Wat is Ozempic: werking, gebruik en bijwerkingen

Ozempic is een veelbesproken geneesmiddel dat in Nederland wordt voorgeschreven bij diabetes mellitus type 2. De werkzame stof semaglutide bootst een natuurlijk darmhormoon na en helpt de bloedsuikerspiegel te reguleren. In dit artikel leest u wat Ozempic precies is, hoe het werkt, voor wie het bedoeld is en welke bijwerkingen kunnen optreden. Alle informatie is gebaseerd op de officiële productinformatie van het EMA en de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Wat is Ozempic en waarvoor wordt het gebruikt?

Ozempic is een op recept verkrijgbaar geneesmiddel met semaglutide, centraal goedgekeurd door de EMA voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 bij volwassenen als aanvulling op dieet en beweging.

Ozempic is een geneesmiddel met de werkzame stof semaglutide, dat in Nederland is geregistreerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 bij volwassenen.^[1][2] Het middel wordt voorgeschreven als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging wanneer de bloedsuikerspiegel onvoldoende onder controle is. Ozempic kan ook als monotherapie worden gebruikt wanneer metformine niet geschikt is. De Europese Commissie heeft Ozempic centraal goedgekeurd op basis van een positief advies van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA); de productinformatie is beschikbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.^[1][2]

Ozempic wordt toegediend als wekelijkse injectie onder de huid, via een voorgevulde pen. De behandeling is gericht op het verlagen van de bloedglucosewaarden, gemeten in mmol/L. Klinisch onderzoek heeft ook cardiovasculaire uitkomsten onderzocht; dit betreft onderzoeksresultaten (SmPC rubriek 5.1) en is geen aparte goedgekeurde indicatie in Nederland.

Ozempic is in Nederland uitsluitend op recept verkrijgbaar. De beslissing of Ozempic geschikt is voor een individuele patiënt, wordt genomen door een arts op basis van de persoonlijke medische situatie. Ozempic is niet hetzelfde als Wegovy: hoewel beide semaglutide bevatten, heeft Wegovy een aparte registratie voor gewichtsbeheersing bij obesitas, met een andere dosering en indicatie.

Bronnen: EMA EPAR Ozempic (SmPC/bijsluiter, NL); CBG-geneesmiddeleninformatiebank; Farmacotherapeutisch Kompas, semaglutide s.c.; NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2.

Hoe werkt Ozempic in het lichaam?

Ozempic bootst het darmmhormoon GLP-1 na, stimuleert insulineafgifte bij verhoogde bloedsuiker, remt glucagonafgifte en vertraagt de maaglediging voor een stabielere bloedsuikerregulatie.

Ozempic werkt door het nabootsen van een natuurlijk hormoon in het lichaam, het glucagon-achtig peptide-1 (GLP-1), dat normaal wordt aangemaakt in de darm na een maaltijd. Semaglutide bindt zich aan de GLP-1-receptor en activeert deze, waardoor een reeks fysiologische effecten op gang komt die de bloedsuikerregulatie ondersteunen.

De belangrijkste werkingsmechanismen zijn:

• Stimulatie van insulineafgifte: Ozempic stimuleert de alvleesklier om meer insuline af te geven, maar alleen wanneer de bloedglucosewaarden verhoogd zijn. Op zichzelf geeft Ozempic daardoor weinig risico op ernstige hypoglykemie; het risico neemt toe in combinatie met sulfonylureumderivaten of insuline (SmPC rubriek 4.^[2][4]8).

• Remming van glucagonafgifte: Het middel remt de afgifte van glucagon, een hormoon dat de bloedsuiker juist verhoogt.

• Vertraging van maaglediging: Ozempic vertraagt de snelheid waarmee voedsel de maag verlaat, wat bijdraagt aan een meer geleidelijke stijging van de bloedsuiker na een maaltijd.^[2][4]

• Vermindering van eetlust: Via werking op hersengebieden die de eetlust reguleren, kan Ozempic het gevoel van verzadiging bevorderen.

Belangrijke aandachtspunten: Ozempic is geen vervanging voor insuline en mag niet worden gebruikt voor de behandeling van diabetische ketoacidose (DKA). Dankzij de lange halfwaardetijd van semaglutide is één injectie per week voldoende om een stabiele werkzame concentratie in het bloed te handhaven.^[2][4] De exacte dosering en het doseringsschema worden vastgesteld door de behandelend arts, op basis van de SmPC zoals gepubliceerd in de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Bronnen: EMA EPAR Ozempic (SmPC rubrieken 4.4, 4.8, 5.1, NL); Farmacotherapeutisch Kompas, semaglutide s.c.

Voor wie is Ozempic bedoeld volgens de bijsluiter?

Ozempic is uitsluitend bedoeld voor volwassenen met diabetes mellitus type 2 en is gecontra-indiceerd bij overgevoeligheid voor semaglutide, zwangerschap en ernstige gastroparese.

Ozempic is volgens de goedgekeurde productinformatie uitsluitend bedoeld voor volwassenen met diabetes mellitus type 2, als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging, of als monotherapie wanneer metformine niet geschikt is. Het middel is niet geregistreerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 1 en mag daarvoor niet worden gebruikt.^[1][2] Ozempic is evenmin bedoeld als vervanging voor insuline en mag niet worden gebruikt bij diabetische ketoacidose.

De bijsluiter en SmPC beschrijven een aantal situaties waarin Ozempic niet geschikt is of met extra voorzichtigheid moet worden gebruikt:

• Overgevoeligheid: Ozempic is gecontra-indiceerd bij bekende overgevoeligheid voor semaglutide of een van de hulpstoffen.

• Zwangerschap en borstvoeding: Het gebruik van Ozempic wordt afgeraden tijdens de zwangerschap. Vrouwen die zwanger willen worden, worden geadviseerd te stoppen met Ozempic minimaal twee maanden voor een geplande zwangerschap, vanwege de lange halfwaardetijd van het middel.^[2][9] Gebruik tijdens borstvoeding wordt eveneens afgeraden.

• Maagdarmproblemen en maaglediging: Bij patiënten met ernstige gastroparese wordt gebruik van Ozempic niet aanbevolen; bij minder ernstige maagdarmaandoeningen is voorzichtigheid geboden.^[2][4] Omdat Ozempic de maaglediging vertraagt, bestaat bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie. Patiënten dienen dit vooraf te melden aan de anesthesioloog.

• Nierziekte en leverziekte: Bij ernstige nier- of leverfunctiestoornissen dient de arts de risico's en voordelen zorgvuldig af te wegen. Bij forse maagdarmklachten kan uitdroging optreden, wat de nierfunctie kan verslechteren; voldoende vochtinname is dan van belang.

• Hartfalen: Er is geen ervaring met Ozempic bij patiënten met hartfalen in NYHA-klasse IV; gebruik wordt bij deze groep niet aanbevolen.^[2]

• Oogaandoeningen: Bij patiënten met reeds bestaande diabetische oogaandoeningen is voorzichtigheid geboden (zie ook de bijwerkingensectie).

In Nederland wordt Ozempic voorgeschreven door de huisarts of specialist. Voor vergoeding vanuit de basisverzekering gelden in Nederland specifieke voorwaarden die zijn vastgesteld door het Zorginstituut Nederland in het kader van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS); het eigen risico is van toepassing. Patiënten worden aangeraden de actuele vergoedingsstatus te controleren via het Farmacotherapeutisch Kompas of het Zorginstituut Nederland. De beslissing over geschiktheid ligt altijd bij de behandelend arts.

Bronnen: EMA EPAR Ozempic (SmPC rubriek 4.4, NL); CBG-geneesmiddeleninformatiebank; Farmacotherapeutisch Kompas, semaglutide s.c.; Zorginstituut Nederland, GVS; NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2; Thuisarts.nl.

Welke bijwerkingen kan Ozempic veroorzaken en wanneer moet je een arts bellen?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken en diarree. Bel direct een arts bij ernstige buikpijn (mogelijke pancreatitis), plotseling gezichtsverlies of tekenen van een ernstige allergische reactie.

De meest voorkomende bijwerkingen van Ozempic zijn maagdarmproblemen, waaronder misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Deze klachten treden vooral op aan het begin van de behandeling of na een dosisverhoging, en nemen bij de meeste mensen geleidelijk af naarmate het lichaam aan het middel went. Drink bij forse maagdarmklachten voldoende vocht om uitdroging te voorkomen, zeker als er ook sprake is van een verminderde nierfunctie.

Andere bijwerkingen die in de productinformatie worden beschreven, zijn onder meer:

• Hypoglykemie (lage bloedsuiker): Met name wanneer Ozempic wordt gecombineerd met insuline of sulfonylureumderivaten.

• Verhoogde hartslag: Dit is als bijwerking beschreven in de SmPC.

• Reacties op de injectieplaats: Zoals roodheid, jeuk of zwelling.

• Galstenen (cholelithiase): Ozempic kan de vorming van galstenen bevorderen.^[2][4] Hevige pijn in de rechterbovenbuik kan hierop wijzen; raadpleeg dan uw eigen huisarts.

Er zijn ook minder vaak voorkomende maar ernstige bijwerkingen beschreven waarvoor direct medisch contact noodzakelijk is:

• Acute pancreatitis: Bij aanhoudende, ernstige buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug, moet direct een arts worden geraadpleegd. Acute pancreatitis is gemeld in verband met GLP-1-receptoragonisten.^[10][2]

• Ernstige allergische reacties: Symptomen zoals zwelling van het gezicht, de lippen of de keel, moeite met ademhalen of een plotselinge huiduitslag vereisen onmiddellijk contact met 112.

• Diabetische retinopathie: Bij patiënten met reeds bestaande diabetische oogaandoeningen is tijdelijke verslechtering gemeld bij snelle verbetering van de bloedsuikerregulatie.^[2][16] Regelmatige oogcontrole is bij deze groep van belang.

• Plotseling verlies van gezichtsvermogen: Er zijn meldingen van niet-arteritische anterieure ischemische opticopathie (NAION) bij gebruik van semaglutide.^[11][16] Bij plotseling verlies van gezichtsvermogen op een oog dient u direct een arts of oogarts te raadplegen. Als NAION wordt bevestigd, zal de arts beoordelen of de behandeling moet worden gestaakt.

• Anesthesie en sedatie: Omdat Ozempic de maaglediging vertraagt, bestaat bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie. Meld het gebruik van Ozempic altijd vooraf aan de anesthesioloog of behandelend arts.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb via lareb.nl. Bij twijfel over bijwerkingen buiten kantooruren kan de huisartsenpost worden geraadpleegd; bij een levensbedreigende situatie altijd 112 bellen.

Bronnen: EMA EPAR Ozempic (SmPC rubrieken 4.4 en 4.8, NL); CBG-geneesmiddeleninformatiebank; Bijwerkingencentrum Lareb.

Frequently Asked Questions