Tirzepatide vs semaglutide: verschil en gebruik

Tirzepatide vs semaglutide: twee veelbesproken geneesmiddelen die worden ingezet bij diabetes type 2 en gewichtsbeheersing, maar die op een belangrijk punt van elkaar verschillen. Semaglutide werkt als GLP-1-receptoragonist, terwijl tirzepatide zowel de GLP-1- als de GIP-receptor activeert. In dit artikel vergelijken we hun werkingsmechanisme, goedgekeurde indicaties, bijwerkingen, geschiktheid en vergoedingsstatus in Nederland, zodat u goed voorbereid het gesprek met uw huisarts kunt aangaan.

Wat zijn tirzepatide en semaglutide en hoe werken ze?

Tirzepatide activeert zowel de GLP-1- als de GIP-receptor, terwijl semaglutide alleen de GLP-1-receptor activeert. Beide zijn wekelijkse subcutane injecties die de bloedsuiker verlagen en het hongergevoel verminderen.

Tirzepatide en semaglutide zijn geneesmiddelen die de bloedsuikerspiegel verlagen en het lichaamsgewicht kunnen verminderen, maar ze werken via een verschillend mechanisme. Semaglutide is een GLP-1-receptoragonist: het bootst het darmhormoon glucagon-like peptide-1 na, waardoor de insulineafgifte stijgt, de glucagonafgifte daalt en de maaglediging vertraagt. Dit leidt tot een verminderd hongergevoel en een lagere calorie-inname. Tirzepatide is een zogenoemde tweeledige agonist: het activeert zowel de GLP-1-receptor als de GIP-receptor (glucose-dependent insulinotropic polypeptide).^[1][2] Door deze dubbele werking beïnvloedt tirzepatide meerdere hormonale signaalroutes die betrokken zijn bij de regulatie van bloedsuiker en eetlust, zoals beschreven in de productinformatie van Mounjaro (EMA/CBG).

Beide middelen zijn beschikbaar als subcutane injectie, eenmaal per week toe te dienen, doorgaans in de buik, de dij of de bovenarm. De dosering wordt bij beide geneesmiddelen geleidelijk opgehoogd om maag-darmklachten te beperken. Semaglutide is beschikbaar als Ozempic (voor diabetes type 2) en als Wegovy (voor gewichtsbeheersing); Wegovy is in Nederland beschikbaar als subcutane injectie en als tablet (25 mg).^[16][9] Tirzepatide is in Nederland op de markt als Mounjaro. De Mounjaro KwikPen is een meerdosispen met vier wekelijkse doses per pen en vereist het aanbrengen van een afzonderlijke pennaald door de gebruiker, evenals het ontluchten van de pen vóór de eerste injectie, conform de officiële gebruiksinstructies in de bijsluiter (CBG-geneesmiddeleninformatiebank).

Een verschil in werkingsmechanisme betekent niet automatisch dat het ene middel beter is dan het andere. De keuze tussen beide geneesmiddelen hangt af van de individuele situatie van de patiënt, bijkomende aandoeningen en de beoordeling van de behandelend arts.

Waarvoor zijn deze middelen goedgekeurd in Nederland?

Mounjaro (tirzepatide) en Ozempic/Wegovy (semaglutide) zijn EMA-goedgekeurd voor diabetes type 2 en, bij hogere dosering, voor gewichtsbeheersing bij een BMI van 30 of hoger. Goedkeuring garandeert geen vergoeding vanuit de basisverzekering.

Tirzepatide (Mounjaro) en semaglutide (Ozempic, Wegovy) zijn door de Europese Commissie, op basis van een positief advies van het EMA, goedgekeurd voor specifieke indicaties. De registratiestatus in Nederland is te raadplegen via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Ozempic is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 bij volwassenen, als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging. Wegovy (semaglutide) is goedgekeurd voor gewichtsbeheersing bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met gewichtsgerelateerde comorbiditeiten zoals hypertensie of dyslipidemie.^[6][7] Wegovy is daarnaast ook goedgekeurd voor gewichtsbeheersing bij adolescenten van 12 jaar en ouder met obesitas, conform de Nederlandse productinformatie (EMA/CBG).^[8][9] Wegovy is in Nederland beschikbaar als subcutane injectie en als tablet (25 mg); voor de actuele registratiestatus van alle toedieningsvormen verwijzen wij naar de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.^[16][9]

Mounjaro (tirzepatide) is goedgekeurd voor twee indicaties: de behandeling van diabetes mellitus type 2 bij volwassenen, adolescenten en kinderen van 10 jaar en ouder, en gewichtsbeheersing bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of een BMI van 27 kg/m² of hoger met gewichtsgerelateerde comorbiditeiten, conform de EMA/CBG-productinformatie.^[1][3]

Goedkeuring door de Europese Commissie betekent dat een geneesmiddel veilig en werkzaam is bevonden voor de omschreven indicatie. Het betekent niet automatisch dat het middel wordt vergoed vanuit de basisverzekering in Nederland, en ook niet dat het voor iedere individuele patiënt de meest geschikte keuze is. De behandelend arts beoordeelt welk middel passend is op basis van de volledige medische situatie.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet je een arts bellen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn maag-darmklachten zoals misselijkheid en diarree. Aanhoudende ernstige buikpijn kan wijzen op acute pancreatitis en vereist direct medisch contact.

De meest voorkomende bijwerkingen van zowel tirzepatide als semaglutide zijn maag-darmklachten, waaronder misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Deze klachten treden het vaakst op bij het starten van de behandeling of bij dosisverhoging, en nemen bij de meeste mensen geleidelijk af. Beide geneesmiddelen kunnen ook het risico op hypoglykemie verhogen, met name wanneer ze worden gecombineerd met insuline of sulfonylureumderivaten.

Een ernstige maar zeldzame bijwerking is acute pancreatitis, zoals vermeld in de productinformatie van beide middelen (EMA/CBG). Aanhoudende, ernstige buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug, is een reden om direct medische hulp te zoeken. Bel in geval van een levensbedreigende situatie altijd 112. Voor dringende vragen buiten kantooruren is de huisartsenpost bereikbaar; voor niet-spoedeisende vragen kunt u contact opnemen met uw eigen huisarts.

Andere aandachtspunten uit de productinformatie (EMA/CBG SmPC's):

• Hartslag: een verhoogde hartslag in rust is gemeld bij beide middelen.

• Galstenen: gewichtsverlies kan de vorming van galstenen bevorderen.

• Diabetische retinopathie: bij patiënten met reeds bestaande pre-proliferatieve of proliferatieve diabetische retinopathie kan snelle verbetering van de bloedsuikerspiegel tijdelijk leiden tot verslechtering van de oogaandoening; regelmatige oogcontrole is dan aangewezen.

• Schildklier: in dieronderzoek zijn schildkliertumoren waargenomen; de klinische relevantie voor mensen is niet vastgesteld.^[12][3]

• Gezichtsvermogen (semaglutide): in de productinformatie van Wegovy is een waarschuwing opgenomen voor niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie (NAION).^[11][14] Bij plotseling visusverlies of andere acute oogklachten dient direct oogheelkundig onderzoek te worden gezocht; bij bevestigde NAION wordt staken van de behandeling aanbevolen.

• Anesthesie en sedatie: omdat GLP-1-receptoragonisten de maaglediging vertragen, bestaat er bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie.^[22][23] Informeer uw anesthesioloog of behandelend arts altijd over het gebruik van deze middelen vóór een ingreep.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb, zodat de veiligheidsgegevens van deze middelen in Nederland worden bijgehouden.

Wie komt in aanmerking en hoe verloopt een consult bij de huisarts?

De huisarts beoordeelt geschiktheid op basis van medische voorgeschiedenis, medicatie en leefstijl. Beide middelen zijn niet aanbevolen tijdens zwangerschap of bij ernstige gastroparese.

Of iemand in aanmerking komt voor tirzepatide of semaglutide wordt bepaald door de behandelend arts op basis van de individuele medische situatie, en niet op basis van een zelfbeoordeling. De goedgekeurde indicaties beschrijven de populaties waarvoor de middelen zijn onderzocht en veilig bevonden, maar de arts weegt ook waarschuwingen en andere factoren mee.

In dieronderzoek zijn C-celtumoren van de schildklier waargenomen bij GLP-1-receptoragonisten; de klinische relevantie voor mensen is niet vastgesteld.^[12][3] Dit is geen formele contra-indicatie in de Nederlandse productinformatie (EMA/CBG), maar de arts zal de individuele situatie beoordelen. Beide middelen worden niet aanbevolen tijdens zwangerschap of borstvoeding. Voorzichtigheid is geboden bij ernstige maag-darmaandoeningen of ernstige gastroparese; voor semaglutide geldt dat gebruik bij ernstige gastroparese niet wordt aanbevolen, conform de SmPC.

Tijdens een consult bij de huisarts zal de arts doorgaans:

• De medische voorgeschiedenis uitvragen, inclusief hart- en vaatziekten, nierziekten, maag-darmaandoeningen en oogaandoeningen.

• Actuele medicatie inventariseren, omdat interacties mogelijk zijn. Voor tirzepatide geldt in het bijzonder dat de vertraagde maaglediging de opname van gelijktijdig ingenomen orale geneesmiddelen kan beïnvloeden; de SmPC van Mounjaro adviseert bij start of dosisverhoging tijdelijk aanvullende anticonceptie te gebruiken bij orale anticonceptiva.^[3][20] Voor injecteerbaar semaglutide is dit effect op orale anticonceptiva niet als klinisch relevant beschreven in de Nederlandse productinformatie.^[7][16]

• Leefstijlfactoren bespreken, omdat beide geneesmiddelen zijn bedoeld als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging, niet als vervanging daarvan.

• Doelstellingen en verwachtingen afstemmen, zodat de behandeling realistisch en haalbaar is.

De NHG-standaarden en het Farmacotherapeutisch Kompas bieden Nederlandse huisartsen richtlijnen voor de inzet van deze middelen binnen de bredere behandeling van diabetes type 2 en obesitas. Een consult bij de huisarts is de aangewezen eerste stap voor iedereen die overweegt meer te weten te komen over deze behandelopties.

Vergoeding en beschikbaarheid in Nederland: wat is de huidige situatie?

Wegovy en Mounjaro worden in Nederland doorgaans niet vergoed vanuit de basisverzekering; Ozempic wel voor diabetes type 2 onder specifieke voorwaarden. Raadpleeg Zorginstituut Nederland of uw zorgverzekeraar voor de actuele status.

In Nederland worden geneesmiddelen voor gewichtsbeheersing, waaronder tirzepatide (Mounjaro) en semaglutide (Wegovy), in de meeste gevallen niet vergoed vanuit de basisverzekering, waardoor patiënten deze kosten doorgaans zelf dragen. Ozempic, de lagere dosering semaglutide voor diabetes type 2, valt onder de basisverzekering voor de geregistreerde indicatie, maar de vergoeding is gekoppeld aan specifieke voorwaarden die door Zorginstituut Nederland worden vastgesteld.^[18][19] Vergoeding vanuit de basisverzekering valt in Nederland onder het eigen risico. De actuele vergoedingsstatus en de geldende voorwaarden kunnen wijzigen; raadpleeg altijd het meest recente pakketadvies of standpunt van Zorginstituut Nederland, het Farmacotherapeutisch Kompas of uw zorgverzekeraar voor actuele informatie.

De beschikbaarheid van deze middelen in Nederland is de afgelopen jaren wisselend geweest door internationale tekorten. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG-MEB) en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houden toezicht op de beschikbaarheid en de kwaliteit van geneesmiddelen op de Nederlandse markt. Wie overweegt een van deze middelen online te bestellen, dient te controleren of de aanbieder is geregistreerd bij het CIBG, de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het register van geregistreerde online aanbieders is te raadplegen via aanbiedersmedicijnen.nl. Aankoop buiten geregistreerde kanalen brengt risico's met zich mee op het gebied van kwaliteit en veiligheid.

Samengevat geldt voor iedereen die in Nederland overweegt tirzepatide of semaglutide te gebruiken: bespreek dit eerst met uw eigen huisarts. Die kan de indicatie beoordelen, de vergoedingsmogelijkheden toelichten en een veilig behandeltraject begeleiden.

Frequently Asked Questions