Gecombineerde leefstijlinterventie: alles

Een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) is een gestructureerd tweejarig programma waarbij voeding, beweging en gedragsverandering samen worden ingezet om mensen met overgewicht of obesitas duurzaam te ondersteunen. Het Zorginstituut Nederland heeft de GLI opgenomen in het basispakket vanwege bewezen effectiviteit en kosteneffectiviteit. In dit artikel leest u wat een GLI precies inhoudt, voor wie het bedoeld is, hoe de vergoeding werkt en hoe u een erkend programma bij u in de buurt vindt.

Wat houdt een gecombineerde leefstijlinterventie precies in?

Een GLI combineert voeding, beweging en gedragsverandering in een erkend, minimaal tweejarig programma. Het Zorginstituut Nederland heeft de GLI in het basispakket opgenomen vanwege bewezen effectiviteit.

Een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) is een gestructureerd programma dat voeding, beweging en gedragsverandering samenvoegt om mensen met overgewicht of obesitas duurzaam te ondersteunen bij het verbeteren van hun gezondheid. De drie pijlers worden bewust geïntegreerd aangeboden. Het Zorginstituut Nederland heeft vastgesteld dat deze gecombineerde aanpak effectiever is dan de afzonderlijke onderdelen en heeft de GLI op basis van effectiviteit en kosteneffectiviteit opgenomen in het basispakket.^[1][2]

Een erkend GLI-programma duurt minimaal twee jaar en bestaat uit een intensieve fase van circa zes maanden, gevolgd door een langere onderhoudsfase.^[3] De precieze invulling van het begeleidingsteam verschilt per erkend interventiemodel. In sommige programma's, zoals CooL, voert primair een leefstijlcoach het programma uit en wordt multidisciplinair samengewerkt op indicatie. In andere modellen, zoals SLIMMER of BeweegKuur, is van meet af aan een diëtist of fysiotherapeut betrokken. Groepsbijeenkomsten wisselen doorgaans af met individuele gesprekken.

Het gedragsmatige onderdeel is een wezenlijk kenmerk van de GLI. Erkende programma's maken gebruik van evidence-based gedragsveranderingsmethoden, zoals motiverende gespreksvoering en het stellen van haalbare doelen, om deelnemers te helpen nieuwe gewoonten vol te houden. Het Zorginstituut Nederland heeft vastgesteld dat erkende GLI-programma's moeten voldoen aan de criteria van de Zorgmodule Leefstijl en de Beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad (2017).^[1][2]

Erkende GLI-interventiemodellen in Nederland zijn onder andere CooL, SLIMMER en BeweegKuur.^[3] De actuele lijst van erkende interventiemodellen wordt bijgehouden door het RIVM via Loket Gezond Leven en kan wijzigen. Elk erkend model deelt dezelfde kernstructuur: een gecombineerde aanpak, een minimale programmalengte van twee jaar en gecertificeerde begeleiding.

Voor wie is een GLI bedoeld en wie komt in aanmerking?

Een GLI is bedoeld voor volwassenen met een BMI van 25 kg/m² of hoger met gerelateerde risicofactoren, of een BMI van 30 kg/m² of hoger. De huisarts beoordeelt de indicatie op basis van de NHG-Standaard Obesitas.

Een gecombineerde leefstijlinterventie is in Nederland bedoeld voor volwassenen (18 jaar en ouder) met een body-mass-index (BMI) van 25 kg/m² of hoger in combinatie met aan overgewicht gerelateerde gezondheidsrisico's, of voor mensen met een BMI van 30 kg/m² of hoger zonder aanvullende risicofactoren. De huisarts of een andere zorgverlener beoordeelt of iemand in aanmerking komt, mede op basis van de NHG-Standaard Obesitas en de criteria van het Zorginstituut Nederland.^[5][6]

Bij de beoordeling kijkt de zorgverlener niet alleen naar het gewicht, maar ook naar factoren zoals:

• Bloeddruk en cardiovasculair risico

• Bloedglucosewaarden (in mmol/L) en het risico op diabetes type 2

• Gewrichtsproblemen of beperkte mobiliteit

• Psychosociale factoren die het leefstijlgedrag beïnvloeden

Of iemand met een ernstige psychiatrische aandoening, een actieve eetstoornis of een beperkende lichamelijke aandoening direct kan deelnemen, verschilt per programma en per individuele situatie. De huisarts bespreekt in dat geval welke stap het meest passend is en verwijst zo nodig naar een meer gespecialiseerd traject.

Kinderen en jongeren vallen buiten de GLI voor volwassenen zoals die in het basispakket is opgenomen. Voor hen bestaan aparte jeugdinterventies, waarover het RIVM via Loket Gezond Leven informatie biedt. De verwijzing verloopt ook dan via de huisarts of jeugdarts.

Voor vergoeding vanuit de basisverzekering is een verwijzing van een erkende zorgverlener, zoals de huisarts of praktijkondersteuner (POH), verplicht.^[3][4] Wie buiten de vergoedingscriteria valt, kan in sommige gevallen op eigen kosten deelnemen en zich dan rechtstreeks bij een aanbieder aanmelden. De huisarts of POH is in Nederland het eerste aanspreekpunt voor een verwijzing.

Mogelijke risico's en aandachtspunten tijdens een leefstijlprogramma

Een GLI is voor de meeste deelnemers veilig, maar mensen die insuline of sulfonylureumderivaten gebruiken lopen risico op een lagere bloedglucose bij meer beweging. Afstemming met de behandelend arts is verplicht.

Een gecombineerde leefstijlinterventie is voor de meeste deelnemers veilig, maar er zijn aandachtspunten die zowel deelnemers als begeleiders in het oog moeten houden. Mensen met bestaande aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2 of gewrichtsproblemen hebben soms aanpassing van het beweegonderdeel nodig om overbelasting te voorkomen.

Bij deelnemers die bepaalde bloedglucoseverlagende medicatie gebruiken, zoals insuline of sulfonylureumderivaten, kan intensievere lichamelijke activiteit of een veranderd eetpatroon leiden tot een lagere bloedglucosewaarde. Niet alle bloedglucoseverlagende middelen geven dit risico. Het is essentieel dat de behandelend arts of diabetesverpleegkundige hiervan op de hoogte is, zodat de medicatie zo nodig tijdig wordt aangepast. Of en hoe vaak iemand de bloedglucose (in mmol/L) zelf meet, wordt in overleg met de zorgverlener bepaald.

Psychologische aandachtspunten verdienen eveneens aandacht. Gewichtsverandering kan emoties losmaken, en bij een deel van de deelnemers kunnen eetbuien of negatief zelfbeeld naar voren komen. De leefstijlcoach signaleert dit en verwijst zo nodig door naar de huisarts of een psycholoog.

Bij klachten die tijdens het programma optreden, zoals pijn op de borst, ernstige kortademigheid of aanhoudende duizeligheid, moet de deelnemer direct stoppen met de activiteit. Bel 112 bij een noodsituatie. Voor urgente vragen buiten kantooruren is de huisartsenpost bereikbaar. Voor niet-spoedeisende vragen is de eigen huisarts het juiste aanspreekpunt.

Onverwachte gezondheidsklachten tijdens een GLI bespreekt u met uw eigen huisarts of behandelaar. Formele klachten over de uitvoering van het programma kunnen worden gemeld bij de aanbieder of het Landelijk Meldpunt Zorg.

Wordt een gecombineerde leefstijlinterventie vergoed door mijn zorgverzekeraar?

Een erkende GLI wordt vergoed vanuit de basisverzekering bij een geldige verwijzing en deelname bij een gecontracteerde aanbieder. Raadpleeg uw zorgverzekeraar voor actuele polisvoorwaarden en eigen risico.

In Nederland wordt een erkende gecombineerde leefstijlinterventie vergoed vanuit de basisverzekering, mits de deelnemer voldoet aan de geldende indicatiecriteria en het programma wordt uitgevoerd door een aanbieder die door de zorgverzekeraar is gecontracteerd. Het Zorginstituut Nederland heeft de GLI opgenomen in het basispakket na een positief advies over de effectiviteit en kosteneffectiviteit.

Of de GLI onder het verplichte eigen risico valt, hangt af van de actuele polisvoorwaarden en de regelgeving van het betreffende jaar. Raadpleeg hiervoor de website van uw eigen zorgverzekeraar of de informatie van de Rijksoverheid over het eigen risico. De vergoedingsregels kunnen jaarlijks wijzigen.

Belangrijs om te weten:

• Voor vergoeding vanuit de basisverzekering is een verwijzing van een erkende zorgverlener, zoals de huisarts of POH, verplicht.^[3][4]

• Erkenning betreft het interventiemodel (vastgesteld door het Zorginstituut Nederland en RIVM/Loket Gezond Leven); zorgverzekeraars contracteren vervolgens lokale aanbieders die een erkend model uitvoeren.^[3][1]

• Sommige zorgverzekeraars vergoeden via de aanvullende verzekering ook programma's die niet in het basispakket vallen. Dit verschilt per polis.

Informeer vooraf bij uw eigen zorgverzekeraar welke aanbieders zijn gecontracteerd en of er aanvullende voorwaarden gelden. De meest actuele informatie staat op de website van uw zorgverzekeraar of via het Zorginstituut Nederland. Wie niet aan de vergoedingscriteria voldoet, kan in sommige gevallen op eigen kosten deelnemen.

Hoe vind ik een erkend GLI-programma bij mij in de buurt?

Start bij uw huisarts of POH voor een verwijzing en advies over gecontracteerde aanbieders in uw regio. Het RIVM publiceert via Loket Gezond Leven een actueel overzicht van erkende GLI-interventiemodellen.

Een erkend GLI-programma vinden begint bij de eigen huisarts of praktijkondersteuner (POH), die kan beoordelen of een verwijzing passend is en welke lokale aanbieders door uw zorgverzekeraar zijn gecontracteerd. De huisarts is in Nederland het vaste startpunt voor toegang tot zorg en kan de juiste stappen begeleiden.

Daarnaast biedt de website van uw zorgverzekeraar doorgaans een zoekfunctie voor gecontracteerde GLI-aanbieders in uw regio. Het RIVM publiceert via Loket Gezond Leven een overzicht van erkende GLI-interventiemodellen en de bijbehorende kwaliteitscriteria.

Bij het kiezen van een programma zijn de volgende punten relevant:

• Erkenning: controleer of het interventiemodel voorkomt op de lijst van erkende GLI-modellen van het Zorginstituut Nederland en RIVM/Loket Gezond Leven.

• Locatie en bereikbaarheid: bijeenkomsten vinden vaak wekelijks of tweewekelijks plaats, dus praktische bereikbaarheid speelt een rol bij de motivatie om vol te houden.

• Groepsgrootte en begeleiding: sommige mensen gedijen beter in een kleine groep, anderen geven de voorkeur aan meer individuele begeleiding. Vraag hier naar bij de aanbieder.

• Digitale opties: een aantal erkende programma's biedt (deels) online begeleiding aan, wat de drempel voor deelname kan verlagen.

Leefstijlcoaches die GLI-programma's mogen uitvoeren, zijn terug te vinden in het kwaliteitsregister van het BLCN (Beroepsvereniging Leefstijlcoaches Nederland). Twijfel over de betrouwbaarheid van een aanbieder? De huisarts of zorgverzekeraar kan helpen bij de beoordeling.

Frequently Asked Questions