Saxenda Afvallen: Werking, Bijwerkingen en Vergoeding

Saxenda afvallen: steeds meer mensen met overgewicht of obesitas vragen zich af of liraglutide 3 mg hen kan helpen. Saxenda is een door de Europese Commissie goedgekeurd geneesmiddel dat, in combinatie met een caloriearm dieet en meer beweging, het hongergevoel vermindert en het verzadigingsgevoel vergroot. In dit artikel leest u hoe Saxenda werkt, voor wie het bedoeld is, welke bijwerkingen kunnen optreden en wat u in Nederland moet regelen om met de behandeling te starten.

Wat is Saxenda en hoe werkt het bij gewichtsverlies?

Saxenda (liraglutide 3 mg) is een GLP-1-receptoragonist die het hongergevoel vermindert en het verzadigingsgevoel vergroot, waardoor de energie-inname daalt. De dosering wordt wekelijks opgebouwd van 0,6 mg naar 3,0 mg per dag via een subcutane injectie.

Saxenda (liraglutide 3 mg) is een door de Europese Commissie goedgekeurd geneesmiddel dat wordt ingezet als aanvulling op een caloriearm dieet en meer beweging bij de behandeling van overgewicht en obesitas. Liraglutide behoort tot de klasse van de GLP-1-receptoragonisten: het bootst het effect na van het darmhormoon glucagon-like peptide-1 (GLP-1), dat van nature vrijkomt na een maaltijd.^[2][4] Door binding aan GLP-1-receptoren vermindert Saxenda het hongergevoel en vergroot het het gevoel van verzadiging, waardoor de meeste mensen minder calorieën opnemen.

Daarnaast vertraagt liraglutide de maaglediging enigszins, waardoor voedsel langer in de maag blijft en het verzadigingsgevoel langer aanhoudt. Het middel heeft geen directe vetverbrandende werking; het gewichtsverlies ontstaat doordat de totale energie-inname daalt.

Saxenda wordt eenmaal daags toegediend via een subcutane injectie met behulp van een voorgevulde pen. Conform de SmPC (rubriek 4.2) wordt de dosering geleidelijk opgebouwd, startend bij 0,6 mg per dag en wekelijks verhoogd tot de onderhoudsdosering van 3,0 mg per dag.^[2][4] Deze opbouwfase is bedoeld om maag-darmklachten te beperken. De SmPC en bijsluiter zijn raadpleegbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Voor wie is Saxenda bedoeld volgens de officiële richtlijnen?

Saxenda is goedgekeurd voor volwassenen met een BMI van 30 of hoger, adolescenten vanaf 12 jaar en kinderen vanaf 6 jaar met obesitas, altijd als aanvulling op leefstijlbegeleiding. Zwangerschap en overgevoeligheid voor liraglutide zijn belangrijke contra-indicaties.

Saxenda is in Nederland goedgekeurd voor de volgende groepen, conform de SmPC (rubriek 4.1):

• Volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of met een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening, zoals type 2 diabetes, hoge bloeddruk, slaapapneu of verhoogde bloedvetten.

• Adolescenten van 12 jaar en ouder met obesitas (lichaamsgewicht boven 60 kg en een BMI die overeenkomt met 30 kg/m² voor volwassenen), in combinatie met leefstijlbegeleiding.^[2][1]

• Kinderen van 6 tot jonger dan 12 jaar met obesitas (BMI op of boven het 95e percentiel voor leeftijd en geslacht en een lichaamsgewicht van ten minste 45 kg), in combinatie met leefstijlbegeleiding.^[2][1]

Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaard Obesitas benadrukken dat medicamenteuze behandeling altijd een aanvulling is op, en geen vervanging van, leefstijlinterventies. Een arts beoordeelt of Saxenda passend is op basis van de individuele situatie, de aanwezigheid van comorbiditeiten en eventuele contra-indicaties.

Belangrijke contra-indicaties (SmPC rubriek 4.3) zijn:

• Overgevoeligheid voor liraglutide of een van de hulpstoffen

• Zwangerschap: Saxenda mag niet worden gebruikt tijdens de zwangerschap; vrouwen die zwanger willen worden, dienen te stoppen met de behandeling (SmPC rubriek 4.6)

• Borstvoeding: gebruik wordt afgeraden tijdens borstvoeding (SmPC rubriek 4.6)

Darnaast vermeldt de SmPC (rubriek 4.4) relevante voorzorgen en situaties waarin Saxenda niet wordt aanbevolen, waaronder gebruik bij patiënten ouder dan 75 jaar (beperkte gegevens), ernstige nierinsufficiëntie, ernstige leverinsufficiëntie, inflammatoire darmziekte en diabetische gastroparese. De behandelend arts weegt altijd de baten en risico's af en bespreekt alternatieve opties. Saxenda is uitsluitend op recept verkrijgbaar.

Hoeveel gewicht kun je verliezen met Saxenda?

In klinische studies verloor de Saxenda-groep gemiddeld ongeveer 8 procent van het lichaamsgewicht na 56 weken, maar individuele resultaten variëren sterk. Als na 12 weken minder dan 5 procent gewichtsverlies is bereikt, adviseert de SmPC de behandeling te staken.

In de pivotale klinische studies (het SCALE-programma, samengevat in SmPC rubriek 5.1) verloor de groep die Saxenda gebruikte in combinatie met leefstijlbegeleiding gemiddeld ongeveer 8 procent van het lichaamsgewicht na 56 weken, vergeleken met ongeveer 2,5 procent in de placebogroep.^[12][2] Individuele resultaten variëren aanzienlijk: een deel van de deelnemers verloor meer dan 10 procent van het lichaamsgewicht, terwijl anderen minder respons toonden.

De SmPC (rubriek 4.1) vermeldt de volgende stopcriteria:

• Volwassenen: als na 12 weken gebruik van de dagdosering van 3,0 mg minder dan 5 procent van het begingewicht is verloren, wordt aanbevolen de behandeling te staken, omdat verdere respons dan onwaarschijnlijk is.^[2]

• Adolescenten (12 jaar en ouder): als na 12 weken gebruik van de dagdosering van 3,0 mg of de maximaal verdraagbare dosis geen daling van ten minste 4 procent van de BMI of de BMI z-score is bereikt, wordt aanbevolen de behandeling te staken.^[2]

• Kinderen (6 tot jonger dan 12 jaar): als na 12 weken gebruik van de dagdosering van 3,0 mg of de maximaal verdraagbare dosis geen daling van ten minste 4 procent van de BMI of de BMI z-score is bereikt, wordt aanbevolen de behandeling te staken.

Het is belangrijk te benadrukken dat de gepubliceerde gemiddelden studieresultaten zijn onder gecontroleerde omstandigheden. Het werkelijke gewichtsverlies bij een individuele patiënt hangt af van factoren zoals therapietrouw, de kwaliteit van de leefstijlinterventie, de aanwezigheid van comorbiditeiten en genetische aanleg. Saxenda is geen garantie op een bepaald resultaat en de cijfers uit studies mogen niet worden geïnterpreteerd als een te verwachten persoonlijk uitkomst.

Na het stoppen van Saxenda treedt bij veel mensen gewichtstoename op, wat aangeeft dat de behandeling onderdeel is van een langdurige aanpak en geen eenmalige oplossing.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet je een arts raadplegen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken, diarree en buikpijn, vooral aan het begin van de behandeling. Aanhoudende ernstige buikpijn, tekenen van een allergische reactie of een snelle hartslag in rust zijn redenen om direct een arts te raadplegen.

De meest voorkomende bijwerkingen van Saxenda zijn maag-darmklachten: misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Deze klachten treden vooral op aan het begin van de behandeling en tijdens de dosisverhogingen, en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam went aan het middel. De geleidelijke opbouw van de dosering is mede bedoeld om deze klachten te beperken.

Andere gemelde bijwerkingen zijn hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid en reacties op de injectieplaats (roodheid, jeuk of zwelling). Bij patiënten die ook bloedsuikerverlagende middelen gebruiken, kan het risico op hypoglykemie verhoogd zijn.

De SmPC (rubriek 4.4 en 4.8) vermeldt de volgende aanvullende risico's waarop patiënten en voorschrijvers bedacht moeten zijn:

• Pancreatitis: acute pancreatitis is gerapporteerd. Aanhoudende, ernstige buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug, is een reden om direct medische hulp te zoeken.

• Galstenen en galblaasontsteking (cholelithiase en cholecystitis): het gebruik van Saxenda is geassocieerd met een verhoogd risico op galstenen en galblaasontsteking, wat in sommige gevallen ziekenhuisopname of een operatie vereist.^[2][14] Klachten zoals pijn in de rechterbovenbuik, koorts of geelzucht dienen te worden besproken met een arts.

• Dehydratie en acute nierinsufficiëntie: maag-darmklachten zoals braken en diarree kunnen leiden tot uitdroging, met als mogelijke complicatie acute nierinsufficiëntie. Voldoende vochtinname is belangrijk, met name bij ernstige maag-darmklachten.

• Verhoogde hartfrequentie: Saxenda kan de hartfrequentie in rust verhogen. Bij een klinisch relevante, aanhoudende stijging van de hartfrequentie dient staken van de behandeling te worden overwogen (SmPC rubriek 4.4).

• Anesthesie en diepe sedatie: omdat Saxenda de maaglediging vertraagt, bestaat bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie.^[2] Informeer de anesthesist vooraf over het gebruik van Saxenda (SmPC rubriek 4.4).

Bij de volgende signalen dient u direct contact op te nemen met uw eigen huisarts of, buiten kantooruren, de huisartsenpost:

• Aanhoudende ernstige buikpijn

• Tekenen van een allergische reactie (zwelling van gezicht, lippen of keel, moeite met ademen)

• Snelle hartslag in rust die aanhoudt

• Symptomen die kunnen wijzen op galsteenklachten (pijn rechterbovenbuik, koorts, geelzucht)

• Tekenen van uitdroging (extreme dorst, weinig urineproductie, duizeligheid)

Bij een levensbedreigende situatie belt u 112. Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb via lareb.nl.

Saxenda combineren met leefstijlveranderingen: wat zegt het onderzoek?

Saxenda is alleen goedgekeurd als aanvulling op een caloriebeperkt dieet en meer beweging, niet als zelfstandige behandeling. Zonder duurzame leefstijlveranderingen treedt na het stoppen van Saxenda bij veel mensen gewichtstoename op.

Saxenda is uitsluitend onderzocht en goedgekeurd als aanvulling op een caloriebeperkt dieet en verhoogde lichamelijke activiteit, en niet als zelfstandige behandeling. De SmPC (rubriek 4.1 en 5.1) stelt expliciet dat Saxenda moet worden gecombineerd met leefstijlbegeleiding. De resultaten uit het SCALE-programma werden behaald in een setting waarbij alle deelnemers ook dieet- en bewegingsadviezen ontvingen.

Uit de onderzoeksdata (SmPC rubriek 5.1) blijkt dat de combinatie van Saxenda met leefstijlbegeleiding tot betere uitkomsten leidt dan leefstijlbegeleiding alleen. Toch is het effect van de leefstijlcomponent op zichzelf ook aanzienlijk: deelnemers in de placebogroep verloren gemiddeld ook gewicht, uitsluitend door de leefstijlinterventie.

Praktisch betekent dit dat een behandelplan bij voorkeur de volgende elementen bevat:

• Voedingsadvies: gericht op een haalbaar calorietekort, bij voorkeur begeleid door een diëtist

• Beweging: de NHG-standaard Obesitas adviseert minimaal 150 minuten matig intensieve lichaamsbeweging per week, in lijn met de Nederlandse Beweegrichtlijnen^[6]

• Gedragsmatige ondersteuning: het herkennen en aanpassen van eetgedrag en beweegpatronen

De combinatie van medicatie en leefstijlverandering is ook relevant voor de lange termijn: wanneer Saxenda wordt gestopt zonder dat duurzame leefstijlveranderingen zijn doorgevoerd, treedt bij veel mensen gewichtstoename op. Begeleiding door een multidisciplinair team, zoals beschreven in de NHG-standaard Obesitas, vergroot de kans op blijvend resultaat.

Wordt Saxenda vergoed en hoe vraag je het aan in Nederland?

Saxenda wordt in Nederland niet vergoed vanuit de basisverzekering en de kosten komen doorgaans volledig voor eigen rekening. De behandeling start altijd met een consult bij de huisarts, die de indicatie beoordeelt en een recept uitschrijft.

In Nederland wordt Saxenda voor de indicatie gewichtsbehandeling niet vergoed vanuit de basisverzekering. Zorginstituut Nederland heeft Saxenda niet opgenomen in het basispakket voor obesitasbehandeling. Dit betekent dat de kosten in de meeste gevallen volledig voor eigen rekening komen. Patiënten wordt aangeraden de actuele vergoedingsstatus te controleren via de website van Zorginstituut Nederland en dit vooraf te bespreken met hun zorgverzekeraar, omdat aanvullende verzekeringen soms een bijdrage leveren, maar dit verschilt per polis.

De behandeling start altijd met een consult bij de eigen huisarts in Nederland, die de indicatie beoordeelt, contra-indicaties uitsluit en zo nodig doorverwijst naar een internist, diëtist of obesitaspolikliniek. Saxenda is uitsluitend op recept verkrijgbaar; het is niet toegestaan dit middel zonder recept aan te schaffen, ook niet via buitenlandse of online aanbieders. Online aanbieders van geneesmiddelen aan Nederlandse consumenten moeten geregistreerd zijn bij het CIBG; het register is te raadplegen via aanbiedersmedicijnen.nl.

Bij het aanvragen van Saxenda in Nederland zijn de volgende stappen gebruikelijk:

1. Consult bij de huisarts: bespreking van gewichtsgeschiedenis, BMI, comorbiditeiten en eerdere leefstijlinterventies
2. Beoordeling van indicatie en contra-indicaties op basis van de SmPC en NHG-richtlijnen
3. Uitschrijven van een recept indien de arts de behandeling passend acht
4. Begeleiding en follow-up: regelmatige controles om het effect en de verdraagbaarheid te beoordelen

Patiënten die vragen hebben over vergoeding, kunnen contact opnemen met hun zorgverzekeraar of de apotheek voor actuele informatie over de kosten, of de website van Zorginstituut Nederland raadplegen.

Scientific References

1. Saxenda – EPAR overzichtspagina (liraglutide).
2. Saxenda, INN-liraglutide – productinformatie (SmPC).
3. Afslankmedicijnen | College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.
4. Liraglutide – preparaattekst.
5. Obesitas – indicatietekst.
6. NHG-Standaard Obesitas (M95).
7. GVS-advies liraglutide (Saxenda®).
8. Medicijn Saxenda in basispakket voor kleine groep met ernstig overgewicht.
9. Forse kostenstijging leefstijlprogramma en medicijnen voor obesitas.
10. GVS-advies liraglutide (Saxenda®) en naltrexon/bupropion – uitbreiding voorwaarden.
11. Risico's bij bloedsuikerverlagende geneesmiddelen voor afvallen.
12. Pi-Sunyer X, et al. A Randomized, Controlled Trial of 3.0 mg of Liraglutide in Weight Management. N Engl J Med. 2015..
13. Fox CK, et al. Liraglutide for Children 6 to <12 Years of Age with Obesity. 2025..
14. Cohort Study: Risk of Gallstones and Biliary Complications With GLP-1 Receptor Agonists in Type 2 Diabetes. United European Gastroenterology Journal..
15. Heart rate acceleration with GLP-1 receptor agonists in type 2 diabetes patients: an acute and 12-week randomised, double-blind, placebo-controlled trial. European Journal of Endocrinology. 2016..

Frequently Asked Questions