Orforglipron vs tirzepatide: verschil en gebruik

Orforglipron vs tirzepatide: twee veelbesproken middelen in de behandeling van overgewicht en diabetes mellitus type 2, maar met belangrijke verschillen. Tirzepatide (Mounjaro) is een goedgekeurd injecteerbaar middel met een dubbele GLP-1 en GIP-werking, terwijl orforglipron een experimentele, dagelijkse tablet is die uitsluitend de GLP-1-receptor activeert en nog geen handelsvergunning heeft in Nederland of de EU. Dit artikel vergelijkt beide middelen op werkingsmechanisme, werkzaamheid, bijwerkingen en beschikbaarheid, op basis van goedgekeurde productinformatie en gepubliceerd klinisch onderzoek.

Wat zijn orforglipron en tirzepatide en hoe werken ze?

Tirzepatide is een goedgekeurd injecteerbaar GLP-1/GIP-dubbele agonist; orforglipron is een experimentele orale GLP-1-agonist zonder EU-handelsvergunning, uitsluitend beschikbaar binnen klinische studies.

Orforglipron en tirzepatide zijn beide geneesmiddelen die inwerken op het hormoonsysteem dat de bloedsuikerspiegel en eetlust reguleert, maar ze verschillen wezenlijk in hun werkingsmechanisme en toedieningsvorm.

Tirzepatide is een injecteerbaar middel dat twee hormoonreceptoren tegelijk activeert: de GLP-1-receptor (glucagon-like peptide-1) en de GIP-receptor (glucose-afhankelijk insulinotroop polypeptide). Door deze dubbele werking stimuleert tirzepatide de insulineafgifte, remt het de glucagonafgifte en vertraagt het de maaglediging, wat leidt tot een verminderd hongergevoel. In Nederland heeft de Europese Commissie op basis van een positief advies van het EMA een handelsvergunning verleend aan tirzepatide (Mounjaro), zowel voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 als voor gewichtsbeheersing bij volwassenen. Voor de indicatie gewichtsbeheersing gelden specifieke criteria uit de SmPC (rubriek 4.1): een BMI van 30 kg/m2 of hoger, of een BMI van 27 tot minder dan 30 kg/m2 in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde comorbiditeit, zoals hypertensie, dyslipidemie of obstructief slaapapneu. De productinformatie is raadpleegbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en het EMA EPAR voor Mounjaro.

Orforglipron is een oraal, niet-peptide GLP-1-receptoragonist die momenteel nog in klinische ontwikkeling is. Anders dan bestaande GLP-1-middelen, die als injectie worden toegediend, is orforglipron een tablet die dagelijks wordt ingenomen. Het werkt uitsluitend via de GLP-1-receptor en heeft geen GIP-component. Op het moment van schrijven beschikt orforglipron niet over een handelsvergunning in de Europese Unie of in Nederland; dit is te verifiëren via de EMA-productendatabank en de CBG-geneesmiddeleninformatiebank. Het middel is dus niet beschikbaar buiten klinische studies.

Het onderscheid in toedieningsvorm is voor veel patiënten relevant: een dagelijkse tablet kan aantrekkelijker zijn dan een wekelijkse injectie. Toch is toedieningsvorm slechts één factor; werkzaamheid, veiligheid en beschikbaarheid zijn minstens zo belangrijk bij het bepalen van de meest geschikte behandeling.

Werkzaamheid en gewichtsafname: wat zegt het onderzoek?

Tirzepatide toont klinisch relevante gewichtsafname in EMA-goedgekeurde studies; voor orforglipron zijn alleen fase 2-gegevens beschikbaar en een directe vergelijking tussen beide middelen ontbreekt.

Tirzepatide heeft in grootschalige gerandomiseerde studies klinisch relevante gewichtsafname laten zien bij volwassenen met overgewicht of obesitas. De samenvatting van de werkzaamheidsgegevens is vastgelegd in rubriek 5.1 van de door het EMA goedgekeurde SmPC van Mounjaro, raadpleegbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank. In de SURMOUNT-programma studies nam het lichaamsgewicht bij de hogere doses significant af ten opzichte van placebo; exacte gemiddelden variëren per studie en per dosis en zijn terug te vinden in de goedgekeurde productinformatie. Voor de klinische plaatsbepaling van tirzepatide in Nederland verwijst het Farmacotherapeutisch Kompas naar de goedgekeurde indicaties en de bijbehorende patiëntcriteria.

Voor orforglipron zijn fase 2-gegevens gepubliceerd, onder meer in peer-reviewed tijdschriften zoals het New England Journal of Medicine (Wharton et al., 2023). Uit deze studies komt een gewichtsafname van ruwweg 9 tot 14 procent van het lichaamsgewicht naar voren, afhankelijk van de dosis en de studieduur, bij volwassenen met overgewicht of obesitas zonder diabetes. Fase 3-studies lopen nog en zijn nog niet volledig gerapporteerd. Omdat orforglipron geen handelsvergunning heeft, zijn deze cijfers afkomstig uit onderzoeksomgevingen en niet uit goedgekeurde productinformatie; ze mogen dan ook niet worden geïnterpreteerd als vastgestelde behandeluitkomsten.

Een directe vergelijking tussen orforglipron en tirzepatide in een head-to-head studie is op dit moment niet beschikbaar. Indirecte vergelijkingen op basis van afzonderlijke studies zijn methodologisch beperkt, omdat studiepopulaties, meetmomenten en uitkomstmaten kunnen verschillen. Het is daarom niet mogelijk om op grond van de huidige literatuur te concluderen welk middel effectiever is.

Bij de beoordeling van werkzaamheidsgegevens is het ook van belang te beseffen dat gewichtsafname in studies wordt gemeten onder gecontroleerde omstandigheden, met intensieve begeleiding. Resultaten in de dagelijkse praktijk kunnen hiervan afwijken. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaarden (waaronder de NHG-Standaard Obesitas en de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2) bieden richtlijnen voor de klinische plaatsbepaling van goedgekeurde middelen in Nederland.

Welke bijwerkingen en risico's moet ik kennen?

Tirzepatide geeft vooral maagdarmbijwerkingen en kent SmPC-waarschuwingen voor pancreatitis, uitdroging, retinopathie en aspiratierisico; het bijwerkingenprofiel van orforglipron is nog niet definitief vastgesteld.

De meest voorkomende bijwerkingen van tirzepatide zijn maagdarmstoornissen, waaronder misselijkheid, braken, diarree en obstipatie; deze treden vooral op bij het starten of ophogen van de dosis en nemen bij de meeste patiënten in de loop van de tijd af. Dit staat beschreven in de door het EMA goedgekeurde SmPC van Mounjaro (rubriek 4.8), raadpleegbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Daarnaast vermeldt de SmPC (rubriek 4.4) dat acute pancreatitis is gerapporteerd bij gebruik van tirzepatide. Bij vermoeden van pancreatitis dient het middel direct te worden gestopt; bij bevestiging van de diagnose mag tirzepatide niet worden hervat. Patiënten dienen alert te zijn op aanhoudende, ernstige buikpijn en bij dergelijke klachten contact op te nemen met hun huisarts of, buiten kantooruren, met de huisartsenpost.

De SmPC (rubriek 4.4) bevat ook de volgende aanvullende waarschuwingen die relevant zijn voor patiënten in Nederland. Bij ernstige maagdarmbijwerkingen bestaat risico op uitdroging, wat kan leiden tot verslechtering van de nierfunctie; voldoende vochtinname is dan ook belangrijk. Bij patiënten met diabetes mellitus type 2 die tirzepatide gebruiken, is verslechtering van diabetische retinopathie gemeld, met name bij snelle verbetering van de bloedsuikerregulatie; regelmatige oogcontrole blijft aangewezen. Tirzepatide wordt niet aanbevolen bij patiënten met ernstige gastro-intestinale aandoeningen, waaronder ernstige gastroparese. Vanwege de vertraagde maaglediging bestaat bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie; de behandelend arts en anesthesioloog dienen hiervan op de hoogte te zijn.

Hypoglykemie kan optreden, met name in combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten.

Voor orforglipron laten fase 2-gegevens een vergelijkbaar bijwerkingenprofiel zien als bij andere GLP-1-receptoragonisten, met name maagdarmstoornissen. Omdat het middel nog geen handelsvergunning heeft, is er geen definitieve, door toezichthouders goedgekeurde veiligheidsinformatie beschikbaar. Het risicoprofiel kan na afronding van fase 3-studies en regulatoire beoordeling nog wijzigen.

Patiënten die bijwerkingen ervaren van een vergund geneesmiddel, kunnen deze melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. Bij een medische noodsituatie, zoals bewustzijnsverlies of tekenen van ernstige allergische reactie, dient men 112 te bellen. Voor urgente, niet-levensbedreigende klachten buiten kantooruren is de huisartsenpost beschikbaar; voor niet-spoedeisende vragen is de eigen huisarts de aangewezen contactpersoon.

Is een van deze middelen beschikbaar of vergoed in Nederland?

Tirzepatide (Mounjaro) is beschikbaar op recept in Nederland maar wordt voor gewichtsbeheersing doorgaans niet vergoed; orforglipron heeft geen handelsvergunning en is buiten studies niet verkrijgbaar.

In Nederland is tirzepatide als Mounjaro beschikbaar op recept. Tirzepatide heeft een Europese handelsvergunning, verleend door de Europese Commissie op basis van een positief EMA-advies, en is ingeschreven in de CBG-geneesmiddeleninformatiebank. Orforglipron heeft nog geen handelsvergunning in de Europese Unie of in Nederland en is buiten klinische studies niet verkrijgbaar.

Wat betreft vergoeding in Nederland geldt dat geneesmiddelen voor gewichtsbeheersing in de meeste gevallen niet worden vergoed vanuit de basisverzekering. Het Zorginstituut Nederland heeft voor tirzepatide bij de indicatie gewichtsbeheersing geen positief vergoedingsbesluit genomen; patiënten betalen dit doorgaans zelf, naast het geldende eigen risico. Voor de indicatie diabetes mellitus type 2 gelden andere voorwaarden; raadpleeg hiervoor de actuele informatie van het Zorginstituut Nederland of uw eigen zorgverzekeraar, omdat vergoedingsbesluiten kunnen wijzigen. De actuele standpunten van het Zorginstituut Nederland zijn te raadplegen via zorginstituutnederland.nl.

Online aanbieders van geneesmiddelen aan Nederlandse consumenten moeten geregistreerd zijn bij het CIBG, het uitvoeringsorgaan van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het register is openbaar raadpleegbaar via aanbiedersmedicijnen.nl. Aankoop van receptplichtige geneesmiddelen buiten geregistreerde kanalen brengt risico's met zich mee op het gebied van kwaliteit en veiligheid.

Orforglipron is op dit moment uitsluitend beschikbaar binnen geautoriseerde klinische studies. Er bestaat geen legale route om dit middel buiten studiesverband te verkrijgen in Nederland. Informatie over lopende studies is te vinden via erkende klinische studieregisters, zoals het EMA Clinical Trials Information System (CTIS) en ClinicalTrials.gov.

Wanneer is het zinvol om dit met mijn arts te bespreken?

Bespreek medicamenteuze behandeling van overgewicht of diabetes met uw huisarts als leefstijlinterventies onvoldoende zijn; orforglipron kan alleen via deelname aan een klinische studie worden verkregen.

Een gesprek met de eigen huisarts is zinvol wanneer iemand met overgewicht of obesitas overweegt of medicamenteuze behandeling een rol kan spelen naast leefstijlinterventies, of wanneer er vragen zijn over de behandeling van diabetes mellitus type 2. De huisarts kan beoordelen of iemand in aanmerking komt voor een vergund geneesmiddel en welke behandeling past bij de individuele situatie, rekening houdend met andere aandoeningen en medicatie. In Nederland is bij diabetes mellitus type 2 vaak ook de praktijkondersteuner somatiek (POH-somatiek) betrokken bij de begeleiding, afhankelijk van de lokale organisatie van de zorg.

Vragen over orforglipron zijn op dit moment vooral relevant voor mensen die geïnteresseerd zijn in deelname aan klinische studies. Omdat het middel geen handelsvergunning heeft, kan een arts het niet voorschrijven buiten een studiecontext. De huisarts of specialist kan informeren of er in Nederland studies lopen waarvoor iemand mogelijk in aanmerking komt.

Het is ook zinvol om met de arts te spreken als iemand al een GLP-1-gebaseerd geneesmiddel gebruikt en vragen heeft over bijwerkingen, dosisaanpassing of de combinatie met andere medicatie. Zelfmedicatie met niet-geregistreerde middelen of aankoop via niet-geregistreerde online aanbieders wordt sterk afgeraden vanwege risico's voor de veiligheid.

Bij twijfel over klachten die mogelijk verband houden met een geneesmiddel, zoals aanhoudende misselijkheid, buikpijn of andere onverwachte symptomen, is contact met de eigen huisarts de aangewezen stap. Buiten kantooruren is de huisartsenpost bereikbaar voor urgente, niet-levensbedreigende vragen. Bij een medische noodsituatie dient men altijd 112 te bellen. Betrouwbare patiëntinformatie over overgewicht en diabetes mellitus type 2 in Nederland is ook te vinden via thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen