Wat doet Mounjaro met je lichaam?

Wat doet Mounjaro met je lichaam? Mounjaro (tirzepatide) is een wekelijkse injectie die twee hormoonreceptoren tegelijk activeert: de GIP-receptor en de GLP-1-receptor. Daarmee beïnvloedt het middel de bloedsuikerregulatie, de maaglediging en het hongergevoel. In dit artikel lees je hoe tirzepatide werkt in je stofwisseling, welke bijwerkingen je kunt verwachten en voor wie het middel officieel is geregistreerd in Nederland.

Hoe werkt Mounjaro in je lichaam?

Mounjaro activeert tegelijk de GIP- en GLP-1-receptor, stimuleert glucoseafhankelijke insulineafgifte en remt glucagonafgifte, waardoor de bloedsuiker daalt met een beperkt risico op hypoglykemie bij monotherapie.

Mounjaro (tirzepatide) werkt door twee hormoonreceptoren tegelijk te activeren: de GIP-receptor (glucose-afhankelijk insulinotroop polypeptide) en de GLP-1-receptor (glucagon-achtig peptide-1). Dit onderscheidt tirzepatide van geneesmiddelen die uitsluitend op de GLP-1-receptor aangrijpen. Beide receptoren spelen een centrale rol in de regulatie van de bloedsuikerspiegel en de energiebalans.

Na een maaltijd stimuleren GIP en GLP-1 de alvleesklier om insuline af te geven in verhouding tot de hoogte van de bloedglucose.^[1][6] Tegelijkertijd remt tirzepatide de afgifte van glucagon, een hormoon dat de lever aanzet tot het vrijmaken van glucose.^[1][6] Doordat de insulineafgifte glucoseafhankelijk is, is het risico op een te lage bloedsuiker (hypoglykemie) bij gebruik als monotherapie beperkt. Deze farmacodynamische eigenschappen zijn beschreven in rubriek 5.1 van de SmPC.

Tirzepatide wordt eenmaal per week toegediend via een subcutane injectie. De werkzame stof heeft een halfwaardetijd van ongeveer vijf dagen, waardoor een stabiele bloedspiegel over de week wordt bereikt (SmPC rubriek 5.^[1][14]2). De Europese Commissie heeft Mounjaro een handelsvergunning verleend op basis van een positief advies van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA).^[2][3] Een handelsvergunning is niet hetzelfde als een vergoedingsbesluit of een behandeladvies in Nederland; de actuele productinformatie is raadpleegbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Wat verandert er in je stofwisseling en eetlust?

Mounjaro vertraagt de maaglediging, vermindert het hongergevoel via verzadigingscentra in de hersenen en leidt tot een geleidelijkere bloedglucosestijging na maaltijden.

Mounjaro vertraagt de maaglediging, vermindert de eetlust en beïnvloedt de energiehuishouding op meerdere niveaus tegelijk. De GLP-1-component werkt op verzadigingscentra in de hersenen, waardoor het gevoel van honger afneemt en mensen doorgaans minder calorieën innemen. De GIP-component draagt bij aan de regulatie van vetopslag en vetafbraak in vetweefsel; de precieze bijdrage hiervan bij mensen is nog onderwerp van wetenschappelijk onderzoek.

Door de vertraagde maaglediging stijgt de bloedglucose na een maaltijd geleidelijker. Dit draagt bij aan een stabielere glucoseregulatie gedurende de dag. Bij mensen met diabetes mellitus type 2 leidt dit tot een verlaging van de HbA1c-waarde; bij mensen die Mounjaro gebruiken voor gewichtsbeheersing draagt het bij aan een verminderde calorie-inname.

De veranderingen in eetlust en stofwisseling treden geleidelijk op. Conform SmPC rubriek 4.2 wordt de dosering stapsgewijs opgehoogd, te beginnen bij 2,5 mg per week gedurende vier weken, waarna de dosis elke vier weken wordt verhoogd tot de onderhoudsdosering, om de kans op maag-darmklachten te beperken.^[1][6] Het Farmacotherapeutisch Kompas geeft nadere toelichting op de titratiestappen voor de Nederlandse praktijk.

Uit gepubliceerd klinisch onderzoek (onder andere de SURMOUNT-4-studie) blijkt dat eetlust en gewicht na het staken van de behandeling geleidelijk kunnen terugkeren naar de uitgangssituatie.^[9][10] Dit is een bevinding uit onderzoeksdata en staat als zodanig niet in de SmPC.

Welke bijwerkingen kun je verwachten en wanneer zoek je hulp?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree en obstipatie; zoek direct medische hulp bij aanhoudende ernstige buikpijn, die kan wijzen op acute pancreatitis.

De meest voorkomende bijwerkingen van Mounjaro zijn maag-darmklachten, waaronder misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Deze klachten treden het vaakst op bij het starten van de behandeling of na een dosisverhoging en nemen bij de meeste mensen na verloop van tijd af. Langzaam eten, kleinere porties en het vermijden van vetrijke maaltijden kan helpen de klachten te beperken.

Daarnaast zijn de volgende bijwerkingen en aandachtspunten beschreven in de SmPC (rubrieken 4.4 en 4.8):

• Injectieplaatsreacties: roodheid, jeuk of zwelling op de injectieplaats

• Verminderde eetlust: kan leiden tot onvoldoende inname van voedingsstoffen

• Verhoogde hartslag: de SmPC beschrijft een gemiddelde stijging van de hartslag; meld een aanhoudende verhoging aan uw arts^[1][4]

• Acute pancreatitis: bij aanhoudende, ernstige buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug, moet u direct medische hulp zoeken

• Hypoglykemie: het risico op een te lage bloedsuiker is verhoogd wanneer Mounjaro wordt gecombineerd met een sulfonylureumderivaat of insuline; uw arts kan de dosering van die middelen aanpassen^[1][15]

• Dehydratie en nierfunctie: ernstige maag-darmklachten kunnen leiden tot vochtverlies en verslechtering van de nierfunctie; zorg voor voldoende vochtinname

• Diabetische retinopathie: een snelle daling van de HbA1c-waarde kan bij mensen met bestaande retinopathie tijdelijk klachten verergeren; bespreek dit met uw arts^[1][19]

• Galblaasaandoeningen: er zijn meldingen van galstenen en ontsteking van de galblaas

• Ernstige maag-darmziekte: Mounjaro wordt niet aanbevolen bij mensen met ernstige maag-darmziekten, waaronder gastroparese^[1][6]

• Anesthesie en sedatie: vanwege de vertraagde maaglediging is het belangrijk uw behandelend arts en anesthesist te informeren over het gebruik van Mounjaro vóór een ingreep

Bel 112 bij een acute noodsituatie, zoals plotselinge ernstige buikpijn of tekenen van een ernstige allergische reactie. Neem buiten kantooruren contact op met de huisartsenpost voor dringende vragen die geen spoed vereisen. Voor niet-urgente vragen over bijwerkingen of wisselwerkingen kunt u terecht bij uw eigen huisarts.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb, zodat de veiligheidsinformatie voor alle gebruikers in Nederland actueel blijft.

Voor wie is Mounjaro geschikt volgens de officiële richtlijnen?

Mounjaro is geregistreerd voor volwassenen met diabetes type 2 of obesitas (BMI 30 of hoger, of 27 met een gewichtsgerelateerde aandoening) en voor kinderen en adolescenten vanaf 10 jaar met diabetes type 2.

Mounjaro is in Nederland geregistreerd voor twee indicaties, conform SmPC rubriek 4.1: de behandeling van diabetes mellitus type 2 bij volwassenen en bij kinderen en adolescenten vanaf 10 jaar als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging, en de behandeling van obesitas of overgewicht bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening zoals hypertensie of dyslipidemie.^[1][2] De handelsvergunning is verleend door de Europese Commissie op basis van een EMA-beoordeling.

De geschiktheid voor een individuele patiënt wordt beoordeeld door een arts, die rekening houdt met de medische voorgeschiedenis, andere geneesmiddelen en eventuele contra-indicaties. Raadpleeg de actuele SmPC (rubriek 4.3) via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank voor een volledig overzicht van contra-indicaties die gelden in Nederland.

Gebruik tijdens de zwangerschap wordt niet aanbevolen op grond van onvoldoende gegevens over de veiligheid; raadpleeg SmPC rubriek 4.^[1]6 voor de volledige informatie over zwangerschap en borstvoeding. Vrouwen die zwanger kunnen worden, wordt geadviseerd effectieve anticonceptie te gebruiken tijdens de behandeling. Omdat tirzepatide de maaglediging vertraagt en daarmee de opname van orale anticonceptiva tijdelijk kan beïnvloeden, adviseert de SmPC (rubriek 4.5) om gedurende vier weken na de start van de behandeling en na elke dosisverhoging een aanvullende of alternatieve anticonceptiemethode te gebruiken.

In Nederland worden geneesmiddelen voor gewichtsbeheersing in de meeste gevallen niet vergoed vanuit de basisverzekering; de meeste gebruikers betalen de kosten zelf. Het Zorginstituut Nederland publiceert actuele informatie over de vergoedingsstatus van geneesmiddelen. Een handelsvergunning, een richtlijnaanbeveling en een vergoedingsbesluit zijn in Nederland drie afzonderlijke zaken. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 bieden huisartsen en specialisten houvast bij de afweging of medicamenteuze behandeling van obesitas of diabetes type 2 passend is. Een gesprek met de eigen huisarts is de aangewezen eerste stap voor iedereen die overweegt of Mounjaro voor hem of haar geschikt zou kunnen zijn.

Frequently Asked Questions