Wat doet Saxenda in je lichaam?

Wat doet Saxenda in je lichaam? Saxenda (liraglutide 3 mg) is een GLP-1-receptoragonist die de werking van een natuurlijk darmhormoon nabootst. Het beïnvloedt de honger- en verzadigingscentra in de hersenen, vertraagt de maaglediging en remt de afgifte van glucagon. Zo ontstaat een verminderd hongergevoel en een eerder optredend gevoel van verzadiging. Saxenda is geen vetverbrander, maar werkt indirect via veranderde eetlustsignalen. Het middel is uitsluitend bedoeld als aanvulling op een caloriearm dieet en meer beweging.

Hoe werkt Saxenda precies in je lichaam?

Saxenda bindt aan GLP-1-receptoren in hersenen en darmen, vertraagt de maaglediging en remt glucagonafgifte. Het gewichtseffect ontstaat indirect via verminderde calorie-inname, niet via directe vetverbranding.

Saxenda (liraglutide 3 mg) werkt in je lichaam door zich te binden aan de receptoren van het hormoon GLP-1 (glucagon-achtig peptide-1), een stof die van nature vrijkomt in de darmen na het eten. Liraglutide is een zogenoemde GLP-1-receptoragonist: het bootst de werking van dit hormoon na en versterkt de signalen die het lichaam normaal gesproken na een maaltijd afgeeft. Omdat liraglutide chemisch iets anders is opgebouwd dan het lichaamseigen GLP-1, wordt het minder snel afgebroken en blijft het langer actief, waardoor een eenmaal daagse injectie volstaat.

De stof werkt op meerdere plaatsen tegelijk. In de hersenen, met name in de hypothalamus, beïnvloedt Saxenda de centra die honger en verzadiging reguleren.^[1][2] Tegelijkertijd vertraagt het de maaglediging, waardoor voedsel langzamer vanuit de maag naar de dunne darm gaat.^[2][5] Liraglutide remt ook de afgifte van glucagon, een hormoon dat de bloedsuiker verhoogt. Dit samenspel van centrale en perifere effecten draagt bij aan een verminderd gevoel van honger en een eerder optredend gevoel van verzadiging.

Belangrijk om te begrijpen is dat Saxenda geen vetverbrander is en geen directe invloed heeft op de vetcellen zelf. Het effect op het lichaamsgewicht ontstaat indirect, doordat mensen minder calorieën innemen als gevolg van de veranderde eetlust- en verzadigingssignalen. Saxenda is uitsluitend bedoeld als aanvulling op een caloriearm dieet en meer lichaamsbeweging, niet als vervanging daarvan. De Europese Commissie heeft Saxenda een handelsvergunning verleend op basis van een positief advies van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA). De informatie in dit artikel is gebaseerd op de EMA-productinformatie (SmPC/EPAR) voor Saxenda, de CBG-MEB Geneesmiddeleninformatiebank en het Farmacotherapeutisch Kompas.

Welk effect heeft Saxenda op je eetlust en bloedsuiker?

Saxenda vermindert eetlust via verzadigingscentra in de hersenen en stimuleert insulineafgifte op een glucoseafhankelijke manier. Het is geregistreerd voor gewichtsbeheersing, niet als bloedsuikerverlagend middel.

Saxenda vermindert de eetlust doordat liraglutide inwerkt op de verzadigingscentra in de hersenen en de maaglediging vertraagt, waardoor je sneller een vol gevoel ervaart en langer verzadigd blijft. Dit effect treedt niet van de ene op de andere dag op: de dosis wordt gedurende vijf weken stapsgewijs opgebouwd van 0,6 mg naar de onderhoudsdosis van 3 mg per dag, zodat het lichaam kan wennen en bijwerkingen zoveel mogelijk worden beperkt.^[2][6] Dit titratieschema is vastgelegd in de SmPC van Saxenda (rubriek 4.2).

Naast het effect op de eetlust heeft liraglutide ook invloed op de bloedsuikerregulatie. GLP-1-receptoragonisten stimuleren de afgifte van insuline door de alvleesklier op een glucoseafhankelijke manier: de insulineafgifte neemt toe wanneer de bloedsuikerspiegel verhoogd is, maar niet wanneer de waarden normaal zijn (uitgedrukt in mmol/L). Tegelijkertijd remt liraglutide de afgifte van glucagon.

Het is van belang te weten dat Saxenda in Nederland is geregistreerd voor gewichtsbeheersing bij volwassenen, niet als bloedsuikerverlagend middel. Saxenda is geen vervanging voor insuline en mag niet worden gebruikt om een insulinebehoefte te vervangen. Bij mensen die naast Saxenda ook insuline of sulfonylureumderivaten gebruiken, kan het risico op een te lage bloedsuiker (hypoglykemie) toenemen; dosisaanpassing van die middelen kan nodig zijn.^[2][6] Bespreek dit altijd met je behandelend arts.

De lagere dosis liraglutide (1,2 mg en 1,8 mg) is onder de merknaam Victoza geregistreerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2.^[6][7] Saxenda en Victoza zijn verschillende producten met een verschillende indicatie en mogen niet door elkaar worden gebruikt. Raadpleeg altijd je eigen huisarts of behandelend arts als je vragen hebt over de werking in jouw specifieke situatie.

Wat zijn de meest voorkomende bijwerkingen en wanneer moet je een arts bellen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken en diarree, vooral bij de start. Bel direct een arts bij aanhoudende hevige buikpijn, een snelle hartslag in rust of tekenen van een allergische reactie.

De meest voorkomende bijwerkingen van Saxenda zijn maagdarmklachten, waaronder misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Deze klachten treden het vaakst op aan het begin van de behandeling of na een dosisverhoging en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam gewend raakt aan het middel. Injectieplaatsreacties (zoals roodheid, jeuk of pijn op de injectieplaats) komen ook regelmatig voor en zijn doorgaans mild. Minder vaak voorkomende bijwerkingen zijn hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid en een verhoogde hartslag in rust.

Er zijn ook bijwerkingen die minder frequent voorkomen maar wel serieuze aandacht vereisen:

• Pancreatitis: Er zijn meldingen van acute alvleesklierontsteking bij gebruik van liraglutide, inclusief ernstige vormen. Aanhoudende, hevige buikpijn die uitstraalt naar de rug is een reden om direct contact op te nemen met je huisarts of, buiten kantooruren, de huisartsenpost. Bij vermoeden van pancreatitis moet Saxenda direct worden gestopt en mag het bij bevestigde acute pancreatitis niet worden herstart.

• Galstenen: Snelle gewichtsafname kan de kans op galstenen vergroten. Pijn in de rechterbovenbuik, koorts of geelzucht zijn signalen om medische hulp te zoeken.

• Verhoogde hartslag in rust: Als je in rust aanhoudend een snelle of onregelmatige hartslag ervaart (palpaties), neem dan contact op met je arts. Bij klinisch relevante, aanhoudende tachycardie kan staken van de behandeling aangewezen zijn.

• Ernstige allergische reacties: Huiduitslag, zwelling van het gezicht of de keel, of moeite met ademen vereisen onmiddellijk bellen naar 112.

• Nierproblemen: Ernstige uitdroging door braken of diarree kan de nierfunctie beïnvloeden.

In Nederland kunnen bijwerkingen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb, zodat de veiligheidsgegevens van geneesmiddelen voortdurend worden gemonitord. Als je twijfelt of een klacht verband houdt met Saxenda, is je eigen huisarts het eerste aanspreekpunt. Bel 112 uitsluitend bij een levensbedreigende situatie.

Voor wie is Saxenda geschikt volgens de officiële richtlijnen?

Saxenda is geschikt voor volwassenen met een BMI van 30 of hoger, of 27 of hoger met een gewichtsgerelateerde aandoening, en voor kinderen vanaf 6 jaar. Het is gecontra-indiceerd tijdens zwangerschap en bij ernstige orgaaninsufficiëntie.

Saxenda is in Nederland geregistreerd voor volwassenen met een body-mass-index (BMI) van 30 kg/m² of hoger, of voor volwassenen met een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening, zoals diabetes mellitus type 2, hoge bloeddruk, verhoogde bloedvetten of obstructief slaapapneu.

Saxenda is ook goedgekeurd voor gebruik bij kinderen en jongeren met obesitas, in twee leeftijdsgroepen:

• Jongeren van 12 jaar en ouder met obesitas, als aanvulling op dieet en beweging.

• Kinderen van 6 tot jonger dan 12 jaar met een BMI op of boven het 95e percentiel voor leeftijd en geslacht en een lichaamsgewicht van ten minste 45 kg, onder strikte voorwaarden vastgelegd in de productinformatie (SmPC rubriek 4.1).

Voor jongeren van 12 jaar en ouder geldt dat de behandeling na 12 weken op de onderhoudsdosis van 3 mg (of de maximaal verdraagbare dosis) wordt geëvalueerd. Als de BMI of de BMI z-score met minder dan 4 procent is gedaald, adviseert de productinformatie de behandeling te staken of te heroverwegen.

Voor volwassenen geldt dat de behandeling alleen wordt voortgezet als er na 12 weken op de onderhoudsdosis van 3 mg een gewichtsafname van ten minste 5 procent is bereikt.^[2][6] Als dit resultaat uitblijft, adviseert de productinformatie de behandeling te staken.

Er zijn situaties waarin Saxenda niet mag worden gebruikt of waarbij voorzichtigheid is geboden:

• Zwangerschap: Saxenda is gecontra-indiceerd tijdens de zwangerschap. Vrouwen die zwanger willen worden, moeten de behandeling stoppen.

• Borstvoeding: Saxenda wordt niet aanbevolen tijdens borstvoeding, omdat niet bekend is of liraglutide in de moedermelk terechtkomt. Raadpleeg je arts voor een individueel advies (SmPC rubriek 4.6).

• Leeftijd 75 jaar en ouder: Gebruik bij mensen van 75 jaar en ouder wordt niet aanbevolen vanwege beperkte ervaring.

• Ernstige nier- of leverinsufficiëntie: Saxenda wordt niet aanbevolen bij ernstige nierfunctiestoornissen of ernstige leverinsufficiëntie. Bij lichte tot matig-ernstige leverinsufficiëntie is voorzichtigheid geboden.

• Inflammatoire darmziekte (IBD) en diabetische gastroparese: Gebruik bij deze aandoeningen wordt niet aanbevolen.

• Schildklieraandoeningen: Bij bekende schildklieraandoeningen is voorzichtigheid geboden; bespreek dit met je arts.

• Combinatie met andere gewichtsbeheersingsmiddelen: De combinatie van Saxenda met andere geneesmiddelen voor gewichtsbeheersing is niet onderzocht en wordt niet aanbevolen.

In Nederland wordt Saxenda voorgeschreven door een arts. Vergoeding vanuit de basisverzekering is aan strikte voorwaarden gebonden en geldt niet automatisch; raadpleeg het Farmacotherapeutisch Kompas en de actuele standpunten van Zorginstituut Nederland voor de meest recente informatie over vergoeding in Nederland. Of Saxenda voor jou geschikt is, wordt bepaald in een individueel consult met je huisarts of specialist.

Frequently Asked Questions