Ozempic bij hartfalen: wat u moet weten

Ozempic en hartfalen is een onderwerp dat steeds vaker ter sprake komt bij patiënten met diabetes mellitus type 2 die ook een hartaandoening hebben. Ozempic (semaglutide) is een GLP-1-receptoragonist die is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes, niet voor hartfalen. Toch roept recent onderzoek naar semaglutide bij bepaalde vormen van hartfalen veel vragen op. In dit artikel leest u wat de wetenschap zegt, voor wie Ozempic geschikt of juist niet geschikt is, welke bijwerkingen extra aandacht verdienen en hoe u dit bespreekt met uw arts.

Wat is de relatie tussen Ozempic en hartfalen?

Ozempic is niet geregistreerd voor hartfalen; onderzoek met semaglutide 2,4 mg (Wegovy) bij HFpEF toonde symptoomverbetering, maar deze bevindingen gelden niet voor Ozempic als hartfalenbehandeling.

Ozempic (semaglutide injectie) is een GLP-1-receptoragonist die door de Europese Commissie is goedgekeurd op basis van een positief advies van het EMA, uitsluitend voor de behandeling van diabetes mellitus type 2.^[1][2] Hartfalen is geen geregistreerde indicatie voor Ozempic. Het werkingsmechanisme omvat stimulatie van insulineafgifte, remming van glucagonafgifte en vertraging van de maaglediging, wat leidt tot verbetering van de bloedglucoseregulatie en gewichtsreductie.^[1][4]

De STEP-HFpEF-studie onderzocht semaglutide bij patiënten met hartfalen met behouden ejectiefractie (HFpEF) en een BMI van 30 of hoger.^[9] Belangrijk is dat in deze studie semaglutide 2,4 mg werd gebruikt, de dosering die beschikbaar is als Wegovy, niet als Ozempic. Deelnemers rapporteerden verbetering van symptomen en fysiek functioneren, en er werd gewichtsafname waargenomen.^[9] Deze bevindingen gelden dus voor een andere dosering en een ander geregistreerd product dan Ozempic, en mogen niet worden geëxtrapoleerd naar Ozempic als hartfalenbehandeling.

Hartfalen is evenmin een geregistreerde indicatie voor Wegovy. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaard Hartfalen bevelen semaglutide niet aan als hartfalenmedicatie. Patiënten die vragen hebben over de mogelijke rol van semaglutide bij hun hartaandoening, doen er goed aan dit te bespreken met hun behandelend arts, die de individuele situatie kan beoordelen op basis van actuele richtlijnen en de goedgekeurde productinformatie (SmPC/EPAR, beschikbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en het EMA).

Voor wie met hartfalen is Ozempic geschikt of juist niet?

Ozempic kan worden overwogen bij hartfalenpatiënten met diabetes mellitus type 2, maar wordt niet aanbevolen bij NYHA-klasse IV hartfalen en vereist voorzichtigheid bij HFrEF en nierfunctiestoornissen.

Ozempic kan bij patiënten met hartfalen die tevens diabetes mellitus type 2 hebben worden overwogen als behandeling voor die diabetes, maar de geschiktheid hangt sterk af van het type hartfalen en de individuele gezondheidssituatie. Hartfalen zelf is geen indicatie voor Ozempic. Het onderscheid tussen hartfalen met verminderde ejectiefractie (HFrEF) en hartfalen met behouden ejectiefractie (HFpEF) is hierbij klinisch relevant.

Bij patiënten met HFrEF is voorzichtigheid geboden. Eerdere studies met andere GLP-1-receptoragonisten (zoals liraglutide, onderzocht in de FIGHT- en LIVE-studies) lieten bij deze groep geen voordeel zien en sloten een mogelijke verslechtering niet volledig uit.^[8] De SmPC van Ozempic vermeldt dat klinische ervaring bij ernstig hartfalen beperkt is en dat Ozempic niet wordt aanbevolen bij patiënten met NYHA-klasse IV hartfalen. Het Farmacotherapeutisch Kompas adviseert eveneens terughoudendheid bij ernstig hartfalen.

Patiënten voor wie Ozempic minder geschikt kan zijn, zijn onder andere:

• Patiënten met ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV): Ozempic wordt bij deze groep niet aanbevolen (SmPC rubriek 4.4).

• Patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen: de SmPC adviseert voorzichtigheid; nierfunctie kan verslechteren bij uitdroging door bijwerkingen zoals misselijkheid en braken.^[1][4]

• Patiënten die diuretica gebruiken: risico op uitdroging en verslechtering van de nierfunctie bij aanhoudende maagdarmklachten.

Daarnaast vermeldt de SmPC van Ozempic dat de hartslag kan toenemen.^[1] Bij combinatie met sulfonylureumderivaten of insuline bestaat een verhoogd risico op hypoglykemie; dit is extra relevant bij hartpatiënten die meerdere middelen gebruiken.^[1][4]

Een eventuele overweging om semaglutide in te zetten bij patiënten met HFpEF, overgewicht en diabetes mellitus type 2 valt buiten de geregistreerde indicaties en vereist besluitvorming in een specialistische setting, in overleg met cardioloog en huisarts. De uiteindelijke afweging is altijd individueel en vereist een medische beoordeling op basis van actuele richtlijnen.

Welke bijwerkingen zijn extra relevant bij een zwak hart?

Maagdarmklachten, verhoogde hartslag en risico op hypoglykemie verdienen extra aandacht bij hartfalenpatiënten, omdat uitdroging door braken of diarree de nierfunctie kan verslechteren.

Bij patiënten met hartfalen verdienen enkele bijwerkingen van Ozempic extra aandacht, met name die welke de vochtbalans, de nierfunctie of het cardiovasculaire systeem kunnen beïnvloeden.

De meest voorkomende bijwerkingen zijn maagdarmklachten: misselijkheid, braken, diarree en verminderde eetlust. Deze klachten treden vooral op bij de start van de behandeling en bij dosisverhoging. Bij patiënten met hartfalen die al diuretica gebruiken, kan aanhoudend braken of diarree leiden tot uitdroging en verslechtering van de nierfunctie. Veranderingen in nierfunctie kunnen aanleiding zijn voor herbeoordeling van andere medicatie door de behandelend arts; dit is geen directe interactie met semaglutide zelf, maar een gevolg van de veranderde fysiologische situatie.

De SmPC van Ozempic vermeldt dat de hartslag kan toenemen.^[1] Bij combinatie met sulfonylureumderivaten of insuline bestaat een verhoogd risico op hypoglykemie.^[1][4] Verder vermeldt de SmPC een waarschuwing voor versnelde progressie van diabetische retinopathie bij patiënten die insuline gebruiken en bij wie de bloedglucoseregulatie snel verbetert.^[1]

De SmPC vermeldt acute pancreatitis als gemelde bijwerking.^[1] Bij aanhoudende of ernstige buikpijn dient de patiënt contact op te nemen met de huisarts of, buiten kantooruren, met de huisartsenpost. Bij direct levensbedreigende klachten zoals ernstige kortademigheid, pijn op de borst of bewustzijnsverlies belt u 112.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb in Nederland, zodat de veiligheidsmonitoring van geneesmiddelen in de praktijk wordt ondersteund. Patiënten en zorgverleners kunnen meldingen doen via de website van Lareb.

Hoe bespreek ik Ozempic met mijn cardioloog of huisarts?

Bespreek uw klachten, gewicht, bloedglucosewaarden en huidige medicatie met uw arts, die beoordeelt of Ozempic past binnen uw behandelplan voor diabetes en veilig combineerbaar is met uw hartfalenmedicatie.

Een gesprek over Ozempic bij hartfalen begint het beste met een eerlijke beschrijving van uw huidige klachten, uw gewicht, uw bloedglucosewaarden en alle medicijnen die u al gebruikt. Uw huisarts of cardioloog kan op basis van deze informatie beoordelen of Ozempic past binnen uw behandelplan voor diabetes mellitus type 2 en of het veilig gecombineerd kan worden met uw bestaande hartfalenmedicatie, zoals bètablokkers, ACE-remmers of diuretica. De geschiktheid en indicatie worden altijd in een consult bepaald, conform de NHG-standaarden en het Farmacotherapeutisch Kompas.

Handige vragen om mee te nemen naar het consult:

• Is Ozempic voor mij geïndiceerd, gezien mijn type hartfalen en mijn bloedglucosewaarden?

• Welke controles zijn nodig als ik met Ozempic start, bijvoorbeeld van nierfunctie, hartslag of bloeddruk?

• Hoe ga ik om met bijwerkingen zoals misselijkheid of braken in combinatie met mijn vochtbeperking?

• Zijn er aandachtspunten bij combinatie met mijn huidige medicijnen, zoals sulfonylureumderivaten of insuline?

In Nederland wordt Ozempic voor diabetes mellitus type 2 vergoed vanuit de basisverzekering (via het geneesmiddelenvergoedingssysteem, GVS), onder voorwaarden en met inachtneming van het eigen risico.^[7][8] Voor gewichtsbeheersing zonder diabetesdiagnose geldt in Nederland doorgaans geen vergoeding vanuit de basisverzekering. De actuele vergoedingsvoorwaarden worden bepaald door het Zorginstituut Nederland; uw huisarts of apotheker kan u informeren over de geldende situatie.

Als u buiten kantooruren dringende vragen heeft over uw medicatie of uw hartklachten, kunt u contact opnemen met de huisartsenpost. Bij acute, levensbedreigende klachten zoals ernstige kortademigheid, pijn op de borst of bewustzijnsverlies belt u altijd 112. Een goed voorbereide afspraak met uw behandelaar is de beste eerste stap om te beoordelen of Ozempic een rol kan spelen in uw persoonlijke behandeling.

Frequently Asked Questions