Bijwerking Ozempic: overzicht en advies

Een bijwerking van Ozempic komt bij veel gebruikers voor, vooral in de vorm van maag-darmklachten zoals misselijkheid, diarree en braken. Ozempic (semaglutide) is een GLP-1-receptoragonist die wekelijks wordt ingespoten bij type 2 diabetes. De meeste klachten treden op in de eerste weken na de start of na een dosisverhoging en nemen bij de meeste mensen geleidelijk af. In dit artikel leest u welke bijwerkingen het vaakst voorkomen, wanneer u een arts moet raadplegen, wie een verhoogd risico loopt en wat u zelf kunt doen om klachten te verminderen.

Welke bijwerkingen van Ozempic komen het meest voor?

Misselijkheid en diarree zijn de meest voorkomende bijwerkingen van Ozempic, gevolgd door braken, obstipatie en buikpijn, vooral in de eerste weken van de behandeling.

De meest voorkomende bijwerkingen van Ozempic (semaglutide) zijn maag-darmklachten, waaronder misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn.^[2][5] Deze klachten treden op bij een aanzienlijk deel van de gebruikers, vooral in de eerste weken na de start of na een dosisverhoging. Ozempic is een GLP-1-receptoragonist die de insulineafgifte stimuleert, de glucagonafgifte remt en de maaglediging vertraagt.^[2][8] Deze werking kan bijdragen aan de maag-darmklachten die sommige gebruikers ervaren.

Naast maag-darmklachten worden ook de volgende bijwerkingen regelmatig gemeld:

• Verminderde eetlust en een vol gevoel na kleine hoeveelheden voedsel

• Hoofdpijn en vermoeidheid, met name in de beginfase

• Reacties op de injectieplaats, zoals roodheid, jeuk of een kleine zwelling

• Oprispingen en een opgeblazen gevoel

• Verhoogde hartslag (tachycardie), zoals beschreven in de SmPC

• Galstenen (cholelithiasis), een bijwerking die in de productinformatie wordt vermeld

Hypoglykemie (een te lage bloedsuiker) trad in klinische studies bij gebruik van Ozempic als monotherapie niet op als ernstige bijwerking. Het risico neemt echter toe wanneer Ozempic gecombineerd wordt met insuline of een sulfonylureumderivaat zoals glimepiride. In dat geval is extra bloedglucosemonitoring nodig.

Het is belangrijk te weten dat de ernst en frequentie van bijwerkingen per persoon sterk kunnen verschillen. Niet iedereen ervaart klachten, en bij veel gebruikers nemen de klachten na enkele weken duidelijk af. Bijwerkingen die u ervaart, kunt u melden bij Bijwerkingencentrum Lareb, zodat zij een volledig beeld kunnen opbouwen van het bijwerkingenprofiel van dit geneesmiddel in de Nederlandse praktijk.

Wanneer moet ik met een bijwerking naar de dokter?

Zoek direct medische hulp bij hevige aanhoudende buikpijn, plotseling visusverlies, tekenen van een ernstige allergische reactie of symptomen van uitdroging na aanhoudend braken of diarree.

U moet direct medische hulp zoeken als u tekenen ervaart van een ernstige bijwerking, zoals hevige en aanhoudende buikpijn die uitstraalt naar de rug, want dit kan wijzen op een ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis). Bel bij twijfel over een levensbedreigende situatie altijd 112. Voor dringende klachten buiten kantooruren kunt u de huisartsenpost bellen; voor niet-spoedeisende vragen maakt u een afspraak bij uw eigen huisarts.

Neem contact op met uw arts als u een of meer van de volgende klachten ervaart:

• Hevige, aanhoudende buikpijn (mogelijk pancreatitis): stop de behandeling en neem direct contact op met uw arts

• Plotseling verlies van het gezichtsvermogen of andere acute oogklachten: dit kan wijzen op een niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie (NAION); zoek direct oogheelkundige beoordeling

• Veranderingen in het gezichtsvermogen bij bestaande diabetische retinopathie, zoals wazig zien of verslechtering van het zicht

• Symptomen van een ernstige allergische reactie: zwelling van het gezicht, de lippen, de tong of de keel, moeite met ademen of een plotselinge huiduitslag

• Symptomen van een te lage bloedsuiker bij combinatiegebruik: trillen, zweten, hartkloppingen, verwardheid

• Tekenen van uitdroging of nierproblemen: sterk verminderde urineproductie, ernstige uitdroging na aanhoudend braken of diarree

• Klachten die kunnen wijzen op galstenen: hevige pijn in de rechterbovenbuik, soms met koorts of geelzucht

Bij mensen die al een bestaande diabetische retinopathie hebben, met name in een pre-proliferatief of proliferatief stadium, kan een snelle verbetering van de bloedsuikerregeling tijdelijk leiden tot verslechtering van de oogaandoening. Uw arts zal dit risico met u bespreken en zo nodig oogcontroles inplannen. Wacht bij twijfel niet af: tijdig contact opnemen voorkomt dat een behandelbare klacht verergert.

Bijwerkingen van Ozempic: wat zegt de officiële bijsluiter?

De officiële SmPC vermeldt misselijkheid en diarree als zeer vaak voorkomend, en acute pancreatitis en NAION als zeldzame maar ernstige bijwerkingen waarvoor de behandeling direct gestaakt moet worden.

De officiële bijsluiter en de Samenvatting van de Productkenmerken (SmPC) van Ozempic, gepubliceerd via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en de EMA EPAR-bijlagen, beschrijven een uitgebreid bijwerkingenprofiel dat is ingedeeld naar frequentie. Ozempic is in Nederland door de Europese Commissie centraal toegelaten op basis van een positief advies van het EMA.^[1][4]

Zeer vaak (bij meer dan 1 op de 10 gebruikers): misselijkheid, diarree.

Vaak (bij 1 op de 10 tot 1 op de 100 gebruikers): braken, obstipatie, buikpijn, oprispingen, een opgeblazen gevoel, vermoeidheid, verminderde eetlust, duizeligheid, hoofdpijn, reacties op de injectieplaats, verhoogde hartslag (tachycardie), cholelithiasis (galstenen), en complicaties van diabetische retinopathie (met name bij patiënten met bestaande retinopathie die insuline gebruiken).

Soms (bij 1 op de 100 tot 1 op de 1.000 gebruikers): acute pancreatitis. Stop de behandeling onmiddellijk bij verdenking op pancreatitis en neem contact op met uw arts; herstart de behandeling niet als pancreatitis is bevestigd.

Zelden of met onbekende frequentie: anafylactische reacties en angio-oedeem.

De SmPC vermeldt ook een verhoogd risico op niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie (NAION), een aandoening waarbij plotseling visusverlies kan optreden. Bij bevestiging van NAION dient de behandeling te worden gestaakt. Verhoogde waarden van lipase en amylase in het bloed zijn eveneens beschreven.

Lees de volledige bijsluiter aandachtig door voordat u start met dit geneesmiddel, en bewaar deze voor later gebruik. De actuele Nederlandse bijsluiter is beschikbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Hoe lang duren de bijwerkingen en gaan ze vanzelf over?

Bij de meeste gebruikers nemen maag-darmklachten na enkele weken geleidelijk af; klachten die na acht tot twaalf weken aanhouden of het dagelijks functioneren belemmeren, vereisen overleg met de huisarts.

Bij de meeste gebruikers nemen de maag-darmklachten van Ozempic na enkele weken geleidelijk af naarmate het lichaam aan het geneesmiddel went. Volgens de SmPC (rubriek 4.8) treden gastro-intestinale bijwerkingen vooral op in de eerste maanden van de behandeling en zijn ze doorgaans mild tot matig van ernst en van korte duur.

Ozempic wordt wekelijks toegediend in een oplopend doseringsschema. De startdosis is 0,25 mg per week gedurende vier weken, uitsluitend als inwenningsdosis zonder therapeutisch effect op de bloedsuiker. Daarna wordt de dosis verhoogd naar 0,5 mg per week. Indien nodig kan de arts de dosis verder verhogen naar 1 mg of 2 mg per week. Bij elke dosisverhoging kunnen klachten tijdelijk terugkeren of verergeren. Conform de SmPC (rubriek 4.2) kan de arts bij tolerantieproblemen de dosisverhoging vertragen of tijdelijk een stap terugzetten.

Klachten die na acht tot twaalf weken nog steeds ernstig zijn, of die het dagelijks functioneren blijvend belemmeren, verdienen een gesprek met uw huisarts. Let bij aanhoudend braken of diarree extra op tekenen van uitdroging, zoals een droge mond, weinig urineproductie of duizeligheid bij opstaan. Neem bij uitdroging contact op met uw eigen huisarts.

Reacties op de injectieplaats, zoals roodheid of jeuk, verdwijnen doorgaans binnen enkele dagen na de injectie. Aanhoudende of verergerende huidreacties op dezelfde plek zijn een reden om de injectietechniek te bespreken met uw arts of apotheker. Bijwerkingen die niet vanzelf overgaan, zijn nooit iets om te negeren.

Wie heeft een verhoogd risico op ernstige bijwerkingen?

Mensen met een voorgeschiedenis van pancreatitis, bestaande diabetische retinopathie, ernstige gastroparese of gebruik van insuline of sulfonylureumderivaten lopen een verhoogd risico op ernstige bijwerkingen van Ozempic.

Mensen met bepaalde vooraf bestaande aandoeningen verdienen extra aandacht bij de start van de behandeling met Ozempic. De contra-indicaties en waarschuwingen hieronder zijn gebaseerd op de Nederlandse SmPC (rubrieken 4.3 en 4.4), zoals gepubliceerd via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en de EMA EPAR.

De volgende groepen vragen bijzondere voorzichtigheid:

• Mensen met een voorgeschiedenis van pancreatitis: de SmPC adviseert voorzichtigheid. Stop Ozempic onmiddellijk bij verdenking op acute pancreatitis; herstart de behandeling niet als pancreatitis is bevestigd.

• Mensen met bestaande diabetische retinopathie, met name in een pre-proliferatief of proliferatief stadium: een snelle verbetering van de bloedsuikerregeling kan tijdelijk leiden tot verslechtering van de oogaandoening. Bij patiënten met bestaande retinopathie die ook insuline gebruiken, is het risico op complicaties verhoogd. De dosis van 2 mg wordt niet aanbevolen bij instabiele of niet-gecontroleerde retinopathie.^[2][7] Regelmatige oogcontroles zijn aangewezen.

• Risico op NAION: bij plotseling visusverlies is directe oogheelkundige beoordeling noodzakelijk. Informeer uw arts als u eerder een episode van NAION heeft doorgemaakt of als u andere risicofactoren voor oogaandoeningen heeft.

• Mensen die insuline of sulfonylureumderivaten gebruiken: de combinatie vergroot het risico op hypoglykemie. De arts zal de dosering van het andere middel mogelijk aanpassen.

• Mensen met ernstige maag-darmaandoeningen zoals gastroparese: Ozempic wordt niet aanbevolen bij ernstige gastroparese, omdat de vertraagde maaglediging klachten kan verergeren.^[2][8]

• Mensen met ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV): er is beperkte ervaring met Ozempic in deze groep; gebruik wordt niet aanbevolen.^[2][3]

• Ouderen: zij zijn gevoeliger voor uitdroging bij aanhoudend braken of diarree en hebben vaker comorbiditeiten die de kans op complicaties vergroten.

• Mensen die een operatie ondergaan met algehele anesthesie of diepe sedatie: informeer uw anesthesist dat u Ozempic gebruikt, vanwege het risico op aspiratie door vertraagde maaglediging.

Bespreek uw volledige medische voorgeschiedenis en alle geneesmiddelen die u gebruikt altijd met uw arts voordat u met Ozempic start. Zelfmedicatie of het aanpassen van de dosis zonder overleg is niet veilig.

Wat kan ik zelf doen om klachten te verminderen?

Kleine porties eten, vette voeding vermijden en voldoende drinken kunnen maag-darmklachten van Ozempic aanzienlijk verminderen; stop de behandeling nooit zonder overleg met uw arts.

Kleine aanpassingen in eetgewoonten en leefstijl kunnen de maag-darmklachten van Ozempic aanzienlijk verminderen, zonder dat u de behandeling hoeft te onderbreken. De volgende adviezen sluiten aan bij de informatie in de bijsluiter en de aanbevelingen van zorgverleners:

• Eet kleinere porties, vaker verdeeld over de dag. Een volle maag verergert misselijkheid bij een vertraagde maaglediging.

• Vermijd vette, sterk gekruide of zoete voeding, zeker in de eerste weken na een dosisverhoging.

• Drink voldoende water, maar drink niet te snel grote hoeveelheden tegelijk. Bij aanhoudend braken of diarree bestaat het risico op uitdroging. Overweeg orale rehydratieoplossing (ORS) en neem contact op met uw eigen huisarts als u geen vocht binnen kunt houden of tekenen van uitdroging ervaart, zoals een droge mond, weinig urineproductie of duizeligheid.

• Neem de injectie op een vast moment in de week, bij voorkeur op een dag waarop u rustig kunt zijn als klachten optreden. Het tijdstip van de dag maakt voor de werking geen verschil.

• Wissel de injectieplaats af tussen buik, bovenbeen en bovenarm om huidreacties te beperken.

• Vermijd alcohol, omdat dit de kans op maag-darmklachten en hypoglykemie vergroot.

• Informeer uw anesthesist of behandelend arts als u een geplande ingreep ondergaat met algehele anesthesie of diepe sedatie. Vanwege de vertraagde maaglediging door Ozempic kan het aspiratierisico verhoogd zijn; uw arts bepaalt of en hoe de behandeling tijdelijk wordt aangepast.^[2][15]

Vrij verkrijgbare middelen tegen misselijkheid of maagzuur mogen alleen worden gebruikt na overleg met uw apotheker of huisarts, omdat sommige middelen de werking van andere geneesmiddelen kunnen beïnvloeden.

Als klachten ondanks deze maatregelen aanhouden of uw dagelijks leven ernstig beïnvloeden, neem dan contact op met uw eigen huisarts. Zet de behandeling nooit eigenmachtig stop zonder overleg, want dit kan gevolgen hebben voor uw bloedsuikerregeling.

Veelgestelde vragen