Moet je Ozempic blijven gebruiken?

Moet je Ozempic blijven gebruiken, of is stoppen een optie? Ozempic (semaglutide) is een GLP-1-receptoragonist die in Nederland is geregistreerd voor de behandeling van type 2 diabetes mellitus bij volwassenen. De behandeling is in principe langdurig, maar de duur hangt af van de individuele bloedsuikerregulatie, bijwerkingen en leefstijl. In dit artikel leest u wat er gebeurt als u stopt, voor wie langdurig gebruik is bedoeld, welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer uw arts de behandeling aanpast.

Wat gebeurt er als je stopt met Ozempic?

Na stoppen met Ozempic kunnen bloedsuikerwaarden geleidelijk terugkeren naar het niveau van voor de behandeling en kan het lichaamsgewicht toenemen. Een stopbeslissing moet altijd in overleg met de arts worden genomen.

Wanneer iemand stopt met Ozempic (semaglutide), kunnen de bloedsuikerwaarden bij mensen met type 2 diabetes geleidelijk terugkeren naar het niveau van vóór de behandeling. Ozempic behoort tot de klasse van GLP-1-receptoragonisten: het bootst het hormoon glucagon-like peptide-1 na, stimuleert insulineafgifte afhankelijk van de bloedglucoseconcentratie en remt de afgifte van glucagon. Zodra het middel niet meer wordt ingenomen, vallen deze effecten weg.

Voor mensen die Ozempic gebruiken bij de behandeling van type 2 diabetes betekent dit dat de HbA1c-waarde en de nuchtere bloedglucose (gemeten in mmol/L) in de periode na het staken kunnen stijgen. Hoe snel en in welke mate dit gebeurt, hangt af van de individuele ziekteprogressie, de overige medicatie en de leefstijl.

Naast de bloedsuikerregulatie kan ook het lichaamsgewicht toenemen na het staken van de behandeling, omdat het verzadigingsbevorderende effect van semaglutide wegvalt. Dit is een farmacologisch verwacht gevolg. Het is van belang te weten dat Ozempic geen vervanger is voor insuline: bij mensen die ook insuline gebruiken, mag de insulinedosis niet zelfstandig worden verlaagd of gestopt, omdat dit het risico op diabetische ketoacidose vergroot. Een beslissing om te stoppen met Ozempic dient altijd in overleg met de eigen huisarts of behandelend specialist te worden genomen, zodat de behandeling tijdig kan worden aangepast en de bloedsuikerwaarden goed worden gevolgd.

Voor wie is langdurig gebruik van Ozempic bedoeld?

Langdurig gebruik is bedoeld voor volwassenen met onvoldoende gereguleerde type 2 diabetes, als aanvulling op dieet en beweging. Ozempic is in Nederland niet geregistreerd voor gewichtsbeheersing zonder de diagnose type 2 diabetes.

Ozempic is in Nederland geregistreerd voor de behandeling van onvoldoende gereguleerde type 2 diabetes mellitus bij volwassenen, als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging.^[1][2] De Europese Commissie heeft de handelsvergunning verleend op basis van een positief advies van het EMA; het CBG-MEB beheert de Nederlandse productinformatie via de geneesmiddeleninformatiebank.

Langdurig gebruik is in principe bedoeld voor mensen bij wie de bloedsuikerregulatie onvoldoende is met andere bloedsuikerverlagende middelen of insuline, en bij wie het cardiovasculaire risicoprofiel of de nierfunctie een rol speelt in de keuze van de behandeling. In klinische studies is onderzocht of semaglutide cardiovasculaire uitkomsten beïnvloedt (zie SmPC rubriek 5.1); een cardiovasculaire indicatie staat echter niet in de Nederlandse productinformatie (SmPC rubriek 4.1).

Ozempic is in Nederland niet geregistreerd voor gewichtsbeheersing zonder de diagnose type 2 diabetes. Voor gewichtsbeheersing bestaat een apart geregistreerd geneesmiddel met semaglutide. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 beschrijven de plaatsbepaling van GLP-1-receptoragonisten binnen de stapsgewijze behandeling van type 2 diabetes in Nederland. De behandelend arts beoordeelt per patiënt of langdurig gebruik passend is, rekening houdend met de individuele doelstellingen voor bloedsuikerregulatie, bijkomende aandoeningen en de tolerantie voor het middel.

Hoe lang duurt een behandeling met Ozempic volgens de richtlijnen?

Er is geen vaste maximale behandelduur: de behandeling duurt zolang de bloedsuikerregulatie onvoldoende is en het middel goed wordt verdragen. De maximale aanbevolen dosis is 2 mg per week.

Er is geen vaste maximale behandelduur vastgesteld voor Ozempic: de behandeling is in principe langdurig, zolang de bloedsuikerregulatie onvoldoende is en het middel goed wordt verdragen. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 beschrijven semaglutide als een optie binnen de stapsgewijze behandeling van type 2 diabetes in Nederland, waarbij de duur afhankelijk is van de individuele respons en het bereiken van de behandeldoelen.

Volgens de actuele Nederlandse SmPC (CBG-MEB, Ozempic, rubriek 4.2) is het doseringsschema als volgt:

• Startdosis: 0,25 mg subcutaan eenmaal per week gedurende vier weken, uitsluitend als inleidingsdosis om de verdraagbaarheid te verbeteren.

• Na vier weken: ophogen naar 0,5 mg per week.

• Indien na minimaal vier weken op 0,5 mg aanvullende bloedsuikerregulatie nodig is: ophogen naar 1 mg per week.

• Indien na minimaal vier weken op 1 mg aanvullende bloedsuikerregulatie nodig is: ophogen naar 2 mg per week. De maximale aanbevolen dosis is 2 mg per week.

Bij overweging van de dosis van 2 mg is het van belang dat de SmPC (rubriek 4.4) aangeeft dat 2 mg niet wordt aanbevolen bij patiënten met niet-gecontroleerde of niet-stabiele diabetische retinopathie.^[1]

De behandelend arts evalueert periodiek of de behandeldoelen worden gehaald. Regelmatige controles, inclusief meting van de bloedglucose in mmol/L en het HbA1c, zijn een vast onderdeel van de begeleiding.

Welke bijwerkingen kunnen optreden bij voortgezet gebruik?

De meest gemelde bijwerkingen zijn misselijkheid, braken, diarree en obstipatie, vooral na een dosisverhoging. Ernstigere bijwerkingen zijn pancreatitis, hypoglykemie en een mogelijk verhoogd risico op NAION.

Bij voortgezet gebruik van Ozempic zijn maagdarmbijwerkingen de meest gemelde klachten: misselijkheid, braken, diarree en obstipatie komen het vaakst voor, vooral in de eerste weken na een dosisverhoging. Deze klachten nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam aan het middel went, maar kunnen bij een deel van de gebruikers aanhouden.

Aanhoudende maagdarmklachten kunnen leiden tot uitdroging (dehydratie), wat op zijn beurt de nierfunctie kan verslechteren. Het is daarom belangrijk voldoende te drinken bij misselijkheid, braken of diarree en dit tijdig te bespreken met de eigen huisarts.

Ozempic wordt niet aanbevolen bij ernstige gastroparese (vertraagde maagontlediging); bij bekende of vermoede gastroparese is voorzichtigheid geboden.^[1][7]

Andere bijwerkingen die bij gebruik zijn beschreven, zijn onder meer:

• Hypoglykemie, met name wanneer Ozempic wordt gecombineerd met sulfonylureumderivaten of insuline.

• Reacties op de injectieplaats, zoals roodheid of jeuk.

• Verhoogde hartslag.

• Acute pancreatitis: de SmPC (rubriek 4.4 en 4.8) vermeldt pancreatitis als bijwerking en adviseert de behandeling te staken bij vermoeden van pancreatitis. Bij bevestigde pancreatitis mag niet opnieuw met semaglutide worden gestart.

• Diabetische retinopathie: bij patiënten met reeds bestaande retinopathie is tijdelijke verslechtering gemeld, met name bij snelle verbetering van de bloedsuikerregulatie.

• Niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie (NAION): de SmPC (rubriek 4.4 en 4.8) meldt een mogelijk verhoogd risico op NAION. Bij plotselinge verslechtering van het gezichtsvermogen dient de behandeling te worden gestaakt en een oogarts te worden geraadpleegd.

• Bij ingrepen waarbij algemene anesthesie of diepe sedatie nodig is, dient de anesthesist te worden geïnformeerd over het gebruik van Ozempic vanwege het risico op aspiratie als gevolg van vertraagde maagontlediging.

Patiënten die bijwerkingen ervaren, kunnen deze melden bij Bijwerkingencentrum Lareb, het Nederlandse centrum voor het verzamelen en analyseren van meldingen over bijwerkingen van geneesmiddelen. Bij ernstige klachten zoals hevige buikpijn, tekenen van een allergische reactie of plotselinge visusveranderingen dient men direct contact op te nemen met de eigen huisarts of, buiten kantooruren, met de huisartsenpost.

Wanneer beslist je arts om de behandeling te stoppen of aan te passen?

De arts past de behandeling aan bij onvoldoende bloedsuikerregulatie, onacceptabele bijwerkingen, zwangerschap(swens) of vermoeden van pancreatitis. De behandeling wordt minimaal eenmaal per jaar geëvalueerd.

Een arts besluit de behandeling met Ozempic te stoppen of aan te passen wanneer de behandeldoelen niet worden bereikt, de bijwerkingen onacceptabel zijn, of wanneer de klinische situatie van de patiënt verandert. Dit is altijd een individuele afweging, gebaseerd op de actuele bloedsuikerwaarden, het HbA1c, de nierfunctie en eventuele comorbiditeiten.

Concreet kunnen de volgende situaties aanleiding geven tot aanpassing of staking:

• Onvoldoende bloedsuikerregulatie ondanks de maximale aanbevolen dosis van 2 mg per week (conform de actuele Nederlandse SmPC, rubriek 4.2).

• Ernstige of aanhoudende bijwerkingen, zoals herhaalde episodes van ernstige misselijkheid of braken die de voedselinname belemmeren.

• Vermoeden van pancreatitis: bij aanhoudende, ernstige buikpijn dient de behandeling te worden gestaakt totdat pancreatitis is uitgesloten. Bij bevestigde pancreatitis mag niet opnieuw met semaglutide worden gestart (SmPC rubriek 4.4).

• Zwangerschap of zwangerschapswens: Ozempic wordt afgeraden tijdens de zwangerschap en bij vrouwen die zwanger willen worden; de SmPC adviseert het middel minimaal twee maanden voor een geplande zwangerschap te staken.^[1][18]

• Verslechtering van de nierfunctie als gevolg van aanhoudende maagdarmklachten en dehydratie: semaglutide is niet gecontra-indiceerd bij nierinsufficiëntie, maar voorzichtigheid en monitoring zijn geboden, met name bij aanhoudende GI-bijwerkingen die uitdroging kunnen veroorzaken (SmPC rubriek 4.4).

• Andere contra-indicaties of klinische veranderingen die zich in de loop van de behandeling ontwikkelen.

De huisarts of diabetesverpleegkundige evalueert de behandeling doorgaans minimaal eenmaal per jaar, of vaker bij veranderingen in de gezondheidstoestand. Patiënten worden aangemoedigd veranderingen in hun klachten tijdig te bespreken met hun eigen huisarts, zodat de behandeling zo nodig kan worden bijgesteld.

Leefstijl en medicatie: wat zegt het Farmacotherapeutisch Kompas?

Het Farmacotherapeutisch Kompas benadrukt dat Ozempic altijd een aanvulling is op leefstijlinterventies, niet een vervanging. Duurzame verbetering van leefstijl kan bijdragen aan afbouw van medicatie, maar alleen op beslissing van de arts.

Het Farmacotherapeutisch Kompas benadrukt dat medicamenteuze behandeling van type 2 diabetes altijd een aanvulling is op, en geen vervanging van, leefstijlinterventies. Ozempic is in Nederland geregistreerd als toevoeging aan dieet en lichaamsbeweging, en de productinformatie maakt dit expliciet: zonder aandacht voor voeding en beweging is het effect van het middel minder duurzaam.

De NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 plaatst leefstijlbegeleiding als eerste stap in de behandeling. Pas wanneer leefstijlaanpassingen onvoldoende resultaat geven, wordt gestart met bloedsuikerverlagende medicatie. GLP-1-receptoragonisten zoals semaglutide worden ingezet in een latere fase van de stapsgewijze behandeling, of eerder wanneer er sprake is van cardiovasculair risico of overgewicht dat de behandelkeuze beïnvloedt, conform de plaatsbepaling in het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-Standaard.

In de praktijk betekent dit dat patiënten die Ozempic gebruiken, ook begeleiding bij voeding en beweging dienen te ontvangen. Stoppen met Ozempic zonder gelijktijdige aandacht voor leefstijl vergroot de kans op terugkeer van onvoldoende bloedsuikerregulatie. Omgekeerd kan een duurzame verbetering van de leefstijl er in sommige gevallen toe bijdragen dat de medicamenteuze behandeling op termijn kan worden afgebouwd, maar dit is altijd een beslissing die de behandelend arts neemt op basis van objectieve meetwaarden en de individuele situatie van de patiënt. De indicatie voor Ozempic in Nederland is uitsluitend type 2 diabetes mellitus; voor andere toepassingen gelden andere geregistreerde middelen. Wie vragen heeft over de eigen behandeling, neemt het beste contact op met de eigen huisarts.

Frequently Asked Questions