Hoeveel afvallen met Ozempic? Feiten en risico's

Hoeveel afvallen met Ozempic is een veelgestelde vraag, maar het antwoord vraagt om nuance. Ozempic (semaglutide) is in Nederland uitsluitend goedgekeurd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2, niet als afslankmiddel. Uit klinische studies bij mensen met diabetes verloren deelnemers gemiddeld 3 tot 6 kilogram over 30 tot 56 weken. Individuele resultaten variëren sterk. Dit artikel legt uit hoe Ozempic werkt, voor wie het bedoeld is, welke bijwerkingen kunnen optreden en wat er met het gewicht gebeurt als je stopt.

Hoeveel kilo's kun je verliezen met Ozempic?

Bij diabetes type 2 verloren deelnemers in de SUSTAIN-studies gemiddeld 3 tot 6 kilogram over 30 tot 56 weken met semaglutide 0,5 mg of 1 mg per week. Individuele resultaten variëren sterk.

Ozempic is in Nederland uitsluitend goedgekeurd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 en is niet geregistreerd als middel voor gewichtsbeheersing.^[1][3] De beschikbare gewichtsverliesgegevens zijn daarom afkomstig uit onderzoeken bij mensen met diabetes.

Volgens de Europese productinformatie van Ozempic (EMA EPAR, SmPC rubriek 5.1, raadpleegbaar via de CBG-MEB geneesmiddeleninformatiebank) verloren deelnemers met diabetes type 2 in het SUSTAIN-studieprogramma gemiddeld 3 tot 6 kilogram lichaamsgewicht gedurende 30 tot 56 weken behandeling met semaglutide 0,5 mg of 1 mg per week.^[1][10] Bij de hogere dosis van 2 mg, die eveneens is goedgekeurd voor diabetes, laten de studiegegevens een bescheiden extra daling van het lichaamsgewicht zien ten opzichte van de lagere doseringen (SmPC rubriek 5.^[1]1).

Belangrijk om te begrijpen is dat deze cijfers gemiddelden zijn uit gecontroleerde onderzoeken bij mensen met diabetes type 2. Het individuele resultaat hangt af van meerdere factoren, waaronder de uitgangswaarde van het lichaamsgewicht, de aanwezigheid van andere aandoeningen, de mate van aanpassing van voeding en beweging, en de verdraagbaarheid van het middel. Er bestaat geen garantie op een bepaald gewichtsverlies.

Voor gewichtsbeheersing bij mensen zonder diabetes is in Nederland semaglutide beschikbaar onder de merknaam Wegovy, dat een andere dosering en een andere indicatie heeft. Ozempic en Wegovy zijn niet uitwisselbaar: het zijn afzonderlijke geregistreerde geneesmiddelen met verschillende goedgekeurde indicaties en doseringen (CBG-MEB geneesmiddeleninformatiebank; EMA EPAR Ozempic en Wegovy, SmPC rubriek 4.1). Combinatie met andere GLP-1-receptoragonisten, waaronder Wegovy, wordt ontraden (Wegovy SmPC rubriek 4.^[1][2]4). Wie vragen heeft over gewichtsbeheersing, doet er verstandig aan dit te bespreken met de eigen huisarts, die kan beoordelen welke aanpak passend is.

Hoe werkt Ozempic bij gewichtsverlies?

Ozempic remt de eetlust en vertraagt de maaglediging als GLP-1-receptoragonist, waardoor iemand minder eet en gewicht verliest door verminderde calorie-inname, niet door directe vetverbranding.

Ozempic (semaglutide) vermindert de eetlust en vertraagt de maaglediging doordat het werkt als een glucagon-like peptide-1 (GLP-1) receptoragonist, een stofklasse die de werking nabootst van het darmhormoon GLP-1. GLP-1 wordt van nature aangemaakt in de darm na een maaltijd en geeft via de hersenen een verzadigingssignaal af. Door deze receptor langdurig te activeren, neemt het hongergevoel af en eet iemand doorgaans minder (Ozempic SmPC rubriek 5.1; Farmacotherapeutisch Kompas: semaglutide s.c.).

Daarnaast stimuleert semaglutide de insulineafgifte uit de alvleesklier op een glucoseafhankelijke manier: het middel werkt alleen wanneer de bloedglucosewaarden verhoogd zijn. Tegelijkertijd remt het de afgifte van glucagon, een hormoon dat de bloedsuikerspiegel doet stijgen. Dit gecombineerde effect verbetert de bloedglucoseregulatie bij mensen met diabetes type 2.

De vertraging van de maaglediging draagt bij aan een langer aanhoudend gevoel van verzadiging na een maaltijd (SmPC rubriek 4.8). Dit mechanisme verklaart ook waarom misselijkheid een veelvoorkomende bijwerking is, vooral in de beginfase van de behandeling. Een klinisch relevante consequentie van de vertraagde maaglediging is dat mensen die semaglutide gebruiken dit voorafgaand aan een geplande algehele anesthesie of diepe sedatie moeten melden aan de behandelend anesthesioloog, vanwege een verhoogd risico op aspiratie (SmPC rubriek 4.^[1]4).

Het gewichtsverlies dat optreedt is een gevolg van verminderde calorie-inname, niet van een directe vetverbrandende werking.

Voor wie is Ozempic bedoeld en wanneer schrijft een arts het voor?

Ozempic is goedgekeurd voor volwassenen met onvoldoende gereguleerde diabetes mellitus type 2, als aanvulling op dieet en beweging. Het is niet bedoeld voor mensen zonder diabetes die willen afvallen.

Ozempic is in Nederland door de Europese Commissie goedgekeurd voor de behandeling van onvoldoende gereguleerde diabetes mellitus type 2 bij volwassenen, als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging (SmPC rubriek 4.1, raadpleegbaar via de CBG-MEB geneesmiddeleninformatiebank). Het middel wordt voorgeschreven wanneer eerdere behandelingen, zoals metformine, onvoldoende effect hebben gehad of niet verdragen worden.

De NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 en het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijven de plaats van GLP-1-receptoragonisten binnen de stapsgewijze behandeling van diabetes in Nederland. Een arts weegt daarbij factoren af zoals de mate van bloedglucoseregulatie (HbA1c), het lichaamsgewicht, de nierfunctie en de aanwezigheid van hart- en vaatziekten. Klinische studies (waaronder SUSTAIN-6, SmPC rubriek 5.1) hebben cardiovasculaire uitkomsten onderzocht bij mensen met diabetes type 2 en een hoog cardiovasculair risico; dit betreft studiedata en geen afzonderlijk geregistreerde indicatie.

Belangrijke aandachtspunten uit de productinformatie (SmPC rubriek 4.4):

• Ozempic is geen vervanger voor insuline en mag niet worden gebruikt bij mensen met diabetes type 1 of bij diabetische ketoacidose.^[1]

• Het middel wordt niet aanbevolen bij mensen met ernstige gastroparese (vertraagde maagontlediging als aandoening), omdat hiermee geen ervaring bestaat.

• Er is geen ervaring bij mensen met hartfalen in NYHA-klasse IV.

Ozempic is uitdrukkelijk niet bedoeld voor mensen zonder diabetes die uitsluitend willen afvallen. Ozempic is een receptplichtig middel: een arts beoordeelt of het middel geschikt en veilig is voor de individuele patiënt. Zelfmedicatie of gebruik buiten de goedgekeurde indicatie is medisch niet verantwoord en valt buiten de productinformatie.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet je hulp zoeken?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken en diarree, vooral in de beginfase. Bel 112 bij ernstige allergische reactie en zoek direct hulp bij aanhoudende hevige buikpijn of plotseling visusverlies.

De meest voorkomende bijwerkingen van Ozempic zijn maagdarmklachten: misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn komen regelmatig voor, vooral in de eerste weken van de behandeling of na een dosisverhoging. Deze klachten zijn doorgaans mild tot matig en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam aan het middel went (SmPC rubriek 4.8).

Minder vaak, maar klinisch relevant, zijn de volgende bijwerkingen en aandachtspunten (SmPC rubrieken 4.4 en 4.8):

• Pancreatitis: Acute alvleesklierontsteking is gemeld, inclusief ernstige vormen. Bij vermoeden van pancreatitis (aanhoudende, hevige buikpijn, eventueel uitstralend naar de rug) dient semaglutide te worden gestaakt en moet medische beoordeling plaatsvinden.

• Diabetische retinopathie: Bij mensen met reeds bestaande diabetische oogafwijkingen, met name bij gelijktijdig insulinegebruik, kan snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie tijdelijke verslechtering van de oogafwijking veroorzaken.^[1] Nauwe oogheelkundige controle conform richtlijnen is bij deze groep belangrijk.

• NAION (niet-arteritische anterieure ischemische opticopathie): Plotseling visusverlies vereist directe beoordeling door een oogarts. Bij bevestigde NAION dient het gebruik van semaglutide te worden gestaakt.^[1][7]

• Galstenen (cholelithiasis): Vorming van galstenen is gemeld. Bij buikklachten die kunnen wijzen op galsteenlijden is medische beoordeling aangewezen.

• Dehydratie en nierfunctie: Aanhoudende maagdarmklachten kunnen leiden tot uitdroging, wat de nierfunctie kan verslechteren. Voldoende vochtinname is belangrijk; bij ernstige of langdurige klachten is medisch advies nodig.

• Hypoglykemie: Het risico is laag bij gebruik van Ozempic alleen, maar neemt toe bij combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten. Bij het starten van semaglutide kan het nodig zijn de dosering van sulfonylureum of insuline te verlagen om hypoglykemie te beperken.

• Hartslag: Een lichte stijging van de hartslag is beschreven.

• Injectieplaatsreacties: Lokale reacties op de injectieplaats zijn gemeld.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb, zodat de veiligheidsgegevens in Nederland worden bijgehouden.

Wanneer hulp zoeken:

• Bel 112 bij tekenen van een ernstige allergische reactie (zwelling van gezicht of keel, ademhalingsproblemen) of bij andere levensbedreigende klachten.

• Neem buiten kantooruren contact op met de huisartsenpost bij klachten die urgent zijn maar geen directe levensbedreiging vormen, zoals aanhoudende hevige buikpijn of plotseling visusverlies.

• Bespreek mildere of aanhoudende bijwerkingen met de eigen huisarts tijdens een regulier consult.

Wat gebeurt er met je gewicht als je stopt met Ozempic?

Na het stoppen met Ozempic keert het gewicht bij de meeste mensen geleidelijk terug naar het niveau van voor de behandeling, omdat de eetlustremming wegvalt zodra het middel niet meer actief is.

Na het stoppen met Ozempic keert het gewicht bij de meeste mensen geleidelijk terug naar het niveau van voor de behandeling, omdat het onderliggende mechanisme van de eetlustremming wegvalt zodra het middel niet meer actief is in het lichaam. Dit patroon is beschreven in klinische studies met semaglutide. De meest uitgebreide gegevens hierover komen uit de STEP-4-studie (NEJM 2021), die werd uitgevoerd met semaglutide 2,4 mg per week bij mensen met overgewicht of obesitas zonder diabetes. Omdat Ozempic bij diabetes type 2 in lagere doseringen wordt gebruikt, zijn deze gegevens niet één-op-één van toepassing, maar ze illustreren het algemene principe: zonder voortgezette GLP-1-receptorstimulatie neemt het hongergevoel weer toe.

Bij mensen die Ozempic gebruiken voor diabetes type 2 wordt de behandeling in principe voortgezet zolang de bloedglucoseregulatie dit vereist en het middel goed verdragen wordt. De beslissing om te stoppen wordt altijd genomen in overleg met de behandelend arts, die ook begeleiding kan bieden bij het bewaken van het gewicht na het staken van de therapie.

Een duurzame verandering van leefstijl, waaronder aanpassing van voeding en meer lichaamsbeweging, blijft de basis van gewichtsbeheersing op de lange termijn. Medicamenteuze behandeling ondersteunt deze aanpak, maar vervangt haar niet. Wie zich zorgen maakt over gewichtstoename na het stoppen, of overweegt de behandeling te wijzigen, bespreekt dit het beste met de eigen huisarts in Nederland. Die kan beoordelen of aanpassing van de behandeling of aanvullende begeleiding zinvol is.

Frequently Asked Questions