Mounjaro injectie: werking, gebruik en bijwerkingen

De Mounjaro injectie (tirzepatide) is een wekelijks toe te dienen geneesmiddel dat in Nederland is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 en gewichtsbeheersing bij volwassenen. Als eerste in zijn klasse activeert tirzepatide tegelijkertijd de GIP- en GLP-1-receptor, waardoor het de bloedglucose reguleert en het hongergevoel vermindert. In dit artikel leest u hoe de injectie werkt, voor wie hij geschikt is, hoe u de pen correct gebruikt en welke bijwerkingen u kunt verwachten.

Wat is de Mounjaro injectie en hoe werkt het in je lichaam?

Mounjaro (tirzepatide) is een wekelijkse injectie die tegelijkertijd de GIP- en GLP-1-receptor activeert, waardoor insulineafgifte wordt bevorderd, glucagonafgifte wordt geremd en de maaglediging vertraagt.

Mounjaro (tirzepatide) is een injecteerbaar geneesmiddel waarvoor de Europese Commissie, op basis van een positief advies van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), een centrale handelsvergunning heeft verleend die ook in Nederland geldt. De vergunning omvat twee indicaties: de behandeling van diabetes mellitus type 2 en gewichtsbeheersing bij volwassenen.

Tirzepatide behoort tot een nieuwe klasse van geneesmiddelen: het is een dubbele agonist die tegelijkertijd twee darmhormoonreceptoren activeert, namelijk de GIP-receptor (glucose-afhankelijk insulinotroop polypeptide) en de GLP-1-receptor (glucagonachtig peptide-1). Door beide receptoren te stimuleren, bevordert tirzepatide de afgifte van insuline wanneer de bloedglucose verhoogd is, remt het de afgifte van glucagon en vertraagt het de maaglediging.^[1][12] Dit leidt tot een betere bloedglucoseregulatie, uitgedrukt in mmol/L, en tot een verminderd hongergevoel. De precieze farmacodynamische eigenschappen zijn beschreven in rubriek 5.1 van de Europese productinformatie (EMA EPAR).

De injectie wordt eenmaal per week toegediend, ongeacht het tijdstip van de dag en ongeacht de maaltijd.

Mounjaro is beschikbaar als een voorgevulde pen (KwikPen). Exacte details over het aantal doses per pen en de verpakkingsgrootte staan beschreven in de officiële bijsluiter en gebruiksaanwijzing (IFU), raadpleegbaar via de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank. De pen is niet bedoeld als wegwerppen na de eerste injectie.

Voor wie is deze injectie bedoeld en wanneer niet?

Mounjaro is goedgekeurd voor volwassenen met diabetes mellitus type 2 of obesitas, maar is gecontra-indiceerd bij overgevoeligheid en wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding.

Mounjaro is in Nederland goedgekeurd voor twee indicaties, conform SmPC rubriek 4.1:

• Diabetes mellitus type 2: als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging bij onvoldoende gereguleerde diabetes mellitus type 2, bij volwassenen en bij kinderen en adolescenten vanaf 10 jaar.

• Gewichtsbeheersing: bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m2 of hoger (obesitas), of bij volwassenen met een BMI van 27 tot minder dan 30 kg/m2 (overgewicht) in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening, als aanvulling op een verminderd-calorisch dieet en meer lichaamsbeweging.

De behandeling wordt altijd ingesteld door een arts, die beoordeelt of Mounjaro passend is binnen de bredere behandelstrategie, zoals beschreven in de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 en het Farmacotherapeutisch Kompas.

Absolute contra-indicatie

• Overgevoeligheid voor tirzepatide of een van de hulpstoffen.

Situaties waarin Mounjaro niet wordt aanbevolen of waarbij extra voorzichtigheid geboden is (SmPC rubriek 4.3, 4.4 en 4.6)

• Zwangerschap: Mounjaro wordt afgeraden tijdens de zwangerschap. Vrouwen die zwanger kunnen worden, wordt geadviseerd effectieve anticonceptie te gebruiken tijdens de behandeling en gedurende een periode daarna, conform de productinformatie. Omdat tirzepatide de maaglediging vertraagt, kan de opname van orale anticonceptiva rondom het starten van de behandeling of bij dosisverhoging tijdelijk verminderd zijn; de SmPC (rubriek 4.5) adviseert in die periode een barrièremethode toe te voegen of over te stappen op een niet-oraal anticonceptivum.

• Borstvoeding: gebruik wordt afgeraden.

• Ernstige maagdarmaandoeningen, zoals gastroparese: niet aanbevolen, omdat de vertraagde maaglediging klachten kan verergeren.

• Pancreatitis in de voorgeschiedenis: de arts weegt de risico's zorgvuldig af.

Vergoeding in Nederland

In Nederland is vergoeding vanuit de basisverzekering aan voorwaarden gebonden. Voor de indicatie gewichtsbeheersing geldt dat de meeste patiënten de kosten zelf dragen. Het actuele standpunt over vergoeding is te raadplegen via Zorginstituut Nederland. Raadpleeg altijd de eigen huisarts of specialist voor een individuele beoordeling.

Hoe gebruik je de Mounjaro pen stap voor stap?

De KwikPen wordt wekelijks gebruikt na instructie door een zorgverlener: bevestig een nieuwe naald, prim de pen bij eerste gebruik, injecteer in buik, bovenbeen of bovenarm en wissel elke week van plek.

De Mounjaro KwikPen is een voorgevulde pen die door de patiënt zelf wordt gebruikt na instructie door een zorgverlener. De pen is geen wegwerppen na de eerste injectie. Hieronder volgt een samenvatting van de gebruiksstappen; raadpleeg altijd de officiële gebruiksaanwijzing (IFU) die bij het geneesmiddel is gevoegd of beschikbaar is via de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank, want die is leidend.

1. Voorbereiding: Haal de pen uit de koelkast en laat hem op kamertemperatuur komen. Controleer de vloeistof op kleur en helderheid. Bevestig een nieuwe, compatibele pennenaald (niet inbegrepen bij de pen) door de buitenste en binnenste naaldkap te verwijderen.
2. Priemen: Voordat de pen voor het eerst wordt gebruikt, moet hij worden geprimed om lucht uit de patroon te verwijderen en correct functioneren te waarborgen, zoals beschreven in de officiële IFU.
3. Dosisinstelling: Stel de dosis in conform de aanwijzingen in de IFU.
4. Injectie: Kies een injectieplaats (buik, bovenbeen of bovenarm) en wissel elke week van plek. Druk de pen stevig tegen de huid en dien de injectie toe zoals beschreven in de IFU.
5. Na de injectie: Schroef de gebruikte naald los, doe de naalddop erop en gooi de naald veilig weg in een naaldencontainer. Bewaar de pen zonder naald.

Bewaring (SmPC rubriek 6.3)

Ongebruikte pennen worden in de koelkast bewaard bij 2 tot 8 graden Celsius. Na eerste gebruik kan de pen tot 30 dagen ongekoeld worden bewaard bij een temperatuur van maximaal 30 graden Celsius; daarna moet hij worden weggegooid, ook als er nog vloeistof in zit. Stel de pen niet bloot aan direct zonlicht of hitte. Raadpleeg de bijsluiter voor volledige bewaarinstructies.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet je hulp zoeken?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree en braken; bel 112 bij anafylaxie en neem contact op met de huisarts bij aanhoudende ernstige buikpijn die kan wijzen op pancreatitis.

De meest voorkomende bijwerkingen van Mounjaro zijn maagdarmstoornissen: misselijkheid, diarree, braken en obstipatie treden het vaakst op, vooral in de eerste weken na het starten of na een dosisverhoging. Deze klachten zijn doorgaans mild tot matig van ernst en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam aan het middel went. Langzame dosisopbouw, zoals voorgeschreven in de SmPC, helpt deze bijwerkingen te beperken.

Darnaast zijn de volgende bijwerkingen en aandachtspunten beschreven in de productinformatie (SmPC rubriek 4.4 en 4.8):

• Hypoglykemie: vooral bij gelijktijdig gebruik van insuline of sulfonylureumderivaten.^[1][7] De arts verlaagt in dat geval vaak de dosis van insuline of het sulfonylureumderivaat om het risico op hypoglykemie te beperken. Patiënten met diabetes type 2 moeten hun bloedglucose (in mmol/L) regelmatig controleren.

• Dehydratie en nierfunctie: ernstige maagdarmbijwerkingen kunnen leiden tot vochtverlies. Zorg voor voldoende vochtinname. Bij aanhoudend braken of diarree bestaat het risico op uitdroging en verslechtering van de nierfunctie; neem dan contact op met de eigen huisarts.

• Galblaasaandoeningen: cholelithiasis (galstenen) en andere galblaasaandoeningen zijn gemeld, met name in gewichtsbeheersingsstudies.^[1][17] Raadpleeg de huisarts bij buikpijn die kan wijzen op galblaasklachten.

• Reacties op de injectieplaats: roodheid, jeuk of zwelling.

• Hartslag: een lichte stijging van de hartfrequentie is gemeld.

• Haaruitval: is beschreven als bijwerking in de productinformatie.

• Anesthesie: omdat tirzepatide de maaglediging vertraagt, is er een risico op aspiratie bij algehele anesthesie of diepe sedatie.^[1][18] Informeer het anesthesieteam vooraf over het gebruik van Mounjaro.

Wanneer direct medische hulp zoeken?

Bel 112 bij tekenen van een ernstige allergische reactie (anafylaxie), zoals plotselinge zwelling van gezicht, lippen of keel, ernstige kortademigheid of bewustzijnsverlies.

Neem zo snel mogelijk contact op met de eigen huisarts bij:

• Aanhoudende, ernstige buikpijn die uitstraalt naar de rug, mogelijk gepaard met braken: dit kan wijzen op pancreatitis, een aandoening die in de productinformatie als risico wordt vermeld.

• Aanhoudend braken of diarree met tekenen van uitdroging.

• Buikpijn die kan wijzen op galblaasklachten.

• Plotselinge veranderingen in het gezichtsvermogen: bij patiënten met reeds bestaande diabetische retinopathie is tijdelijke verslechtering beschreven bij snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie.^[1][8]

• Symptomen die kunnen wijzen op schildklierafwijkingen, zoals een knobbel in de hals of aanhoudende heesheid.

Buiten kantooruren kunt u voor dringend advies terecht bij de huisartsenpost.

Vermoedens van bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb via lareb.nl.

Frequently Asked Questions