde vraag voor iedereen die medicamenteuze ondersteuning bij gewichtsbeheersing overweegt. Saxenda (liraglutide 3 mg) is een receptplichtig geneesmiddel dat, in combinatie met een caloriearm dieet en meer beweging, kan bijdragen aan gewichtsverlies bij volwassenen met obesitas of overgewicht met een gewichtsgerelateerde aandoening. De resultaten verschillen sterk per persoon. In dit artikel leest u wat klinisch onderzoek laat zien, hoe het middel werkt, voor wie het geschikt is en wanneer u het met uw arts bespreekt.

Hoeveel kilo's kun je afvallen met Saxenda?

In de SCALE-onderzoeken bereikte een aanzienlijk deel van de deelnemers na 56 weken ten minste 5 procent gewichtsverlies, maar individuele resultaten lopen sterk uiteen en zijn altijd afhankelijk van dieet en beweging.

In de SCALE-onderzoeken, die de basis vormen voor de Europese goedkeuring door de Europese Commissie op basis van een EMA-advies, bereikte een aanzienlijk aandeel van de deelnemers na 56 weken behandeling met Saxenda een gewichtsverlies van ten minste 5 procent van het lichaamsgewicht, in combinatie met een caloriearm dieet en meer beweging.^[10][2] Een kleiner aandeel bereikte meer dan 10 procent gewichtsverlies, terwijl anderen minder of geen klinisch relevant gewichtsverlies bereikten. Individuele resultaten lopen sterk uiteen.

Het is belangrijk te begrijpen dat Saxenda geen zelfstandig afslankmiddel is. De productinformatie, zoals vastgelegd in de SmPC beschikbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank, benadrukt uitdrukkelijk dat het middel altijd wordt ingezet als aanvulling op een verminderde calorie-inname en verhoogde lichamelijke activiteit. Zonder die leefstijlveranderingen is het verwachte gewichtsverlies aanzienlijk kleiner.

Volgens de SmPC (rubriek 4.1) moet de behandeling bij volwassenen worden geëvalueerd nadat de onderhoudsdosering van 3,0 mg per dag gedurende 12 weken is bereikt. Als een patiënt in die periode niet ten minste 5 procent van het begingewicht heeft verloren, wordt aanbevolen de behandeling te staken, omdat verdere respons dan onwaarschijnlijk is. Voor adolescenten van 12 jaar en ouder gelden afzonderlijke criteria op basis van BMI of BMI-z-score; raadpleeg hiervoor de productinformatie. Dit criterium helpt zowel arts als patiënt om een weloverwogen beslissing te nemen over voortzetting. Bespreek verwachtingen altijd met uw eigen huisarts of behandelend arts, zodat doelen realistisch en medisch verantwoord zijn.

Hoe werkt Saxenda bij gewichtsverlies?

Saxenda bootst het darmhormoon GLP-1 na, waardoor honger afneemt en verzadiging langer aanhoudt; de dosering wordt wekelijks opgebouwd van 0,6 mg naar 3,0 mg per dag.

Saxenda (liraglutide 3 mg) werkt door het nabootsen van een natuurlijk darmhormoon, het glucagon-achtige peptide-1 (GLP-1), dat na de maaltijd vrijkomt en een rol speelt bij het reguleren van eetlust en verzadiging. Liraglutide bindt aan GLP-1-receptoren in de hersenen, met name in het hypothalamische verzadigingscentrum, waardoor het gevoel van honger kan afnemen en het gevoel van volheid langer kan aanhouden.^[12][13] De mate waarin dit effect optreedt, verschilt per persoon.

Daarnaast vertraagt liraglutide de maaglediging enigszins, wat bijdraagt aan een langer aanhoudend verzadigingsgevoel na een maaltijd.^[11][14] Het middel heeft ook een effect op de bloedsuikerregulatie: het stimuleert de insulineafgifte op een glucoseafhankelijke manier en remt de afgifte van glucagon. Bij mensen zonder diabetes type 2 is dit effect klinisch minder prominent, maar het draagt bij aan een stabielere bloedsuikerspiegel na de maaltijd.

Saxenda wordt eenmaal daags subcutaan toegediend, via een injectie onder de huid van de buik, dij of bovenarm. De dosering wordt geleidelijk opgebouwd, startend bij 0,6 mg per dag en wekelijks verhoogd met 0,6 mg per stap, indien verdragen, tot de onderhoudsdosering van 3,0 mg per dag.^[2][4] Deze opbouwfase is bedoeld om de kans op maag-darmklachten te verminderen. Het werkingsmechanisme sluit aan bij een fysiologisch systeem dat al betrokken is bij de regulatie van energie-inname.

Bijwerkingen en veiligheid: wat moet je weten?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn maag-darmklachten; zeldzamere maar ernstige risicos zijn pancreatitis, galstenen en een verhoogde hartfrequentie, waarvoor medisch toezicht nodig is.

De meest voorkomende bijwerkingen van Saxenda zijn maag-darmklachten, waaronder misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Deze klachten treden vooral op aan het begin van de behandeling en tijdens de dosisverhogingen, en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam went aan het middel. De geleidelijke opbouwfase is mede bedoeld om deze bijwerkingen te beperken.

Bij aanhoudende maag-darmklachten bestaat het risico op uitdroging, wat in zeldzame gevallen kan leiden tot een verslechtering van de nierfunctie. Zorg bij misselijkheid, braken of diarree voor voldoende vochtinname en raadpleeg uw arts als de klachten aanhouden.

Ernstiger, maar zeldzamer, zijn de volgende aandachtspunten:

• Pancreatitis: Gevallen van acute pancreatitis zijn gemeld bij gebruik van liraglutide. Bij aanhoudende, ernstige buikpijn moet de behandeling direct worden gestaakt en medische hulp worden gezocht. Na een bevestigde pancreatitis mag Saxenda niet opnieuw worden gestart.

• Galstenen en galblaasontsteking: Cholelithiase (galstenen) en cholecystitis (galblaasontsteking) komen vaker voor bij gebruik van liraglutide, ook los van het gewichtsverlies zelf.^[2][17] Meld buikklachten die kunnen wijzen op galblaasproblemen aan uw arts.

• Hartslag: Een lichte stijging van de hartfrequentie is waargenomen. De SmPC adviseert regelmatige controle van de hartfrequentie; bij een klinisch relevante aanhoudende stijging dient de behandeling te worden gestaakt. Bij patiënten met bestaande hartaandoeningen is extra voorzichtigheid geboden.

• Schildklier: In dieronderzoek zijn schildkliertumoren waargenomen. De klinische relevantie voor mensen is niet vastgesteld. De EU-productinformatie adviseert voorzichtigheid bij patiënten met schildklieraandoeningen; raadpleeg uw arts als u een schildklieraandoening heeft of heeft gehad.

• Hypoglykemie: Bij gelijktijdig gebruik van Saxenda met insuline of een sulfonylureumderivaat is het risico op een te lage bloedsuikerspiegel verhoogd. Uw arts kan de dosering van deze middelen aanpassen. Saxenda vervangt insuline niet.

• Anesthesie: Omdat liraglutide de maaglediging vertraagt, bestaat bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie van maaginhoud. Informeer uw anesthesioloog of behandelend arts altijd vooraf over het gebruik van Saxenda.

Patiënten in Nederland die bijwerkingen ervaren, kunnen deze melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. Bij acute klachten zoals ernstige buikpijn, moeite met ademhalen of een allergische reactie belt u 112. Voor niet-spoedeisende vragen buiten kantooruren kunt u de huisartsenpost raadplegen.

Voor wie is Saxenda geschikt volgens de richtlijnen?

Saxenda is goedgekeurd voor volwassenen met een BMI van 30 of hoger, of vanaf 27 met een gewichtsgerelateerde aandoening, en pas nadat leefstijlinterventies onvoldoende resultaat hebben opgeleverd.

Saxenda is in Nederland goedgekeurd voor volwassenen met een body-mass index (BMI) van 30 kg/m² of hoger, of voor volwassenen met een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk, verhoogde bloedvetten of obstructief slaapapneu.^[1][2] Daarnaast is er een goedkeuring voor adolescenten van 12 jaar en ouder met een gewicht van ten minste 60 kg en obesitas, op basis van specifieke BMI-criteria uit de productinformatie (rubriek 4.^[1][2]1). De behandeling is altijd een aanvulling op dieet en beweging, nooit een vervanging.

Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaard Obesitas benadrukken dat farmacotherapie pas wordt overwogen wanneer leefstijlinterventies onvoldoende resultaat hebben opgeleverd en er sprake is van een medische indicatie. De beslissing om Saxenda voor te schrijven ligt bij de behandelend arts, die de individuele situatie, comorbiditeiten en contra-indicaties beoordeelt.

Belangrijke aandachtspunten zijn onder meer:

• Zwangerschap en borstvoeding: Saxenda dient niet te worden gebruikt tijdens zwangerschap of borstvoeding. De SmPC (rubriek 4.6) adviseert de behandeling te staken als een zwangerschap wordt vastgesteld. Bespreek met uw arts wat dit betekent voor uw situatie.

• Schildklieraandoeningen: De EU-productinformatie adviseert voorzichtigheid bij patiënten met schildklieraandoeningen; bespreek dit met uw arts.

• Ernstige nierinsufficiëntie: Gebruik wordt niet aanbevolen bij ernstig nierfalen.^[2][4]

In Nederland worden gewichtsbeheersingsmiddelen zoals Saxenda in de meeste gevallen niet vergoed vanuit de basisverzekering. Het Zorginstituut Nederland en uw eigen zorgverzekeraar kunnen u informeren over de actuele vergoedingsvoorwaarden. Raadpleeg uw eigen huisarts voor een persoonlijke beoordeling van geschiktheid.

Wat gebeurt er als je stopt met Saxenda?

Na het staken van Saxenda treedt bij de meeste mensen gewichtstoename op, omdat het farmacologische effect op eetlust wegvalt; stoppen wordt altijd in overleg met de arts besloten.

Na het staken van Saxenda treedt bij de meeste mensen gewichtstoename op, omdat het farmacologische effect op eetlust en verzadiging wegvalt. Dit is geen bijwerking van het stoppen zelf, maar een gevolg van het feit dat het onderliggende mechanisme dat het gewichtsverlies ondersteunde, niet langer actief is. Gegevens uit de SCALE-onderzoeken laten zien dat een deel van het verloren gewicht na staken kan worden teruggewonnen als de leefstijlveranderingen niet worden volgehouden.^[10][2]

Dit gegeven onderstreept dat Saxenda een hulpmiddel is binnen een bredere aanpak van gewichtsbeheersing, en geen permanente oplossing op zichzelf. Volgens de SmPC (rubriek 4.1) wordt de behandeling voortgezet zolang de baten opwegen tegen de risico's en de patiënt een klinisch relevante respons vertoont, conform de stopregels die na 12 weken op de onderhoudsdosering worden toegepast. De beslissing om te stoppen of door te gaan wordt genomen in overleg met de behandelend arts.

De SmPC schrijft geen verplichte afbouwfase voor bij het staken van Saxenda. Als u overweegt te stoppen, is het verstandig dit te bespreken met uw eigen huisarts, zodat de behandeling zorgvuldig kan worden geëvalueerd en eventuele alternatieven kunnen worden besproken. Stoppen vanwege bijwerkingen of onvoldoende effect is een legitieme reden; uw arts kan u adviseren over hoe u de bereikte resultaten zo goed mogelijk kunt vasthouden via voeding, beweging en eventuele andere ondersteuning.

Wanneer bespreek je Saxenda met je arts of apotheker?

Bespreek Saxenda met uw huisarts als eerdere leefstijlinterventies onvoldoende hielpen en u aan de BMI-criteria voldoet, en ook bij bestaande aandoeningen, andere medicatie of een geplande operatie.

Saxenda is een receptplichtig geneesmiddel in Nederland en kan uitsluitend worden voorgeschreven door een arts na een individuele beoordeling. Een gesprek met uw eigen huisarts is het juiste startpunt als u overweegt medicamenteuze ondersteuning bij gewichtsbeheersing te bespreken, zeker als eerdere leefstijlinterventies onvoldoende resultaat hebben opgeleverd en u voldoet aan de BMI-criteria die hierboven zijn beschreven.

Bespreek Saxenda ook met uw arts of apotheker in de volgende situaties:

• Bij bestaande aandoeningen: Zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten, nierproblematiek of een schildklieraandoening, omdat deze de geschiktheid of dosering kunnen beïnvloeden.

• Bij gebruik van insuline of een sulfonylureumderivaat: Saxenda kan het risico op een te lage bloedsuikerspiegel verhogen bij gelijktijdig gebruik van deze middelen. Uw arts kan de dosering aanpassen om dit te voorkomen. Saxenda vervangt insuline niet.

• Bij gebruik van andere geneesmiddelen: Liraglutide kan de opname van oraal ingenomen geneesmiddelen beïnvloeden door de vertraagde maaglediging; uw apotheker kan interacties beoordelen.^[20][21]

• Bij een geplande operatie of ingreep onder algehele anesthesie of diepe sedatie: Informeer uw anesthesioloog of behandelend arts over het gebruik van Saxenda vanwege het verhoogde aspiratierisico door vertraagde maaglediging.

• Bij zwangerschapswens of zwangerschap: Saxenda dient niet te worden gebruikt tijdens zwangerschap of borstvoeding; bespreek tijdig wanneer en hoe de behandeling gestaakt moet worden.

• Bij nieuwe of veranderende klachten tijdens gebruik: Zoals aanhoudende buikpijn, geelzucht, hartkloppingen of tekenen van een allergische reactie.

Voor dringende medische vragen buiten kantooruren kunt u de huisartsenpost bellen. Bel 112 bij acute, ernstige klachten zoals hevige buikpijn, benauwdheid of bewustzijnsverlies. Uw apotheker in Nederland is ook een laagdrempelige gesprekspartner voor vragen over gebruik, bewaring en bijwerkingen van Saxenda.

Frequently Asked Questions