Mounjaro en tirzepatide: werkzame stof uitgelegd

Mounjaro en tirzepatide zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: tirzepatide is de werkzame stof in Mounjaro. Dit geneesmiddel onderscheidt zich doordat het als eerste in zijn soort twee incretinereceptoren tegelijk activeert, namelijk de GLP-1-receptor en de GIP-receptor. In Nederland is Mounjaro geregistreerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 en voor gewichtsbeheersing bij volwassenen. In dit artikel leest u hoe tirzepatide werkt, voor wie het is goedgekeurd, welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer u een arts moet raadplegen.

Wat is Mounjaro en welke werkzame stof zit erin?

Mounjaro bevat tirzepatide als werkzame stof en is een receptplichtig geneesmiddel dat wekelijks subcutaan wordt toegediend via een voorgevulde KwikPen in sterktes van 2,5 mg tot 15 mg.

Mounjaro is een geneesmiddel waarvan tirzepatide de werkzame stof is. Tirzepatide is een synthetisch eiwit dat speciaal is ontwikkeld om twee hormoonreceptoren tegelijk te activeren. De Europese Commissie heeft Mounjaro een centrale handelsvergunning verleend op basis van een positief advies van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA); in Nederland is het middel geregistreerd in de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.^[1][3]

Mounjaro wordt toegediend via een subcutane injectie met een zogenoemde KwikPen. Conform de Nederlandse bijsluiter en SmPC (rubriek 6.3 en 6.4) is de KwikPen een voorgevulde meerdosispen die vier wekelijkse doses bevat.^[2][1] Ongeopende pennen worden in Nederland bewaard in de koelkast bij 2 tot 8 graden Celsius. Na de eerste injectie kan de pen tot 30 dagen buiten de koelkast worden bewaard bij een temperatuur van maximaal 30 graden Celsius; daarna moet de pen worden weggegooid, ook als er nog vloeistof in zit. Raadpleeg altijd de bijsluiter die bij het geneesmiddel is meegeleverd voor de meest actuele bewaarinstructies.

De beschikbare sterktes lopen op van 2,5 mg tot 15 mg per wekelijkse dosis. Conform de SmPC (rubriek 4.2) wordt de behandeling gestart met 2,5 mg per week gedurende vier weken. Daarna wordt de dosis elke vier weken verhoogd met 2,5 mg, totdat de onderhoudsdosis is bereikt die past bij het therapeutische doel en de verdraagzaamheid van de patiënt. Mounjaro is een receptplichtig geneesmiddel; een arts of bevoegd voorschrijver beoordeelt of het middel geschikt is voor een individuele patiënt.

Hoe werkt tirzepatide in het lichaam?

Tirzepatide activeert tegelijk de GLP-1-receptor en de GIP-receptor, waardoor de insulineafgifte toeneemt, glucagonafgifte wordt geremd en de maaglediging vertraagt, met een laag hypoglykemierisico als monotherapie.

Tirzepatide werkt door tegelijkertijd twee incretinereceptoren te activeren: de GLP-1-receptor (glucagonachtig peptide-1) en de GIP-receptor (glucoseafhankelijk insulinotroop polypeptide). Dit dubbele werkingsmechanisme onderscheidt tirzepatide van geneesmiddelen die uitsluitend op de GLP-1-receptor aangrijpen.

De activering van de GLP-1-receptor stimuleert de afgifte van insuline uit de alvleesklier op een glucoseafhankelijke manier, wat betekent dat de insulineafgifte toeneemt wanneer de bloedglucosewaarden (gemeten in mmol/L) verhoogd zijn. Tegelijkertijd remt tirzepatide de afgifte van glucagon, een hormoon dat de bloedglucose doet stijgen. Via de GIP-receptor worden aanvullende effecten op de insulineafgifte gemedieerd; de precieze bijdrage van GIP-activering aan de klinische effecten is beschreven in rubriek 5.1 van de SmPC.

Daarnaast vertraagt tirzepatide de maaglediging, waardoor voedsel langzamer in de dunne darm terechtkomt. Dit draagt bij aan een langer aanhoudend gevoel van verzadiging na een maaltijd. Via centrale mechanismen in de hersenen beïnvloedt tirzepatide ook de eetlustregulatie. Al deze effecten samen dragen bij aan de verlaging van de bloedglucose en, afhankelijk van de geregistreerde indicatie, aan gewichtsreductie.

Belangrijk is dat de insulinestimulerende werking van tirzepatide glucoseafhankelijk is. Dit betekent dat het risico op hypoglykemie (een te lage bloedglucose) bij gebruik als monotherapie laag is. Het risico neemt echter toe wanneer tirzepatide wordt gecombineerd met insuline of sulfonylureumderivaten. Conform de SmPC (rubriek 4.4) kan in dat geval een dosisverlaging van insuline of het sulfonylureumderivaat nodig zijn om hypoglykemie te voorkomen of te verminderen.^[2][5]

Voor wie is Mounjaro met tirzepatide goedgekeurd in Nederland?

Mounjaro is in Nederland goedgekeurd voor diabetes mellitus type 2 vanaf 10 jaar en voor gewichtsbeheersing bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of 27 kg/m² of hoger met een gewichtsgerelateerde aandoening.

Mounjaro met tirzepatide is in Nederland goedgekeurd voor twee afzonderlijke indicaties, elk met eigen criteria, conform de SmPC (rubriek 4.1).

Ten eerste is Mounjaro geregistreerd voor de behandeling van onvoldoende gereguleerde diabetes mellitus type 2 bij volwassenen en bij kinderen en adolescenten vanaf 10 jaar, als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging, zowel als monotherapie als in combinatie met andere bloedglucoseverlagende middelen.^[1][2]

Ten tweede is Mounjaro goedgekeurd voor gewichtsbeheersing bij volwassenen met een body-mass-index (BMI) van 30 kg/m² of hoger, of bij een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening. De SmPC noemt als voorbeelden: hypertensie, dyslipidemie, obstructieve slaapapneu, hart- en vaatziekten, prediabetes of diabetes mellitus type 2. Voor gewichtsbeheersing is de indicatie uitsluitend vastgesteld bij volwassenen.

De goedkeuring door de Europese Commissie betekent niet automatisch dat Mounjaro wordt vergoed vanuit de Nederlandse basisverzekering. Het Zorginstituut Nederland beoordeelt of een geneesmiddel in het basispakket wordt opgenomen en onder welke voorwaarden. Voor actuele informatie over vergoeding in Nederland verwijzen wij naar het pakketadvies van Zorginstituut Nederland en de polisvoorwaarden van de eigen zorgverzekeraar, omdat deze kunnen wijzigen.

Volgens de SmPC (rubriek 4.3) is Mounjaro gecontra-indiceerd bij bekende overgevoeligheid voor tirzepatide of een van de hulpstoffen. Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met een voorgeschiedenis van pancreatitis of ernstige maag-darmaandoeningen, waaronder gastroparese. Een arts beoordeelt altijd of Mounjaro passend is, rekening houdend met de individuele medische voorgeschiedenis en eventuele andere geneesmiddelen.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet je een arts raadplegen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn maag-darmklachten; bel 112 bij tekenen van anafylaxie of ernstige buikpijn uitstralend naar de rug, en neem bij aanhoudende klachten contact op met de huisarts.

De meest voorkomende bijwerkingen van Mounjaro (tirzepatide) zijn maag-darmklachten, waaronder misselijkheid, diarree, braken, obstipatie en buikpijn. Deze klachten treden het vaakst op bij het starten van de behandeling of bij een dosisverhoging en nemen bij de meeste mensen in de loop van de tijd af. Langzaam ophogen van de dosis kan helpen deze klachten te beperken.

Ernstige maag-darmklachten kunnen leiden tot uitdroging (dehydratie) en verslechtering van de nierfunctie, inclusief acuut nierfalen. Patiënten moeten voldoende blijven drinken en bij aanhoudend braken of diarree contact opnemen met hun arts.

Minder vaak, maar klinisch relevant, zijn de volgende aandoeningen beschreven conform de SmPC (rubriek 4.4 en 4.8):

• Pancreatitis: Acute pancreatitis is gemeld bij gebruik van tirzepatide. Bij aanhoudende, ernstige buikpijn die uitstraalt naar de rug, moet direct medische hulp worden gezocht. Als pancreatitis wordt bevestigd, dient de behandeling te worden gestaakt en niet te worden hervat.

• Galstenen en galgangsproblemen: Cholelithiasis en cholecystitis zijn gemeld bij gebruik van tirzepatide.^[2][5]

• Diabetische retinopathie: Bij patiënten met bestaande diabetische retinopathie kan een snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie tijdelijk leiden tot verergering van de retinopathie.^[2][5] Extra oogcontrole kan nodig zijn.

• Verhoogde hartfrequentie: Een verhoogde hartfrequentie in rust kan optreden.

• Reacties op de injectieplaats: Roodheid, jeuk of zwelling op de plek van de injectie zijn mogelijk.

• Aspiratierisico bij anesthesie: Omdat tirzepatide de maaglediging vertraagt, bestaat er bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie. Patiënten die een ingreep ondergaan, dienen dit tijdig te bespreken met hun arts of anesthesioloog.

Bij combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten kan het risico op hypoglykemie toenemen; dosisverlaging van die middelen kan nodig zijn (zie ook de sectie over het werkingsmechanisme).^[2][5]

Bij vermoeden van een bijwerking kunnen patiënten en zorgverleners in Nederland een melding doen bij Bijwerkingencentrum Lareb.

Wanneer direct hulp inschakelen:

• Bel 112 bij tekenen van een ernstige allergische reactie (anafylaxie), zoals plotselinge zwelling van gezicht, lippen of keel, of ernstige ademhalingsproblemen.

• Neem bij urgente klachten buiten kantooruren contact op met de huisartsenpost.

• Neem bij niet-spoedeisende vragen of klachten contact op met de eigen huisarts.

Frequently Asked Questions