Wat is Mounjaro? Werking, gebruik en bijwerkingen

Mounjaro is een geneesmiddel met de werkzame stof tirzepatide, goedgekeurd door de Europese Commissie op advies van het EMA. Het wordt ingezet bij diabetes mellitus type 2 en bij gewichtsbeheersing bij volwassenen met overgewicht of obesitas. Tirzepatide is uniek omdat het twee darmhormoonreceptoren tegelijk activeert: de GIP-receptor en de GLP-1-receptor. In dit artikel leest u hoe Mounjaro werkt, voor wie het bedoeld is, welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer u een arts moet raadplegen.

Wat is Mounjaro en waarvoor wordt het gebruikt?

Mounjaro (tirzepatide) is goedgekeurd voor diabetes mellitus type 2 vanaf 10 jaar en voor gewichtsbeheersing bij volwassenen met een BMI van 30 of hoger, als aanvulling op dieet en beweging.

Mounjaro is een geneesmiddel met de werkzame stof tirzepatide. Het is in de Europese Unie toegelaten via de centrale procedure van de Europese Commissie, op advies van het EMA.^[1][2] De productinformatie (SmPC en bijsluiter) is te raadplegen via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Mounjaro heeft twee goedgekeurde indicaties:

• Diabetes mellitus type 2: behandeling bij volwassenen, adolescenten en kinderen vanaf 10 jaar, als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging.

• Gewichtsbeheersing: bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of bij een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met een gewichtsgerelateerde aandoening zoals hoge bloeddruk of slaapapneu, als aanvulling op een verminderd calorisch dieet en meer lichaamsbeweging.

Het geneesmiddel wordt eenmaal per week onderhuids ingespoten, in de buik, het bovenbeen of de bovenarm. Mounjaro is beschikbaar als voorgevulde pen. De exacte inhoud en het aantal doses per pen kunnen per sterkte en presentatie verschillen; raadpleeg de bijsluiter of apotheker voor de specifieke uitvoering die u gebruikt.

Bij diabetes type 2 kan Mounjaro worden ingezet als monotherapie of in combinatie met andere bloedsuikerverlagende middelen, waaronder insuline. Het is geen insuline en vervangt insuline niet automatisch.

In Nederland is de vergoeding vanuit de basisverzekering voor Mounjaro aan strikte voorwaarden gebonden, en de situatie verschilt per indicatie: voor diabetes type 2 en voor gewichtsbeheersing gelden andere criteria. Voor de meeste mensen die Mounjaro gebruiken voor gewichtsbeheersing geldt dat zij de kosten zelf dragen. Het standpunt van Zorginstituut Nederland over de vergoedingspositie van tirzepatide geeft hierover actuele informatie. Raadpleeg altijd de eigen huisarts of apotheker voor de situatie die op u van toepassing is.

Hoe werkt Mounjaro in het lichaam?

Tirzepatide activeert zowel de GIP- als de GLP-1-receptor, stimuleert glucose-afhankelijke insulineafgifte, remt glucagon, vertraagt maaglediging en vermindert eetlust.

Tirzepatide, de werkzame stof in Mounjaro, is een agonist van zowel de GIP-receptor (glucose-afhankelijk insulinotroop polypeptide) als de GLP-1-receptor (glucagon-achtig peptide-1). Geneesmiddelen die uitsluitend op de GLP-1-receptor werken, activeren slechts één van deze twee receptoren.

Beide hormonen worden van nature aangemaakt in de darm na een maaltijd. Ze stimuleren de alvleesklier om insuline af te geven op een glucose-afhankelijke manier: de insulineafgifte neemt toe wanneer de bloedglucose hoog is, en vermindert wanneer de bloedglucose daalt. Dit mechanisme gaat gepaard met een lager risico op hypoglykemie dan bij sommige andere bloedsuikerverlagende middelen. Dat risico neemt echter toe wanneer Mounjaro wordt gecombineerd met insuline of sulfonylureumderivaten; in die situatie kan de arts de dosis van die middelen verlagen (zie ook SmPC rubriek 4.^[3][11]4).

Daarnaast remt tirzepatide de afgifte van glucagon, een hormoon dat de bloedglucose verhoogt. Het vertraagt ook de maaglediging, waardoor voedsel langzamer in de darm terechtkomt en het gevoel van verzadiging langer aanhoudt. Via inwerking op hersengebieden die honger en verzadiging reguleren, vermindert tirzepatide bovendien de eetlust.

De combinatie van deze werkingsmechanismen leidt bij mensen met diabetes type 2 tot verlaging van de bloedglucose, gemeten in mmol/L, en bij mensen met overgewicht of obesitas tot gewichtsafname als onderdeel van een bredere leefstijlaanpak. De precieze bijdrage van elk afzonderlijk mechanisme aan het totale effect wordt nog wetenschappelijk onderzocht.

Voor wie is Mounjaro bedoeld en wie komt er niet voor in aanmerking?

Mounjaro is bedoeld voor mensen met diabetes type 2 (vanaf 10 jaar) of volwassenen met overgewicht; gebruik is gecontra-indiceerd bij overgevoeligheid en wordt ontraden bij zwangerschap, borstvoeding en pancreatitis.

Mounjaro is goedgekeurd voor twee groepen:

• Diabetes mellitus type 2: volwassenen, adolescenten en kinderen vanaf 10 jaar.

• Gewichtsbeheersing: uitsluitend volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met een gewichtsgerelateerde aandoening.

De behandeling wordt altijd gestart en begeleid door een arts.

Wanneer mag Mounjaro niet worden gebruikt?

De SmPC (rubriek 4.3) noemt overgevoeligheid voor tirzepatide of een van de hulpstoffen als contra-indicatie.^[3]

Daarnaast zijn er situaties waarin gebruik wordt ontraden of waarbij bijzondere voorzichtigheid is geboden:

• Diabetes mellitus type 1: Mounjaro is hiervoor niet geïndiceerd en mag niet worden gebruikt.

• Zwangerschap: gebruik wordt ontraden. Bij een zwangerschapswens of bij het intreden van een zwangerschap dient de behandeling te worden gestaakt. Vrouwen die zwanger kunnen worden, wordt geadviseerd effectieve anticonceptie te gebruiken tijdens de behandeling.

• Borstvoeding: gebruik wordt ontraden.

• Pancreatitis: bij vermoeden van acute pancreatitis dient Mounjaro te worden gestaakt. Na een bevestigde pancreatitis mag het middel niet worden hervat.

• Ernstige maagdarmproblemen, waaronder ernstige gastroparese: voorzichtigheid is geboden.

• Dehydratie: bij aanhoudend braken of diarree bestaat risico op uitdroging en verslechtering van de nierfunctie. Voldoende vochtinname is belangrijk.

• Galblaasproblemen: galblaasziekte, waaronder galstenen en galblaasontsteking, is gemeld bij gebruik van tirzepatide.^[3][6]

• Operaties en anesthesie: door de vertraagde maaglediging kan er bij een operatie een verhoogd risico zijn op maaginhoud in de luchtwegen.^[3][20] Informeer de anesthesist tijdig over het gebruik van Mounjaro.

• Orale anticonceptiva: tirzepatide kan de werking van orale anticonceptiva tijdelijk beïnvloeden door vertraagde maaglediging. Bij het starten van Mounjaro en na elke dosisverhoging wordt gedurende vier weken aanvullende of barrièrecontraceptie aanbevolen (SmPC rubriek 4.5).

• Diabetische retinopathie: een snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie kan bij bestaande oogaandoeningen tijdelijk leiden tot verslechtering.^[3][21] Regelmatige oogcontrole is dan aangewezen.

Mounjaro is voor gewichtsbeheersing niet goedgekeurd bij personen jonger dan 18 jaar. Of iemand in aanmerking komt, wordt bepaald in een individueel consult met de behandelend arts, waarbij de volledige medische voorgeschiedenis wordt meegewogen.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet je een arts bellen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree en braken; bel 112 bij ernstige allergische reactie en raadpleeg direct een arts bij aanhoudende ernstige buikpijn.

De meest voorkomende bijwerkingen van Mounjaro betreffen het maagdarmkanaal: misselijkheid, diarree, braken, verstopping en buikpijn worden het vaakst gemeld. Deze klachten treden vaker op tijdens de optitratiefase en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam aan het middel went.

Klinisch relevante bijwerkingen zijn onder meer:

• Hypoglykemie (te lage bloedsuiker): het risico is verhoogd bij gelijktijdig gebruik van insuline of sulfonylureumderivaten. De arts kan de dosis van die middelen verlagen.

• Acute pancreatitis: gemeld bij gebruik van tirzepatide (SmPC rubriek 4.8). Bij aanhoudende, ernstige buikpijn die uitstraalt naar de rug dient u direct contact op te nemen met een arts.

• Galblaasproblemen: galstenen en galblaasontsteking zijn gemeld.

• Dehydratie en nierfunctieverslechtering: bij aanhoudend braken of diarree bestaat risico op uitdroging, wat de nierfunctie kan aantasten.

• Verhoogde hartslag: een toename van de hartslag in slagen per minuut is gemeld.

• Reacties op de injectieplaats: roodheid, jeuk of zwelling.

• Haaruitval, die doorgaans tijdelijk is.

Bijwerkingen in Nederland kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb via lareb.nl. Dit geldt zowel voor patiënten als voor zorgverleners en draagt bij aan de voortdurende bewaking van de veiligheid van geneesmiddelen.

Wanneer direct hulp zoeken:

• Bel 112 bij tekenen van een ernstige allergische reactie (zwelling van gezicht, lippen of keel, moeite met ademen) of bij bewusteloosheid.

• Neem bij ernstige buikpijn, aanhoudend braken of andere urgente klachten buiten kantooruren contact op met de huisartsenpost.

• Voor niet-spoedeisende vragen of bijwerkingen is de eigen huisarts het juiste aanspreekpunt.

Frequently Asked Questions