Saxenda GLP-1: werking, dosering en bijwerkingen

Saxenda (liraglutide 3 mg) is een GLP-1-receptoragonist die is goedgekeurd voor gewichtsbeheer bij volwassenen en bepaalde jeugdige patiënten. Het werkzame bestanddeel bootst het darmhormoon GLP-1 na, waardoor de eetlust afneemt, de maaglediging vertraagt en het verzadigingsgevoel toeneemt. In dit artikel leest u hoe Saxenda werkt, voor wie het is bedoeld, welke bijwerkingen kunnen optreden, hoe de dosering is opgebouwd en wat de vergoedingsstatus in Nederland is.

Wat is Saxenda en hoe werkt een GLP-1-receptoragonist?

Saxenda is een GLP-1-receptoragonist met liraglutide 3 mg die de eetlust remt, de maaglediging vertraagt en glucoseafhankelijk insuline stimuleert. Het is centraal goedgekeurd door de Europese Commissie op basis van een positief EMA-advies.

Saxenda is een geneesmiddel op basis van liraglutide 3 mg dat behoort tot de klasse van de GLP-1-receptoragonisten en is goedgekeurd voor gewichtsbeheer bij volwassenen en adolescenten. GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1, een hormoon dat van nature in de darm wordt aangemaakt na een maaltijd. Liraglutide bootst de werking van dit hormoon na door te binden aan de GLP-1-receptor in de hersenen, de alvleesklier en het maag-darmkanaal.

Door activering van deze receptor worden meerdere fysiologische processen beïnvloed. In de hersenen neemt het verzadigingsgevoel toe en daalt de eetlust. In de maag vertraagt de maaglediging, waardoor voedsel langer in de maag blijft en het gevoel van volheid aanhoudt. In de alvleesklier stimuleert liraglutide de insulineafgifte op een glucoseafhankelijke manier: dit effect treedt alleen op wanneer de bloedglucose verhoogd is.^[2][8] Liraglutide is geen insulinevervanger.

Saxenda is niet hetzelfde als Victoza, dat eveneens liraglutide bevat maar in een lagere dosering (tot 1,8 mg per dag) en uitsluitend is geregistreerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2.^[5][6] Saxenda is door de Europese Commissie centraal goedgekeurd op basis van een positief advies van het EMA. De productinformatie (SmPC en bijsluiter) is beschikbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en via de EMA EPAR voor Saxenda. Het geneesmiddel wordt toegediend via een subcutane injectie met een voorgevulde pen.

Voor wie is Saxenda bedoeld volgens de officiële indicatie?

Saxenda is geïndiceerd voor volwassenen met een BMI van 30 of hoger, of 27 of hoger met een gewichtsgerelateerde aandoening, en voor kinderen vanaf 6 jaar en adolescenten met obesitas. Het is uitsluitend bedoeld als aanvulling op dieet en beweging, en vereist een recept.

Saxenda is officieel geïndiceerd als aanvulling op een caloriebeperkt dieet en meer lichaamsbeweging. Conform de in Nederland geldige SmPC (EMA EPAR/CBG-geneesmiddeleninformatiebank) gelden de volgende indicaties:

Volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of met een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening zoals dysglykemie, hypertensie, dyslipidemie of obstructief slaapapneu.

Adolescenten van 12 jaar en ouder met obesitas (gedefinieerd als BMI overeenkomend met 30 kg/m² voor volwassenen op de groeicurve) en een lichaamsgewicht van meer dan 60 kg.

Kinderen van 6 tot jonger dan 12 jaar met obesitas (BMI op of boven het 95e percentiel voor leeftijd en geslacht) en een lichaamsgewicht van ten minste 45 kg.^[2]

De behandeling is uitsluitend bedoeld als onderdeel van een bredere aanpak gericht op leefstijlverandering. Saxenda is niet geschikt voor iedereen. Belangrijke contra-indicaties conform de NL-SmPC zijn:

• Overgevoeligheid voor liraglutide of een van de hulpstoffen

• Zwangerschap en borstvoeding: Saxenda mag niet worden gebruikt tijdens de zwangerschap of bij het geven van borstvoeding

Vrouwen die zwanger kunnen worden, dienen de SmPC-aanbevelingen over anticonceptie te bespreken met hun arts. Voorzichtigheid is geboden bij schildklieraandoeningen; raadpleeg de SmPC (rubriek 4.4) voor nadere details. De behandelend arts beoordeelt of Saxenda passend is op basis van de individuele situatie van de patiënt. In Nederland is Saxenda uitsluitend verkrijgbaar op recept, en de beslissing over geschiktheid wordt genomen in een medisch consult, niet op basis van zelfbeoordeling.

Stopcriteria bij jeugdige patiënten: Bij adolescenten en kinderen dient de behandeling te worden heroverwogen als na ten minste 12 weken op de maximaal verdraagbare dosis (of 3,0 mg per dag) de BMI of BMI z-score minder dan 4% is gedaald, conform de SmPC.^[2][4]

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet je een arts bellen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken en diarree. Bel 112 bij tekenen van een ernstige allergische reactie en raadpleeg direct een arts bij aanhoudende ernstige buikpijn, als mogelijke aanwijzing voor pancreatitis.

De meest voorkomende bijwerkingen van Saxenda zijn maag-darmstoornissen, waaronder misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Misselijkheid wordt in de SmPC (rubriek 4.8) geclassificeerd als zeer vaak voorkomend (bij meer dan 1 op de 10 gebruikers). Deze klachten treden vooral op aan het begin van de behandeling en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam went aan het geneesmiddel.

Daarnaast zijn er bijwerkingen en waarschuwingen die medische aandacht vereisen, conform de NL-SmPC (rubrieken 4.4 en 4.8):

• Acute pancreatitis: Er zijn meldingen van acute pancreatitis bij gebruik van liraglutide. Aanhoudende, ernstige buikpijn die uitstraalt naar de rug is een reden om direct contact op te nemen met een arts. Bij vermoeden van pancreatitis dient Saxenda onmiddellijk te worden gestaakt; na bevestiging van de diagnose mag Saxenda niet worden herstart.^[2]

• Dehydratie en nierfunctie: Ernstige maag-darmklachten kunnen leiden tot dehydratie en in zeldzame gevallen tot acuut nierfalen. Voldoende vochtinname is belangrijk.

• Galstenen en galblaasaandoeningen: Zijn gemeld bij gebruik van liraglutide.

• Verhoogde hartfrequentie: Saxenda kan de hartslag verhogen; dit wordt gemonitord tijdens de behandeling.

• Hypoglykemie: Vooral relevant bij gelijktijdig gebruik van insuline of sulfonylureumderivaten.

• Schildklieraandoeningen: Voorzichtigheid is geboden; raadpleeg de SmPC (rubriek 4.4).

• Inflammatoire darmziekte en diabetische gastroparese: Gebruik van Saxenda wordt niet aanbevolen bij deze aandoeningen.

• Ernstige nier- of leverinsufficiëntie: Gebruik wordt niet aanbevolen; raadpleeg de SmPC.

• Patiënten van 75 jaar en ouder: Er zijn beperkte gegevens beschikbaar; gebruik vereist extra voorzichtigheid.

• Anesthesie en sedatie: Door de vertraagde maaglediging bestaat er een risico op aspiratie van maaginhoud bij algehele anesthesie of diepe sedatie.^[2][15] Informeer de behandelend arts of anesthesist vooraf over het gebruik van Saxenda.

Bijwerkingen in Nederland kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb, zodat de veiligheidsgegevens van geneesmiddelen continu worden gemonitord.

Wanneer direct hulp zoeken:

• Bel 112 bij tekenen van een ernstige allergische reactie (zwelling van gezicht, lippen of keel, moeite met ademen) of bij een andere medische noodsituatie.

• Neem contact op met de huisartsenpost bij urgente klachten buiten kantooruren, zoals aanhoudende ernstige buikpijn of tekenen van hypoglykemie.

• Raadpleeg de eigen huisarts bij minder urgente maar aanhoudende bijwerkingen.

Hoe wordt Saxenda gebruikt en wat zegt de bijsluiter over de dosering?

Saxenda wordt eenmaal daags subcutaan geïnjecteerd, opgebouwd van 0,6 mg in week 1 naar 3,0 mg per dag vanaf week 5. Na 12 weken op de onderhoudsdosering wordt de behandeling gestaakt als het gewichtsverlies onvoldoende is.

Saxenda wordt eenmaal daags toegediend als subcutane injectie, ongeacht het tijdstip van de dag en ongeacht de maaltijden, in de buik, de bovenkant van de dij of de buitenkant van de bovenarm. De bijsluiter en de SmPC beschrijven een vast opbouwschema om de kans op maag-darmklachten te beperken.

Doseringsschema (opbouw over vijf weken):

• Week 1: 0,6 mg per dag

• Week 2: 1,2 mg per dag

• Week 3: 1,8 mg per dag

• Week 4: 2,4 mg per dag

• Vanaf week 5: 3,0 mg per dag (onderhoudsdosering)

De onderhoudsdosering van 3,0 mg per dag is de enige dosering waarvan de werkzaamheid voor gewichtsbeheer is aangetoond in klinische studies.^[2][8] Als een patiënt de opbouwfase niet verdraagt, kan de arts besluiten de opbouw te vertragen.

Wissel de injectieplaats af bij elke toediening (buik, dij of bovenarm) om huidreacties en lokale weefselveranderingen te beperken, conform de SmPC (rubriek 4.2).

Saxenda wordt geleverd als een voorgevulde pen. De pen bevat meerdere doses en is niet bedoeld voor eenmalig gebruik. Patiënten dienen de pen te bewaren in de koelkast (2°C tot 8°C) vóór eerste gebruik. Na eerste gebruik kan de pen maximaal 30 dagen worden bewaard bij een temperatuur onder 30°C of in de koelkast.^[2] De pen mag niet worden ingevroren. Naalden zijn niet inbegrepen in de verpakking en dienen apart te worden aangeschaft.

Stopcriterium bij volwassenen: De bijsluiter en SmPC adviseren de behandeling te evalueren na 12 weken op de onderhoudsdosering van 3,0 mg per dag. Als de patiënt in die periode minder dan 5% van het begingewicht heeft verloren, dient de behandeling te worden gestaakt. De arts begeleidt deze evaluatie.

Stopcriterium bij jeugdige patiënten: Bij adolescenten en kinderen dient de behandeling te worden heroverwogen als na ten minste 12 weken op de maximaal verdraagbare dosis (of 3,0 mg per dag) de BMI of BMI z-score minder dan 4% is gedaald, conform de SmPC (rubriek 4.^[2][4]1).

Wordt Saxenda vergoed door de zorgverzekering in Nederland?

Saxenda wordt niet vergoed vanuit de Nederlandse basisverzekering voor de indicatie gewichtsbeheer; de kosten komen volledig voor rekening van de patiënt. Zorginstituut Nederland heeft liraglutide 3 mg niet opgenomen in het basispakket.

Saxenda wordt in Nederland niet vergoed vanuit de basisverzekering voor de indicatie gewichtsbeheer; de kosten komen daarmee volledig voor rekening van de patiënt zelf. Zorginstituut Nederland heeft liraglutide 3 mg (Saxenda) voor de indicatie obesitas niet opgenomen in het basispakket.^[9][10] Dit standpunt is te raadplegen via de website van Zorginstituut Nederland. Dit betekent dat ook het eigen risico niet van toepassing is op deze uitgave.

De kosten van Saxenda in Nederland variëren per apotheek en kunnen aanzienlijk zijn bij langdurig gebruik. Patiënten die overwegen Saxenda te gebruiken, doen er verstandig aan vooraf bij hun apotheek naar de actuele prijs te informeren. Aanvullende verzekeringen vergoeden gewichtsbeheermedicatie doorgaans evenmin, maar het is raadzaam de polisvoorwaarden te raadplegen. De actuele vergoedingsstatus is ook te raadplegen via het Farmacotherapeutisch Kompas.

Voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 geldt een andere situatie: liraglutide in de dosering voor diabetes (Victoza) kan onder bepaalde voorwaarden wel in aanmerking komen voor vergoeding, maar dit is een ander product met een andere indicatie dan Saxenda.

Patiënten die online geneesmiddelen willen bestellen, dienen te controleren of de aanbieder geregistreerd staat bij het CIBG, de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in Nederland. Het register van erkende online aanbieders is te raadplegen via aanbiedersmedicijnen.nl. Aankoop bij niet-geregistreerde aanbieders brengt risico's met zich mee voor de kwaliteit en veiligheid van het geneesmiddel. Saxenda is een receptplichtig geneesmiddel en mag uitsluitend worden verstrekt op basis van een geldig recept van een bevoegde arts.

Frequently Asked Questions