Mysimba of Saxenda: vergelijking en keuze

Mysimba of Saxenda: welk afslankmiddel past bij jou? Beide geneesmiddelen zijn in Nederland goedgekeurd als aanvulling op dieet en beweging bij obesitas, maar ze werken op een fundamenteel andere manier. Mysimba combineert naltrexon en bupropion om honger- en beloningspaden in de hersenen te beïnvloeden, terwijl Saxenda als GLP-1-receptoragonist het verzadigingsgevoel bevordert via het incretinesysteem. In dit artikel vergelijken we werkingsmechanisme, indicaties, bijwerkingen, behandelduur en vergoeding, zodat je goed voorbereid het gesprek met je arts kunt aangaan.

Wat zijn Mysimba en Saxenda en hoe werken ze?

Mysimba werkt via naltrexon en bupropion op belonings- en hongerpaden in de hersenen; Saxenda bootst het darmhormoon GLP-1 na en bevordert verzadiging via het incretinesysteem.

Mysimba en Saxenda zijn twee verschillende geneesmiddelen die in Nederland zijn goedgekeurd als aanvulling op dieet en beweging bij de behandeling van obesitas. Beide middelen zijn centraal goedgekeurd door de Europese Commissie op basis van een positief advies van het EMA, en zijn terug te vinden in de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.^[1][2] De productinformatie (SmPC en bijsluiter) is raadpleegbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en de EMA EPAR-pagina's voor Mysimba en Saxenda. Het Farmacotherapeutisch Kompas biedt een Nederlandse samenvatting van werking en plaatsbepaling.

Mysimba bevat twee werkzame stoffen: naltrexon en bupropion. Naltrexon is een opioidantagonist, bupropion een dopamine- en noradrenalineheropnameremmer. Samen beïnvloeden ze hersengebieden die betrokken zijn bij hongergevoel en beloningsgedrag, waardoor de eetlust afneemt. Mysimba wordt ingenomen als tablet, met een opbouwschema over vier weken tot de onderhoudsdosering van twee tabletten tweemaal daags.^[6][9]

Saxenda bevat liraglutide 3 mg en behoort tot de klasse van de GLP-1-receptoragonisten. Liraglutide bootst het darmhormoon GLP-1 na, vertraagt de maaglediging, bevordert een verzadigingsgevoel en beïnvloedt eetlustregulerende centra in de hersenen. Saxenda wordt eenmaal daags subcutaan toegediend via een voorgevulde pen, met een wekelijkse dosisopbouw van 0,6 mg naar de onderhoudsdosering van 3 mg.

De twee middelen hebben een fundamenteel verschillend werkingsmechanisme: Mysimba werkt via het centrale zenuwstelsel op belonings- en hongerpaden, terwijl Saxenda het incretinesysteem nabootst. Dit verschil in farmacologie is relevant voor de keuze van het middel, die altijd in overleg met een arts plaatsvindt.

Voor wie zijn deze middelen bedoeld volgens de richtlijnen?

Beide middelen zijn bedoeld voor volwassenen met een BMI van 30 of hoger, of 27 of hoger met comorbiditeit; Saxenda is als enige ook goedgekeurd voor adolescenten en kinderen vanaf 6 jaar.

Mysimba is volgens de goedgekeurde productinformatie (CBG-geneesmiddeleninformatiebank, SmPC Mysimba) bedoeld voor volwassenen met een body-mass index (BMI) van 30 kg/m² of hoger, of een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening zoals diabetes type 2, hypertensie of dyslipidemie.^[6][7]

Saxenda is volgens de Nederlandse SmPC (CBG-geneesmiddeleninformatiebank, SmPC Saxenda; EMA EPAR rubriek 4.1) goedgekeurd voor:

• Volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of een BMI van 27 kg/m² of hoger met ten minste één gewichtsgerelateerde comorbiditeit zoals diabetes type 2, hypertensie, dyslipidemie of obstructieve slaapapneu.

• Adolescenten van 12 jaar en ouder met een lichaamsgewicht van meer dan 60 kg en een BMI die overeenkomt met 30 kg/m² of meer voor volwassenen (IOTF-criteria), als aanvulling op dieet en beweging.^[5][16]

• Kinderen van 6 tot jonger dan 12 jaar met een lichaamsgewicht van ten minste 45 kg en een BMI op of boven het 95e percentiel voor leeftijd en geslacht, als aanvulling op dieet en beweging.

Mysimba is niet goedgekeurd voor gebruik bij personen jonger dan 18 jaar.

Beide middelen zijn uitsluitend bedoeld als aanvulling op een caloriearm dieet en meer bewegen, niet als vervanging daarvan. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaard Obesitas benadrukken dat medicamenteuze behandeling pas aan de orde is nadat leefstijlinterventies onvoldoende resultaat hebben opgeleverd. Een arts beoordeelt of een patiënt in aanmerking komt, rekening houdend met contra-indicaties en comorbiditeiten.

Belangrijke contra-indicaties per middel:

• Mysimba is gecontra-indiceerd bij onder andere epilepsie, een eetstoornis zoals boulimia of anorexia, ernstige leverfunctiestoornissen, gebruik van MAO-remmers, oncontroleerbare hypertensie, en bij patiënten die opioïden gebruiken of die acuut stoppen met opioïden, alcohol of benzodiazepinen.^[6][9] Mysimba is niet geschikt voor gebruik tijdens zwangerschap of borstvoeding. Raadpleeg de volledige SmPC via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank voor alle contra-indicaties.

• Saxenda kent geen contra-indicatie op basis van medullair schildkliercarcinoom of MEN2-syndroom in de Nederlandse productinformatie; dit is een VS-specifieke waarschuwing die niet in de Nederlandse SmPC staat. Saxenda wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding.

Een behandelend arts weegt de individuele situatie af voordat een middel wordt voorgeschreven.

Welke bijwerkingen en risico's moet je kennen?

Misselijkheid en andere gastro-intestinale klachten zijn de meest voorkomende bijwerkingen van beide middelen; Mysimba draagt daarnaast een risico op epileptische aanvallen en psychiatrische bijwerkingen, Saxenda op pancreatitis en galsteenvorming.

Beide geneesmiddelen gaan gepaard met bijwerkingen die bij de start van de behandeling het meest uitgesproken zijn en bij veel patiënten afnemen naarmate het lichaam went aan het middel.

Mysimba geeft het vaakst klachten van misselijkheid, braken, obstipatie, duizeligheid en hoofdpijn. Omdat bupropion de aanvalsdrempel kan verlagen, is er een risico op epileptische aanvallen, met name bij hogere doses of bij patiënten met predisponerende factoren.^[6][9] Bloeddrukstijging en hartkloppingen zijn eveneens gemeld. Psychiatrische bijwerkingen, waaronder stemmingsveranderingen en zeldzame gevallen van suïcidale gedachten, staan vermeld in de productinformatie (SmPC Mysimba, CBG-geneesmiddeleninformatiebank, rubriek 4.8); patiënten en naasten dienen hierop alert te zijn.

Saxenda veroorzaakt voornamelijk gastro-intestinale bijwerkingen: misselijkheid, diarree, braken en obstipatie zijn de meest gerapporteerde klachten. Acute pancreatitis is waargenomen bij gebruik van liraglutide; dit staat vermeld in de Nederlandse SmPC (rubriek 4.^[5][10]4). Patiënten dienen bij aanhoudende ernstige buikpijn contact op te nemen met een arts. Saxenda kan de vorming van galstenen (cholelithiase) en galblaasontstekingen (cholecystitis) bevorderen; patiënten met klachten zoals plotselinge pijn in de rechterbovenbuik, koorts of geelzucht dienen dit te melden aan hun arts.^[5][10] Daarnaast kan de hartfrequentie stijgen tijdens gebruik van Saxenda; bij een klinisch relevante en aanhoudende verhoging van de hartfrequentie in rust adviseert de SmPC de behandeling te staken.^[5][10] Hypoglykemie kan optreden wanneer Saxenda gecombineerd wordt met insuline of sulfonylureumderivaten; milde hypoglykemische symptomen zijn ook bij niet-diabeten beschreven (SmPC Saxenda, rubriek 4.8).

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb in Nederland, zodat de veiligheidsbewaking van deze middelen actueel blijft. Patiënten die onverwachte of ernstige klachten ervaren, dienen contact op te nemen met hun eigen huisarts of, buiten kantooruren, met de huisartsenpost.

Hoe verloopt de behandeling en wanneer stopt de vergoeding?

Beide middelen worden opgebouwd via een dosisschema en gestaakt als na 12 tot 16 weken op onderhoudsdosering geen gewichtsafname van ten minste 5% is bereikt; vergoeding vanuit de basisverzekering is in de meeste gevallen niet van toepassing.

De behandeling met Mysimba of Saxenda start altijd met een dosisopbouwschema om bijwerkingen te beperken en de verdraagbaarheid te verbeteren. Bij Mysimba loopt dit schema over vier weken; bij Saxenda wordt de dosis wekelijks verhoogd van 0,6 mg naar de onderhoudsdosering van 3 mg per dag. Regelmatige controles door de arts zijn onderdeel van de behandeling om het gewichtsverloop, de verdraagbaarheid en eventuele bijwerkingen te monitoren.

Volgens de goedgekeurde productinformatie dient de behandeling te worden gestaakt als na 16 weken (Mysimba) of na 12 weken op de onderhoudsdosering (Saxenda) geen klinisch relevante gewichtsafname van ten minste 5% van het begingewicht is bereikt.

Voor adolescenten en kinderen die Saxenda gebruiken, gelden aanvullende stopcriteria conform de Nederlandse SmPC (rubriek 4.1): als na 12 weken op de dosis van 3,0 mg (of de maximaal verdraagbare dosis) de BMI niet met ten minste 4% is gedaald ten opzichte van de uitgangswaarde, of de BMI z-score niet voldoende is afgenomen, dient de behandeling te worden gestaakt.

Wat betreft vergoeding in Nederland: gewichtsbeheersingsmiddelen vallen in principe niet onder de standaardvergoeding van de basisverzekering. Het Zorginstituut Nederland heeft de vergoedingsstatus van deze middelen beoordeeld; patiënten dienen de actuele situatie te verifiëren bij hun zorgverzekeraar en via de website van het Zorginstituut Nederland, omdat voorwaarden kunnen wijzigen. In de praktijk betalen de meeste gebruikers in Nederland deze middelen zelf. De eigen risico is van toepassing wanneer een middel wel vergoed wordt.

Langdurig gebruik is alleen zinvol zolang de behandeling effectief en veilig is. Na het staken van de behandeling kan het gewicht toenemen; medicamenteuze behandeling is daarom altijd onderdeel van een bredere leefstijlaanpak, zoals ook beschreven in het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaard Obesitas.

Wanneer is het verstandig om een arts te raadplegen?

Raadpleeg direct een arts bij aanhoudende ernstige buikpijn, stemmingsveranderingen, aanhoudende hartfrequentieverhoging of tekenen van een allergische reactie; beide middelen zijn uitsluitend op recept verkrijgbaar.

Iedereen die overweegt om Mysimba of Saxenda te gebruiken, dient dit eerst te bespreken met de eigen huisarts, die de individuele situatie kan beoordelen en zo nodig kan doorverwijzen naar een specialist. Zelfmedicatie met receptplichtige middelen is in Nederland niet toegestaan; beide middelen zijn uitsluitend op recept verkrijgbaar.

Tijdens de behandeling zijn er situaties waarbij contact met een arts noodzakelijk is:

• Aanhoudende of ernstige buikpijn, zeker wanneer deze uitstraalt naar de rug, kan wijzen op pancreatitis en vereist snelle medische beoordeling.

• Plotselinge pijn in de rechterbovenbuik, koorts of geelzucht kunnen wijzen op galsteenklachten of een galblaasprobleem bij gebruik van Saxenda; neem contact op met de huisarts.

• Aanhoudende verhoging van de hartfrequentie in rust bij gebruik van Saxenda is een reden om contact op te nemen met de arts; de productinformatie adviseert in dat geval de behandeling te staken.

• Stemmingsveranderingen, depressieve gevoelens of gedachten aan zelfbeschadiging bij gebruik van Mysimba moeten direct worden gemeld aan de huisarts.

• Tekenen van een ernstige allergische reactie, zoals huiduitslag, zwelling van het gezicht of moeite met ademen, vereisen onmiddellijk medisch ingrijpen: bel in dat geval 112.

• Epileptische aanvallen bij gebruik van Mysimba zijn een reden om de behandeling te staken en direct contact op te nemen met een arts.

• Symptomen van hypoglykemie (trillen, zweten, verwardheid) bij gecombineerd gebruik van Saxenda met andere bloedglucoseverlagende middelen vereisen aandacht.

Voor niet-spoedeisende vragen buiten kantooruren is de huisartsenpost in Nederland het juiste aanspreekpunt. Bij twijfel over de geschiktheid van een middel, veranderingen in de gezondheidssituatie of het gebruik van andere geneesmiddelen is overleg met de eigen huisarts altijd de aangewezen stap.

Frequently Asked Questions