Orlistat en Mysimba: werking en verschil

Orlistat en Mysimba zijn twee veelgebruikte geneesmiddelen bij de behandeling van overgewicht en obesitas in Nederland. Hoewel beide middelen worden ingezet als aanvulling op dieet en beweging, verschillen ze sterk in werkingsmechanisme, bijwerkingenprofiel en voorschrijfcriteria. Orlistat remt de vetopname in de darm, terwijl Mysimba via het centrale zenuwstelsel de eetlust vermindert. In dit artikel leest u hoe beide middelen werken, wanneer een arts ze voorschrijft, welke bijwerkingen kunnen optreden en wat u kunt verwachten op het gebied van vergoeding.

Wat zijn orlistat en Mysimba en hoe werken ze?

Orlistat remt het enzym lipase in de darm en vermindert zo de vetopname; Mysimba combineert naltrexon en bupropion om via de hypothalamus de eetlust te verminderen. Beide zijn aanvullingen op leefstijlinterventie, niet vervangers ervan.

Orlistat en Mysimba zijn twee verschillende geneesmiddelen die in Nederland zijn geregistreerd als aanvulling op een caloriearm dieet en meer beweging bij de behandeling van overgewicht en obesitas.

Orlistat (merknamen Xenical en het lagerdoseerde Alli, verkrijgbaar zonder recept) werkt uitsluitend in het maagdarmkanaal. Het remt het enzym lipase, waardoor tot circa 30% van de ingenomen vetten niet wordt afgebroken en opgenomen, maar onverteerd via de ontlasting wordt uitgescheiden.^[1][2] Orlistat wordt nauwelijks systemisch opgenomen en heeft geen centraal effect op de hersenen.

Mysimba is een combinatietablet met twee werkzame stoffen: naltrexon (8 mg) en bupropion (90 mg). Naltrexon is een opioidantagonist; bupropion is een dopamine- en noradrenalineheropnameremmer die ook wordt gebruikt bij stoppen met roken.^[4][11] Samen beïnvloeden ze circuits in de hypothalamus en het beloningssysteem die honger en verzadiging reguleren, waardoor de eetlust afneemt en de voedselinname vermindert.^[3][10] Mysimba is uitsluitend op recept verkrijgbaar en valt onder de centrale toelating van de Europese Commissie op basis van een positief advies van het EMA. De goedgekeurde productinformatie is raadpleegbaar via de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank en de EMA EPAR-annexen.

Beide middelen zijn bedoeld als aanvulling op leefstijlinterventie, niet als vervanging ervan. De keuze tussen beide hangt af van individuele factoren zoals comorbiditeiten, gelijktijdig gebruik van andere geneesmiddelen en de voorkeur van de patiënt, en wordt bepaald in overleg met een arts.

Wanneer schrijft een arts orlistat of Mysimba voor?

Orlistat wordt voorgeschreven bij een BMI van 30 of hoger (of 28 met risicofactoren); Mysimba bij een BMI van 30 of hoger (of 27 met comorbiditeit), nadat leefstijlmaatregelen onvoldoende effect hadden.

Een arts overweegt orlistat of Mysimba wanneer leefstijlmaatregelen alleen onvoldoende resultaat geven en aan de criteria uit de productinformatie is voldaan. In Nederland vormt de NHG-Standaard Obesitas het eerstelijns kader; de Zorgstandaard Obesitas van het Partnerschap Overgewicht Nederland (PON) biedt een multidisciplinair kader. Medicamenteuze behandeling wordt doorgaans pas overwogen nadat een gestructureerd leefstijlprogramma, zoals de vergoede Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI), onvoldoende effect heeft gehad.

Volgens de goedgekeurde productinformatie is orlistat (receptplichtige dosering 120 mg, driemaal daags bij een maaltijd met vet) geïndiceerd bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of bij een BMI van 28 kg/m² of hoger in combinatie met gewichtsgerelateerde risicofactoren zoals diabetes type 2 of hypertensie. Het lagerdoseerde Alli (60 mg) is zonder recept beschikbaar voor volwassenen met een BMI van 28 kg/m² of hoger, maar ook dan is medisch advies aan te raden.^[9][2] Orlistat is gecontra-indiceerd bij chronisch malabsorptiesyndroom en cholestase. Om gastro-intestinale bijwerkingen te beperken, wordt geadviseerd de vetinname gelijkmatig over de dag te verdelen. Wanneer na 12 weken minder dan 5% gewichtsverlies is bereikt, dient de behandeling te worden gestaakt conform de SmPC.^[1][2]

Mysimba is geïndiceerd bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of bij een BMI van 27 kg/m² of hoger in aanwezigheid van ten minste één gewichtsgerelateerde comorbiditeit. Mysimba wordt geleidelijk opgebouwd volgens een titratieschema over vier weken tot de onderhoudsdosering van twee tabletten tweemaal daags.^[3][6] Vóór de start en periodiek tijdens de behandeling dienen bloeddruk en hartfrequentie te worden gecontroleerd. Wanneer na 16 weken op de onderhoudsdosering minder dan 5% gewichtsverlies is bereikt, dient de behandeling te worden gestaakt.^[7][8]

Mysimba is gecontra-indiceerd bij onder andere:

• Ongecontroleerde hypertensie

• Epilepsie of een voorgeschiedenis van convulsies

• Eetstoornissen (anorexia nervosa of boulimia nervosa)

• Gelijktijdig gebruik van opiaten of opioidagonisten

• Ernstige lever- of nierinsufficiëntie

• Gebruik van MAO-remmers

• Abrupt staken van alcohol, benzodiazepinen of antiepileptica

• Bekend intracranieel gezwel

• Leeftijd jonger dan 18 jaar

• Zwangerschap en borstvoeding

De behandelend arts beoordeelt of een middel passend is op basis van de volledige medische voorgeschiedenis, conform de SmPC (raadpleegbaar via de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank) en het Farmacotherapeutisch Kompas.

Welke bijwerkingen kunnen optreden en wanneer moet u een arts raadplegen?

Orlistat veroorzaakt vooral gastro-intestinale bijwerkingen zoals vette ontlasting; Mysimba geeft vaak misselijkheid, hoofdpijn en bloeddrukverhoging. Bel 112 bij een convulsie of ernstige allergische reactie.

Orlistat en Mysimba hebben elk een eigen bijwerkingenprofiel dat samenhangt met hun werkingsmechanisme.

Bij orlistat zijn de meest voorkomende bijwerkingen gastro-intestinaal van aard en hangen direct samen met de vetuitscheiding:

• Vette of olieachtige ontlasting

• Verhoogde defecatiedrang of onvrijwillig verlies van ontlasting

• Winderigheid met soms vettige afscheiding

• Buikpijn of -krampen

Deze effecten treden vaker op bij een vetrijke maaltijd. Orlistat kan de opname van vetoplosbare vitaminen (A, D, E en K) verminderen; gebruik van een multivitamine op een ander tijdstip dan de capsule kan worden overwogen.^[1][2]

Belangrijke interacties bij orlistat: orlistat mag niet worden gecombineerd met ciclosporine.^[1][2] Bij gebruik van cumarines (zoals warfarine) is extra INR-controle nodig vanwege verminderde vitamine K-opname. Bij gebruik van levothyroxine dient een tijdsinterval van meerdere uren te worden aangehouden en dient de schildklierfunctie (TSH) periodiek te worden gecontroleerd.^[2][18] Ernstige diarree kan de betrouwbaarheid van orale anticonceptiva verminderen; gebruik in dat geval aanvullende anticonceptie.

Meld aan uw eigen huisarts als u tekenen van nierstenen of ernstige leverklachten ervaart, zoals geelzucht of donkere urine, omdat dit zeldzame maar ernstige bijwerkingen zijn.

Bij Mysimba zijn de meest voorkomende bijwerkingen:

• Misselijkheid (vooral in de eerste weken)

• Hoofdpijn en duizeligheid

• Slapeloosheid

• Obstipatie

• Droge mond

• Verhoogde bloeddruk en hartfrequentie

Mysimba kan het risico op convulsies verhogen. Bel 112 bij een medische noodsituatie, zoals een convulsie of een ernstige allergische reactie. Voor urgente klachten buiten kantooruren kunt u de huisartsenpost bellen. Voor niet-spoedeisende klachten, zoals aanhoudende stemmingsveranderingen of gedachten aan zelfbeschadiging, neemt u contact op met uw eigen huisarts.

Belangrijke interacties bij Mysimba: bupropion is een sterke remmer van CYP2D6 en kan de plasmaconcentraties verhogen van onder andere tricyclische antidepressiva, SSRI's, bepaalde antipsychotica, metoprolol en tamoxifen.^[3][4] Raadpleeg de SmPC of het Farmacotherapeutisch Kompas voor een volledig interactieoverzicht.

Bijwerkingen van beide middelen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb (lareb.nl), zodat de veiligheidsinformatie in Nederland actueel blijft.

Zijn orlistat of Mysimba vergoed via de Nederlandse zorgverzekering?

Orlistat en Mysimba worden in Nederland doorgaans niet vergoed vanuit de basisverzekering; patiënten betalen de kosten meestal zelf. De Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) is wel vergoed.

Orlistat en Mysimba worden in Nederland in de meeste gevallen niet vergoed vanuit de basisverzekering, waardoor patiënten de kosten doorgaans zelf dragen. Raadpleeg altijd het actuele standpunt van het Zorginstituut Nederland en uw eigen zorgverzekeraar voor de meest recente vergoedingsstatus, omdat het beleid kan worden herzien.

Het Zorginstituut Nederland beoordeelt of geneesmiddelen worden opgenomen in het basispakket. Voor geneesmiddelen bij obesitas geldt dat vergoeding aan strikte voorwaarden is gebonden. De kosten van orlistat (120 mg, receptplichtig) en Mysimba variëren per apotheek in Nederland. Het lagerdoseerde Alli (60 mg) is zonder recept verkrijgbaar bij drogist of apotheek en wordt eveneens niet vergoed.

De Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) is in Nederland wel vergoed vanuit de basisverzekering als eerstelijns behandeling bij overgewicht en obesitas.^[14][15] Informeer bij uw huisarts of u hiervoor in aanmerking komt.

Het verplichte eigen risico in de Nederlandse basisverzekering bedraagt jaarlijks een vastgesteld bedrag. Zelfs als een middel in aanmerking zou komen voor vergoeding, wordt dit eerst verrekend met het eigen risico. Sommige aanvullende verzekeringen bieden een bijdrage aan leefstijlprogramma's of dieetadvies; informeer bij uw verzekeraar welke vergoedingen van toepassing zijn. Bespreek de financiële aspecten van een behandeling met uw huisarts of apotheker, zodat u een weloverwogen beslissing kunt nemen over de meest passende aanpak voor uw situatie.

Frequently Asked Questions