Dosis liraglutide: schema Victoza en Saxenda

Dosis liraglutide verschilt per indicatie en wordt altijd stapsgewijs opgebouwd. Liraglutide is een GLP-1-receptoragonist die in Nederland verkrijgbaar is als Victoza (voor diabetes type 2) en Saxenda (voor gewichtsbeheersing). De startdosis bedraagt altijd 0,6 mg per dag subcutaan, waarna de arts de dosis geleidelijk verhoogt tot de therapeutische onderhoudsdosis. In dit artikel leest u hoe het titratieschema eruitziet, hoe u de pen correct gebruikt, en wanneer liraglutide niet geschikt is of de dosis moet worden aangepast.

Wat is liraglutide en waarvoor wordt het voorgeschreven?

Liraglutide is een GLP-1-receptoragonist, geregistreerd als Victoza voor diabetes type 2 en als Saxenda voor gewichtsbeheersing bij volwassenen en bepaalde kinderen en adolescenten.

Liraglutide is een geneesmiddel dat behoort tot de klasse van de GLP-1-receptoragonisten. Het bootst het effect na van het darmhormoon glucagon-like peptide-1, dat na een maaltijd vrijkomt. Door binding aan de GLP-1-receptor stimuleert liraglutide de insulineafgifte op een glucoseafhankelijke manier, remt het de glucagonafgifte en vertraagt het de maaglediging, wat leidt tot een verminderd hongergevoel.^[9][10]

In Nederland is liraglutide geregistreerd onder twee merknamen met verschillende indicaties, zoals vastgelegd in de EMA/CBG-productinformatie (SmPC en bijsluiter):

• Victoza (6 mg/ml oplossing voor injectie): geïndiceerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 bij volwassenen, adolescenten en kinderen van 10 jaar en ouder, in combinatie met andere bloedglucoseverlagende middelen of als monotherapie wanneer metformine niet verdragen wordt.^[2][3]

• Saxenda (6 mg/ml oplossing voor injectie): geïndiceerd als aanvulling op een caloriebeperkt dieet en meer lichaamsbeweging voor gewichtsbeheersing bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of van 27 kg/m² of hoger bij aanwezigheid van gewichtsgerelateerde comorbiditeiten.^[1][4] Saxenda is ook geïndiceerd bij adolescenten van 12 jaar en ouder die voldoen aan de IOTF-criteria voor obesitas bij volwassenen en een lichaamsgewicht van ten minste 60 kg hebben, en bij kinderen van 6 tot jonger dan 12 jaar met een BMI op of boven het 95e percentiel en een lichaamsgewicht van ten minste 45 kg.^[1][4]

Beide middelen zijn door de Europese Commissie centraal vergund op basis van een positief advies van het EMA, en zijn opgenomen in de CBG-geneesmiddeleninformatiebank. De meest actuele en gezaghebbende productinformatie voor Nederland is te vinden in de SmPC en bijsluiter via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en het EMA EPAR. De vergoeding vanuit de basisverzekering in Nederland verschilt per indicatie en is aan voorwaarden gebonden; raadpleeg de actuele publicaties van het Zorginstituut Nederland voor de geldende vergoedingsstatus. Liraglutide is uitsluitend op recept verkrijgbaar.

Welke dosis liraglutide krijg ik en hoe wordt die opgebouwd?

De startdosis is altijd 0,6 mg per dag, oplopend tot maximaal 1,8 mg voor Victoza of 3,0 mg voor Saxenda via een wekelijks titratieschema.

De startdosis liraglutide bedraagt 0,6 mg per dag subcutaan, ongeacht de indicatie, en wordt daarna stapsgewijs verhoogd om maag-darmklachten te beperken.^[1][2] De geleidelijke opbouw is een vast onderdeel van het behandelschema en is vastgelegd in de goedgekeurde productinformatie.

Voor Victoza (diabetes type 2):

• Week 1: 0,6 mg per dag (inloopfase, niet therapeutisch)

• Week 2: 1,2 mg per dag

• Indien nodig en verdragen: verhoging naar 1,8 mg per dag

De maximale dagdosis voor Victoza is 1,8 mg.

Voor Saxenda (gewichtsbeheersing):

• Week 1: 0,6 mg per dag

• Week 2: 1,2 mg per dag

• Week 3: 1,8 mg per dag

• Week 4: 2,4 mg per dag

• Week 5 en verder: 3,0 mg per dag (onderhoudsdosis)

De maximale dagdosis voor Saxenda is 3,0 mg. Wanneer een patiënt een dosisverhogingsstap niet verdraagt, kan de arts besluiten de huidige dosis langer aan te houden voordat verder wordt opgehoogd.

Stopcriteria voor Saxenda: Bij volwassenen dient de behandeling te worden gestaakt als na 12 weken op de onderhoudsdosis van 3,0 mg per dag geen gewichtsverlies van ten minste 5% is bereikt.^[1][7] Bij adolescenten en kinderen geldt dat de behandeling na 12 weken op de maximaal verdraagbare dosis (of 3,0 mg) wordt gestaakt als geen daling van ten minste 4% van de BMI of BMI-z-score is bereikt. Uw arts beoordeelt of voortzetting zinvol is.

Nierfunctie: Voor Victoza is bij lichte tot matige nierfunctiestoornis geen dosisaanpassing nodig; bij ernstige nierfunctiestoornis is voorzichtigheid geboden en is de ervaring beperkt. Voor Saxenda geldt dat gebruik bij ernstige nierinsufficiëntie (creatinineklaring doorgaans onder 30 ml/min) in Nederland niet wordt aanbevolen.^[1][5] Uw arts beoordeelt per situatie welk middel en welke dosering verantwoord zijn.

Ouderen: Voor Victoza is in het algemeen geen dosisaanpassing nodig bij ouderen, maar de individuele verdraagbaarheid dient te worden gevolgd. Voor Saxenda zijn de veiligheid en werkzaamheid bij patiënten van 75 jaar en ouder niet vastgesteld; gebruik wordt bij deze leeftijdsgroep in Nederland niet aanbevolen.^[1]

Combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten: Bij gelijktijdig gebruik van liraglutide met insuline of een sulfonylureumderivaat (zoals glimepiride of gliclazide) is het risico op hypoglykemie verhoogd. Uw arts kan de dosering van het insuline of sulfonylureumderivaat verlagen bij de start van liraglutide.

Gemiste dosis: Zet de vergeten dosis alsnog als er nog meer dan 12 uur resten tot de volgende geplande injectie. Is dat niet het geval, sla de vergeten dosis dan over en ga door met het gebruikelijke schema. Verdubbel de dosis nooit. Als u de behandeling langer dan 3 dagen heeft onderbroken, dient u opnieuw te starten op 0,6 mg per dag en het volledige titratieschema opnieuw te doorlopen; raadpleeg hiervoor de bijsluiter of uw arts.

Uw voorschrijver bepaalt het voor u geschikte schema op basis van uw medische situatie.

Hoe gebruik ik de pen correct en wanneer spuit ik?

Injecteer liraglutide eenmaal daags subcutaan in buik, dij of bovenarm op een vast tijdstip, gebruik elke keer een nieuwe naald en wissel de exacte injectieplaats af.

Liraglutide wordt eenmaal daags toegediend via een subcutane injectie, bij voorkeur op een vast tijdstip dat onafhankelijk is van de maaltijden. De injectie kan worden gegeven in de buik (abdomen), de bovenkant van de dij of de buitenkant van de bovenarm. Wissel de injectieplaats af binnen hetzelfde injectiegebied om huidreacties te voorkomen.

De pen wordt geleverd als een voorgevulde, meerdosige injectiepen. Gebruik bij elke injectie een nieuwe, steriele naald die niet bij de pen is inbegrepen. Deel de pen nooit met een ander persoon, ook niet als de naald is vervangen, vanwege het risico op infectieoverdracht.

Volg bij het gebruik de stappen in de merk-specifieke bijsluiter. In het algemeen gelden de volgende stappen:

• Controleer de vloeistof: deze moet helder en kleurloos zijn; gebruik de pen niet als u deeltjes of verkleuring ziet.

• Voer bij een nieuwe pen de doorstroomcontrole (primen) uit zoals beschreven in de bijsluiter, zodat u zeker weet dat de pen correct werkt.

• Bevestig een nieuwe naald en verwijder de binnenkap.

• Stel de dosis in via het doseervenster.

• Injecteer door de naald loodrecht in de huid te steken, druk de knop volledig in en houd deze ingedrukt gedurende de tijd die in de bijsluiter wordt aangegeven voordat u de naald verwijdert.

• Verwijder de naald na injectie en gooi deze veilig weg in een naaldencontainer.

Herhaaldelijk injecteren op exact dezelfde plek kan leiden tot huidamyloïdose, een zeldzame maar mogelijke bijwerking waarbij vetweefsel onder de huid verandert. Wissel daarom de exacte injectieplaats steeds af binnen hetzelfde lichaamsdeel.

Bewaar de pen vóór eerste gebruik in de koelkast (2°C tot 8°C). Na eerste gebruik kan de pen maximaal 30 dagen worden bewaard bij kamertemperatuur (niet boven 30°C) of in de koelkast.^[1][2] Bewaar de pen nooit in de vriezer en stel hem niet bloot aan direct zonlicht of warmte.

Raadpleeg de bijsluiter van uw specifieke merk (Victoza of Saxenda) voor alle gedetailleerde gebruiksinstructies.

Wanneer is liraglutide niet geschikt of moet de dosis worden aangepast?

Liraglutide is gecontra-indiceerd bij overgevoeligheid, zwangerschap en borstvoeding, en vereist extra voorzichtigheid bij pancreatitis, ernstige nierinsufficiëntie en combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten.

Liraglutide is gecontra-indiceerd bij personen met een bekende overgevoeligheid voor liraglutide of een van de hulpstoffen. Liraglutide is niet geïndiceerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 1 of diabetische ketoacidose.

Bijzondere voorzichtigheid is geboden in de volgende situaties, conform de EMA/CBG-productinformatie voor Nederland:

• Schildklieraandoeningen: Wees voorzichtig bij bekende schildklieraandoeningen; bespreek dit met uw arts voordat u start met liraglutide.

• Pancreatitis: Bij symptomen zoals aanhoudende, ernstige buikpijn die uitstraalt naar de rug, dient het gebruik onmiddellijk te worden gestaakt en moet medische hulp worden gezocht. Acute pancreatitis is gemeld in verband met het gebruik van liraglutide.^[8][1]

• Galstenen en galblaasontsteking (colecystitis): Liraglutide kan het risico op galstenen en galblaasontsteking verhogen, wat in sommige gevallen ziekenhuisopname of een operatie vereist.^[11][12] Meld buikklachten aan uw arts.

• Dehydratie en nierfunctie: Maag-darmklachten zoals braken en diarree kunnen leiden tot uitdroging (dehydratie), wat het risico op acuut nierfalen vergroot. Zorg voor voldoende vochtinname en raadpleeg uw arts als u ernstige klachten heeft.

• Anesthesie en sedatie: Vanwege de vertraagde maaglediging bestaat er een verhoogd risico op aspiratie bij algehele anesthesie of diepe sedatie. Informeer uw anesthesist altijd dat u liraglutide gebruikt.

• Ontstekingsziekten van de darm en gastroparese: Gebruik van liraglutide wordt niet aanbevolen bij patiënten met inflammatoire darmziekte of diabetische gastroparese, omdat de vertraagde maaglediging deze aandoeningen kan verergeren.

• Ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV): Er is geen ervaring met liraglutide bij patiënten met ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV); gebruik wordt bij deze groep niet aanbevolen.

• Hartfrequentie: Liraglutide kan de hartfrequentie verhogen; bij patiënten met bekende hartaandoeningen is monitoring aangewezen.

• Ernstige nierinsufficiëntie: Voor Saxenda geldt dat gebruik bij ernstige nierinsufficiëntie (creatinineklaring doorgaans onder 30 ml/min) in Nederland niet wordt aanbevolen.^[1][5] Voor Victoza is voorzichtigheid geboden bij ernstige nierinsufficiëntie vanwege beperkte ervaring. Uw arts beoordeelt per situatie wat verantwoord is.

• Ouderen (75 jaar en ouder): Voor Saxenda zijn de veiligheid en werkzaamheid bij patiënten van 75 jaar en ouder niet vastgesteld; gebruik wordt bij deze leeftijdsgroep in Nederland niet aanbevolen.^[1]

• Zwangerschap en borstvoeding: Liraglutide dient niet te worden gebruikt tijdens zwangerschap of borstvoeding. Staak het gebruik zodra een zwangerschap wordt vastgesteld of gewenst is, en raadpleeg uw arts.

• Combinatie met andere gewichtsbeheersingsmiddelen: Gelijktijdig gebruik van Saxenda met andere gewichtsbeheersingsmiddelen wordt in Nederland niet aanbevolen.

• Hypoglykemie bij combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten: Bij gelijktijdig gebruik van liraglutide met insuline of een sulfonylureumderivaat is het risico op hypoglykemie (te lage bloedglucose) verhoogd. Uw arts kan de dosering van deze middelen aanpassen bij de start van liraglutide.

Veelvoorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken, diarree en obstipatie, vooral in de beginfase. Bij kinderen en adolescenten die Saxenda gebruiken, kunnen braken en andere maag-darmklachten vaker voorkomen dan bij volwassenen. Deze klachten nemen doorgaans af naarmate de behandeling voortduurt. Meld bijwerkingen aan uw arts of apotheker; in Nederland kunnen bijwerkingen ook worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb.

Bij twijfel over de geschiktheid van liraglutide voor uw situatie, raadpleeg dan uw eigen huisarts. Bij acute klachten buiten kantooruren kunt u contact opnemen met de huisartsenpost. Bel bij een levensbedreigende situatie altijd 112.

Scientific References

1. Saxenda, INN-liraglutide – productinformatie (SmPC).
2. Victoza, INN-liraglutide – productinformatie (SmPC, Nederlandstalig).
3. Victoza – EPAR-overzicht.
4. Saxenda – EPAR-overzicht.
5. Liraglutide – Farmacotherapeutisch Kompas.
6. GVS-advies liraglutide (Saxenda®).
7. GVS-advies liraglutide (Saxenda®) en naltrexon/bupropion – uitbreiding voorwaarden.
8. Alvleesklierontsteking en GLP1-agonisten – Bijwerkingencentrum Lareb.
9. GLP-1 physiology informs the pharmacotherapy of obesity.
10. GLP-1 receptor agonists in the treatment of type 2 diabetes – state-of-the-art.
11. Effects of Liraglutide Compared With Placebo on Events of Acute Gallbladder or Biliary Disease in Patients With Type 2 Diabetes at High Risk for Cardiovascular Events in the LEADER Randomized Trial.
12. Cohort Study: Risk of Gallstones and Biliary Complications With Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonists in Type 2 Diabetes.
13. Heart rate increases in liraglutide treated chronic heart failure patients.

Frequently Asked Questions