Saxenda gebruiksaanwijzing: dosering en pen

Saxenda gebruiksaanwijzing: wie Saxenda (liraglutide) voorgeschreven krijgt, wil precies weten hoe de pen te gebruiken, welke dosering geldt en wat te doen bij bijwerkingen. Saxenda is een dagelijkse injectie die het hongerhormoon GLP-1 nabootst en wordt voorgeschreven als aanvulling op dieet en beweging bij obesitas of overgewicht met een gewichtsgerelateerde aandoening. In dit artikel leest u stap voor stap hoe u de pen correct gebruikt, welke bijwerkingen kunnen optreden en welke wisselwerkingen u met uw arts moet bespreken.

Wat is Saxenda en waarvoor wordt het voorgeschreven?

Saxenda (liraglutide) is een GLP-1-receptoragonist die op recept wordt voorgeschreven als aanvulling op dieet en beweging bij volwassenen en kinderen vanaf 6 jaar met obesitas of overgewicht met een gewichtsgerelateerde aandoening.

Saxenda (liraglutide 6 mg/ml) is een injecteerbaar geneesmiddel dat in Nederland is toegelaten als aanvulling op een caloriearm dieet en meer lichaamsbeweging bij:

• Volwassenen met obesitas (BMI 30 of hoger) of overgewicht (BMI 27 of hoger) met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening.

• Adolescenten van 12 jaar en ouder met obesitas.

• Kinderen van 6 tot jonger dan 12 jaar met obesitas (gewicht op of boven het 95e percentiel voor leeftijd en geslacht) en een lichaamsgewicht van ten minste 45 kg.

Deze indicaties zijn vastgelegd in de SmPC (rubriek 4.1). De Europese Commissie heeft de centrale handelsvergunning verleend op basis van een positief advies van het EMA; het CBG-MEB beheert de Nederlandse productinformatie via de geneesmiddeleninformatiebank. Toelating door de Europese Commissie of het CBG-MEB is niet hetzelfde als een vergoedingsbesluit.

Liraglutide is een GLP-1-receptoragonist. Het bootst het darmhormoon GLP-1 na, dat na een maaltijd vrijkomt. Daardoor neemt het hongergevoel af, vertraagt de maaglediging en stijgt de insulineafgifte afhankelijk van de bloedglucosewaarde. Het resultaat is een verminderde energie-inname, wat bijdraagt aan gewichtsreductie.

Saxenda wordt in Nederland uitsluitend op recept verstrekt. De behandeling wordt gestart en begeleid door een arts, doorgaans de huisarts of een specialist in het kader van een multidisciplinair behandelprogramma.

Of Saxenda in Nederland vergoed wordt via de basisverzekering hangt af van het actuele standpunt van Zorginstituut Nederland en de plaatsing op het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS). Raadpleeg de website van Zorginstituut Nederland of uw eigen apotheek voor de meest actuele vergoedingsinformatie. In de praktijk betalen veel patiënten Saxenda zelf. Raadpleeg altijd uw eigen huisarts of behandelend specialist om te beoordelen of Saxenda voor u geschikt is.

De behandeling moet worden gestaakt als het gewichtsverlies onvoldoende is: bij volwassenen na 12 weken op de onderhoudsdosering van 3,0 mg per dag als minder dan 5% van het lichaamsgewicht is verloren; bij adolescenten en kinderen als minder dan 4% van de BMI of BMI-z-score is bereikt in dezelfde periode. Uw arts bespreekt dit met u.

Hoe gebruik je Saxenda: dosering en injectietechniek

Saxenda wordt eenmaal daags subcutaan ingespoten via een voorgevulde pen, met een ophogeschema van 0,6 mg in week 1 tot 3,0 mg per dag vanaf week 5 als onderhoudsdosering.

Saxenda wordt eenmaal daags subcutaan (onder de huid) ingespoten met een voorgevulde pen. De dosering wordt gedurende de eerste vijf weken stapsgewijs opgehoogd om maag-darmklachten te beperken. Volgens de SmPC (rubriek 4.2) bedraagt het schema:

• Week 1: 0,6 mg per dag

• Week 2: 1,2 mg per dag

• Week 3: 1,8 mg per dag

• Week 4: 2,4 mg per dag

• Vanaf week 5: 3,0 mg per dag (onderhoudsdosering)

Als een hogere dosis niet wordt verdragen, kan de arts besluiten de ophoging te vertragen of de maximaal verdraagbare dosis aan te houden. De maximale aanbevolen dosering is 3,0 mg per dag. Als de onderhoudsdosering van 3,0 mg per dag niet wordt verdragen, bespreekt uw arts of voortzetting van de behandeling zinvol is. Bij onvoldoende gewichtsreductie na 12 weken op de onderhoudsdosering wordt de behandeling gestaakt (zie ook de stopcriteria in de eerste sectie).

Voor de injectietechniek gelden de volgende stappen:

1. Controleer de pen: de vloeistof moet helder en kleurloos zijn; gebruik de pen niet als u deeltjes of verkleuring ziet.
2. Bevestig een nieuw naaldje bij elke injectie en verwijder de binneste en buitenste naaldkap.
3. Voer een priming-stap uit als u een nieuwe pen opent, zodat lucht uit de patroon wordt verwijderd.
4. Stel de dosis in via het doseerknopje en controleer het doseervenster.
5. Prik de naald loodrecht in de huid, druk het knopje volledig in en houd de pen ten minste 6 seconden op zijn plaats.
6. Trek de naald terug, schroef het naaldje los en gooi het veilig weg in een naaldencontainer.

Gebruik nooit een naald opnieuw en deel de pen nooit met anderen, ook niet als de naald is vervangen. Wissel de injectieplaats bij elke injectie af om huidamyloïdose (een ophoping van eiwitstof in de huid op de injectieplaats) te voorkomen, zoals vermeld in de SmPC (rubriek 4.8).

Wanneer en waar mag je Saxenda injecteren?

Saxenda kan op elk moment van de dag worden ingespoten in buik, bovenbeen of buitenkant bovenarm; bewaar ongebruikte pennen in de koelkast bij 2 tot 8 graden Celsius en een geopende pen maximaal 30 dagen bij kamertemperatuur.

Saxenda kan op elk moment van de dag worden ingespoten, ongeacht de maaltijden, maar kies bij voorkeur elke dag hetzelfde tijdstip zodat u een vaste routine opbouwt.

Als u een injectie vergeet: gebruik de vergeten dosis alsnog als het minder dan 12 uur geleden was dat u had moeten injecteren. Is het meer dan 12 uur geleden, sla de dosis dan over en hervat het normale schema op het gebruikelijke tijdstip de volgende dag. Spuit nooit twee doses tegelijk in om een gemiste dosis in te halen. Als u meer dan 3 dagen achtereen geen injectie heeft gezet, neem dan contact op met uw arts; mogelijk is een hertitratie nodig.

Geschikte injectieplaatsen zijn de buik (abdomen), de bovenkant van de dij of de buitenkant van de bovenarm. Wissel de injectieplaats bij elke injectie af om huidamyloïdose te voorkomen (zie ook de sectie over injectietechniek). Injecteer niet in een plek die rood, gekneusd, gevoelig of beschadigd is.

Bewaar Saxenda-pennen die nog niet in gebruik zijn in de koelkast bij 2 graden Celsius tot 8 graden Celsius, niet in de vriezer. Een pen die al in gebruik is, mag maximaal 30 dagen worden bewaard bij kamertemperatuur (niet boven 30 graden Celsius) of in de koelkast.^[1][6] Gooi de pen weg na 30 dagen gebruik, ook als er nog vloeistof in zit. Bescherm de pen tegen direct zonlicht en hitte. Bewaar de pen altijd zonder gemonteerde naald.

Voor het veilig weggooien van gebruikte naalden en pennen gelden de lokale regels voor scherp afval. In Nederland kunt u hiervoor terecht bij de apotheek of de gemeentelijke afvalservice.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet je een arts bellen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken en diarree; hevige aanhoudende buikpijn uitstralend naar de rug is een alarmsignaal voor pancreatitis en vereist directe medische hulp.

De meest voorkomende bijwerkingen van Saxenda zijn maag-darmklachten: misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Deze klachten treden het vaakst op tijdens de ophoging van de dosering en nemen bij de meeste mensen na verloop van tijd af. Andere veelvoorkomende bijwerkingen zijn hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid en reacties op de injectieplaats zoals roodheid of jeuk.

Bij aanhoudende of ernstige maag-darmklachten bestaat het risico op uitdroging (dehydratie), wat in zeldzame gevallen kan leiden tot een verminderde nierfunctie. Zorg bij misselijkheid, braken of diarree voor voldoende vochtinname en raadpleeg uw arts als de klachten ernstig of langdurig zijn.

Minder vaak, maar klinisch relevant, zijn de volgende bijwerkingen:

• Hypoglykemie: met name bij gelijktijdig gebruik van insuline of sulfonylureumderivaten; symptomen zijn trillen, zweten, hartkloppingen en verwardheid.

• Verhoogde hartslag: liraglutide kan de hartfrequentie in rust verhogen.^[1][6] Meld aanhoudende verhoging van de hartslag in rust aan uw arts; dit kan reden zijn om de behandeling te heroverwegen.

• Galblaasaandoeningen: galstenen zijn gemeld; buikpijn in de rechterbovenbuik kan hierop wijzen.

• Acute pancreatitis: er zijn meldingen van acute pancreatitis. Hevige, aanhoudende buikpijn die uitstraalt naar de rug is een alarmsignaal; stop de injectie en zoek direct medische hulp.

• Huidamyloïdose op de injectieplaats bij onvoldoende rotatie (zie injectietechniek).^[1]

Belangrijke voorzichtigheden (SmPC rubriek 4.4):

• Saxenda wordt niet aanbevolen bij ernstige nier- of leverfunctiestoornissen, bij inflammatoire darmziekte of gastroparese.^[1][6]

• Er zijn geen of beperkte gegevens over gebruik bij personen van 75 jaar en ouder; wees extra voorzichtig in deze groep.^[1][6]

• Bij bestaande schildklieraandoeningen is extra alertheid geboden.

• Als u een operatie ondergaat waarbij algehele anesthesie of diepe sedatie nodig is, informeer dan uw anesthesist dat u Saxenda gebruikt. Vertraagde maaglediging kan het risico op aspiratie verhogen; uw arts beslist of en wanneer Saxenda tijdelijk gestopt moet worden.

Bijwerkingencentrum Lareb verzamelt meldingen van bijwerkingen in Nederland; patiënten en zorgverleners kunnen bijwerkingen melden via lareb.nl.

Wanneer direct hulp zoeken:

• Bel 112 bij een ernstige allergische reactie (zwelling van gezicht, lippen of keel, ademhalingsmoeilijkheden) of bij een andere levensbedreigende situatie.

• Neem buiten kantooruren contact op met de huisartsenpost bij aanhoudende of ernstige klachten die niet tot de volgende werkdag kunnen wachten, zoals hevige buikpijn.

• Neem contact op met uw eigen huisarts voor minder urgente vragen over bijwerkingen.

Saxenda en andere middelen: wisselwerkingen om op te letten

Saxenda vertraagt de maaglediging en vergroot bij combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten het risico op hypoglykemie; bespreek alle geneesmiddelen met uw arts of apotheker.

Saxenda vertraagt de maaglediging, waardoor de opname van gelijktijdig ingenomen orale geneesmiddelen in theorie kan worden beïnvloed. Uit klinische studies blijkt echter dat voor de meeste orale geneesmiddelen geen klinisch relevante verandering in de totale blootstelling (AUC) wordt verwacht, conform de SmPC (rubriek 4.5).

Belangrijke wisselwerkingen om te bespreken met uw arts of apotheker:

• Insuline en sulfonylureumderivaten (zoals glibenclamide of gliclazide): de combinatie vergroot het risico op hypoglykemie. De arts kan de dosering van deze middelen aanpassen. Saxenda is geen vervanger van insuline bij diabetes; het abrupt verlagen of stoppen van insuline zonder medisch toezicht kan leiden tot diabetische ketoacidose.

• Orale anticonceptiva: uit onderzoek blijkt dat Saxenda geen klinisch relevante invloed heeft op de werkzaamheid van orale anticonceptiva. De maximale concentratie (Cmax) en het tijdstip van piekconcentratie (tmax) kunnen licht veranderen, maar dit heeft doorgaans geen klinische gevolgen. Aanpassing van het innametijdstip is niet nodig, maar bespreek eventuele vragen met uw arts of apotheker.

• Warfarine en andere cumarines: bij start of stoppen van Saxenda kan de INR veranderen; frequentere controle kan nodig zijn.

• Andere GLP-1-receptoragonisten of gewichtsbeheersingsmiddelen: gelijktijdig gebruik is niet onderzocht en wordt niet aanbevolen.

Informeer altijd uw arts en apotheker over alle geneesmiddelen die u gebruikt, inclusief zelfzorgmiddelen, vitamines en kruidenpreparaten. In Nederland kunt u voor een volledig medicatieoverzicht terecht bij uw eigen apotheek, die uw medicatieprofiel bijhoudt en interacties kan signaleren.

Saxenda is gecontra-indiceerd tijdens zwangerschap en borstvoeding.^[1][6] Vrouwen die zwanger willen worden, moeten Saxenda stoppen en dit bespreken met hun arts. Gebruik tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind.

Scientific References

1. Saxenda EPAR – productinformatie (liraglutide).
2. Saxenda – geneesmiddelenoverzicht.
3. CHMP post-autorisatie samenvatting positief advies Saxenda II-42 (uitbreiding naar kinderen 6–12 jaar).
4. CHMP post-autorisatie samenvatting positief advies Saxenda II-26 (uitbreiding naar adolescenten).
5. Afslankmedicijnen.
6. Liraglutide (Saxenda).
7. Bijwerkingencentrum Lareb.
8. Liraglutide in Type 2 Diabetes Mellitus: Clinical Pharmacokinetics and Pharmacodynamics.
9. User's guide to mechanism of action and clinical use of GLP-1 receptor agonists.
10. Effects of glucagon-like peptide-1 receptor agonists on cardiovascular risk factors: A narrative review of head-to-head comparisons.
11. A Comprehensive Review on the Pharmacokinetics and Drug-Drug Interactions of Approved GLP-1 Receptor Agonists and a Dual GLP-1/GIP Receptor Agonist.

Frequently Asked Questions