Mounjaro Diabetes: werking, bijwerkingen en vergoeding

Mounjaro diabetes: tirzepatide is een wekelijks injecteerbaar geneesmiddel dat door de Europese Commissie is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2 bij volwassenen en kinderen vanaf 10 jaar. Als dubbele GLP-1 en GIP-receptoragonist verlaagt het de bloedglucose, remt het glucagonafgifte en vermindert het de eetlust. In dit artikel leest u hoe Mounjaro werkt, voor wie het geschikt is, welke bijwerkingen kunnen optreden, hoe het wordt gecombineerd met andere diabetesmedicijnen en wat de vergoedingssituatie in Nederland is.

Wat is Mounjaro en hoe werkt het bij diabetes type 2?

Mounjaro (tirzepatide) is een dubbele GLP-1 en GIP-receptoragonist die eenmaal per week subcutaan wordt toegediend en de bloedglucose verlaagt door insulineafgifte te stimuleren en glucagonafgifte te remmen.

Mounjaro (tirzepatide) is een geneesmiddel dat door de Europese Commissie is goedgekeurd op basis van een positief advies van het EMA.^[1][2] Volgens de goedgekeurde productinformatie (SmPC, beschikbaar via de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank en het EMA EPAR) is Mounjaro geïndiceerd voor de behandeling van diabetes type 2 bij volwassenen en bij kinderen en adolescenten vanaf 10 jaar.^[1][3]

Het werkzame bestanddeel tirzepatide is een dubbele agonist: het activeert tegelijkertijd de GLP-1-receptor (glucagonachtig peptide-1) en de GIP-receptor (glucoseafhankelijk insulinotroop polypeptide).^[3][5] Beide receptoren spelen een rol bij de regulatie van de bloedglucose na een maaltijd. Door deze dubbele werking stimuleert Mounjaro de alvleesklier om meer insuline aan te maken wanneer de bloedglucose verhoogd is, en remt het tegelijkertijd de afgifte van glucagon, een hormoon dat de bloedsuiker juist verhoogt. Daarnaast vertraagt het de maaglediging en vermindert het de eetlust, wat kan bijdragen aan gewichtsreductie.^[3][5] Dit onderscheidt tirzepatide van enkelvoudige GLP-1-agonisten.

Mounjaro wordt eenmaal per week toegediend via een subcutane injectie. De beschikbare sterktes zijn 2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 12,5 mg en 15 mg per dosis van 0,6 ml. De behandeling wordt doorgaans gestart met een lage dosis, waarna de dosis stapsgewijs wordt verhoogd om de verdraagbaarheid te verbeteren. De behandeling is bedoeld als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging. Raadpleeg voor exacte instructies over het gebruik van de pen de officiële Nederlandse bijsluiter, beschikbaar via de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank.

Voor welke patiënten is Mounjaro geschikt volgens de bijsluiter?

Mounjaro is geschikt voor volwassenen en kinderen vanaf 10 jaar met diabetes type 2, maar is gecontra-indiceerd bij diabetes type 1, diabetische ketoacidose en overgevoeligheid voor tirzepatide.

Mounjaro is volgens de goedgekeurde productinformatie (SmPC rubriek 4.1) geïndiceerd voor volwassenen en kinderen en adolescenten vanaf 10 jaar met diabetes type 2 bij wie de bloedglucose onvoldoende wordt gereguleerd met dieet en lichaamsbeweging alleen, of in combinatie met andere bloedsuikerverlagende middelen. Het kan worden gebruikt als monotherapie of in combinatie met andere geneesmiddelen, waaronder metformine, sulfonylureumderivaten, SGLT2-remmers en insuline.

Niet alle patiënten komen in aanmerking. Conform SmPC rubriek 4.3 is Mounjaro gecontra-indiceerd bij overgevoeligheid voor tirzepatide of een van de hulpstoffen.^[3]

Mounjaro is niet geïndiceerd voor diabetes type 1 of voor diabetische ketoacidose; het middel is voor deze aandoeningen niet onderzocht en niet goedgekeurd.^[3][5]

Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met een voorgeschiedenis van pancreatitis. Bij vermoeden van pancreatitis dient de behandeling met tirzepatide direct te worden gestaakt en dient medische beoordeling te worden georganiseerd (SmPC rubriek 4.4). Bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie of ernstige leverinsufficiëntie is de ervaring beperkt; de SmPC adviseert terughoudendheid in deze groepen.

Andere relevante waarschuwingen uit SmPC rubriek 4.4:

• Diabetische retinopathie: bij patiënten met diabetische retinopathie die worden behandeld met insuline kan snelle verbetering van de glykemische instelling gepaard gaan met tijdelijke verergering van retinopathie; nauwlettende monitoring is aangewezen.^[3]

• Ernstige gastro-intestinale ziekte: Mounjaro is niet onderzocht bij patiënten met ernstige gastro-intestinale aandoeningen, waaronder ernstige gastroparese; gebruik wordt in deze groep niet aanbevolen.

• Dehydratie en nierfunctie: ernstige gastro-intestinale bijwerkingen kunnen leiden tot dehydratie en verslechtering van de nierfunctie, inclusief acuut nierfalen; patiënten dienen voldoende te drinken.

• Aspiratierisico bij anesthesie of diepe sedatie: de vertraagde maaglediging kan het risico op aspiratie verhogen; de behandelend arts en anesthesist dienen hiervan op de hoogte te zijn.

Vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, wordt het gebruik van Mounjaro ontraden. Vrouwen die orale anticonceptiva gebruiken, wordt geadviseerd over te stappen op een niet-oraal anticonceptivum of een extra barrièremethode toe te voegen gedurende vier weken na de start van de behandeling en na elke dosisverhoging, omdat de vertraagde maaglediging de opname van orale anticonceptiva kan beïnvloeden (SmPC rubriek 4.^[3][13]4 en 4.6). De behandelend arts beoordeelt altijd individueel of Mounjaro passend is.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet ik een arts bellen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree en braken; bel 112 bij ernstige allergische reactie of bewusteloosheid, en zoek direct hulp bij aanhoudende ernstige buikpijn.

De meest voorkomende bijwerkingen van Mounjaro zijn maagdarmklachten, waaronder misselijkheid, diarree, braken, obstipatie en buikpijn. Deze treden vooral op bij het starten van de behandeling of na een dosisverhoging en nemen bij de meeste patiënten na verloop van tijd af. Langzame dosisopbouw is mede bedoeld om deze klachten te beperken.

Andere gemelde bijwerkingen (conform SmPC rubriek 4.8) zijn:

• Hypoglykemie, met name wanneer Mounjaro wordt gecombineerd met insuline of een sulfonylureumderivaat^[3][5]

• Reacties op de injectieplaats, zoals roodheid, jeuk of zwelling

• Verminderde eetlust en gewichtsafname

• Vermoeidheid en duizeligheid

• Verhoogde hartslag

• Galblaasaandoeningen, waaronder galstenen (cholelithiasis) en galblaasontsteking (cholecystitis)

Acute pancreatitis is gemeld bij gebruik van Mounjaro.^[3][5] Bij aanhoudende, ernstige buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug, dient de patiënt direct medische hulp te zoeken en dient de behandeling met tirzepatide te worden gestaakt totdat pancreatitis is uitgesloten (SmPC rubriek 4.4).

Ernstige gastro-intestinale bijwerkingen kunnen leiden tot dehydratie en verslechtering van de nierfunctie. Patiënten dienen bij aanhoudend braken of diarree voldoende te drinken en bij tekenen van uitdroging contact op te nemen met een arts.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb in Nederland, zodat de veiligheidsgegevens van het middel continu worden gevolgd.

Wanneer moet u direct actie ondernemen?

• Bel 112 bij tekenen van een ernstige allergische reactie (zwelling van gezicht, lippen of keel, moeite met ademen) of bij bewusteloosheid door een ernstig lage bloedglucose

• Neem contact op met de huisartsenpost (buiten kantooruren, in de avond of het weekend) bij aanhoudende ernstige buikpijn, herhaaldelijk braken of tekenen van uitdroging

• Raadpleeg uw eigen huisarts bij minder urgente maar aanhoudende klachten of vragen over de behandeling

Hoe gebruik je Mounjaro naast andere diabetesmedicijnen?

Mounjaro kan worden gecombineerd met metformine, SGLT2-remmers, insuline en sulfonylureumderivaten, maar bij de laatste twee groepen kan dosisaanpassing nodig zijn om hypoglykemie te voorkomen.

Mounjaro kan worden gecombineerd met verschillende andere bloedsuikerverlagende middelen, maar de combinatie vereist aandacht voor het risico op hypoglykemie en mogelijke aanpassingen van de dosering. Wanneer Mounjaro wordt toegevoegd aan een bestaande behandeling met insuline of een sulfonylureumderivaat (zoals glimepiride of gliclazide), adviseert de SmPC (rubriek 4.2) te overwegen de dosis van dat middel te verlagen om het risico op een te lage bloedglucose te beperken. De behandelend arts beslist over eventuele dosisaanpassingen.

Mounjaro wordt eenmaal per week subcutaan toegediend, bij voorkeur op dezelfde dag van de week, in de buik, het bovenbeen of de bovenarm. De injectieplaats kan worden afgewisseld. Raadpleeg voor exacte instructies over het gebruik van de pen, het bevestigen van de naald en de toedieningsprocedure de officiële Nederlandse bijsluiter en gebruikershandleiding, beschikbaar via de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank.

Bij gebruik naast metformine of SGLT2-remmers is het risico op hypoglykemie laag, omdat deze middelen zelf geen hypoglykemie veroorzaken.^[5][6] Toch blijft zelfcontrole van de bloedglucose (in mmol/L) belangrijk, zeker in de eerste weken na een dosiswijziging.

De vertraagde maaglediging kan de opname van oraal ingenomen geneesmiddelen beïnvloeden. Dit is met name relevant voor orale anticonceptiva (zie SmPC rubriek 4.5 en de anticonceptie-aanbeveling in rubriek 4.4). Patiënten die ook andere geneesmiddelen gebruiken, dienen hun arts of apotheker hiervan op de hoogte te stellen. De behandelend arts stelt het individuele behandelplan vast en bewaakt de combinatietherapie, mede aan de hand van de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 en het Farmacotherapeutisch Kompas.

Vergoeding en voorwaarden: wordt Mounjaro vergoed in Nederland?

Mounjaro wordt voor diabetes type 2 momenteel niet standaard vergoed vanuit de Nederlandse basisverzekering; raadpleeg uw zorgverzekeraar of Zorginstituut Nederland voor de actuele status.

In Nederland wordt Mounjaro voor de indicatie diabetes type 2 op dit moment niet standaard vergoed vanuit de basisverzekering.^[8][9] De vergoedingsstatus kan wijzigen; patiënten dienen de actuele situatie te verifiëren bij hun zorgverzekeraar, via het Farmacotherapeutisch Kompas (farmacotherapeutischkompas.nl) of via Zorginstituut Nederland (zorginstituutnederland.nl). Het Zorginstituut Nederland beoordeelt of een geneesmiddel voldoet aan de criteria voor opname in het basispakket, waaronder therapeutische meerwaarde en kosteneffectiviteit. Raadpleeg deze bronnen voor de meest actuele pakketbesluiten en adviezen voor tirzepatide bij diabetes type 2.

Patiënten betalen in Nederland altijd eerst het eigen risico voordat de zorgverzekering bijspringt. Voor geneesmiddelen bij gewichtsbeheer geldt dat vergoeding vanuit de basisverzekering aan strikte voorwaarden is gebonden en dat de meeste patiënten de kosten zelf dragen; voor de diabetesindicatie gelden andere beoordelingscriteria, maar ook hier is vergoeding niet vanzelfsprekend.

Praktische stappen voor patiënten in Nederland:

• Vraag uw huisarts of diabetesverpleegkundige of Mounjaro voor uw situatie in aanmerking komt en of een vergoedingsaanvraag mogelijk is

• Controleer bij uw zorgverzekeraar of het middel op de vergoedingslijst staat en welke voorwaarden gelden

• Raadpleeg het Farmacotherapeutisch Kompas (farmacotherapeutischkompas.nl) voor actuele informatie over de plaatsbepaling van tirzepatide binnen de diabeteszorg

• Raadpleeg Zorginstituut Nederland (zorginstituutnederland.nl) voor actuele pakketbesluiten en adviezen

• Koop geneesmiddelen uitsluitend bij een geregistreerde aanbieder: online aanbieders van geneesmiddelen aan Nederlandse consumenten moeten zijn geregistreerd bij het CIBG; het register is te raadplegen via aanbiedersmedicijnen.nl

De behandelend arts beslist altijd in overleg met de patiënt welke behandeling het meest passend is, rekening houdend met de individuele situatie, comorbiditeiten en de beschikbare vergoedingsmogelijkheden.

Frequently Asked Questions