Ozempic afvallen bijwerkingen: wat u moet weten

Ozempic afvallen bijwerkingen: wie Ozempic gebruikt voor diabetes type 2 merkt soms gewichtsverlies als bijkomend effect, maar dit gaat regelmatig gepaard met bijwerkingen. Ozempic (semaglutide) is in Nederland goedgekeurd voor diabetes type 2, niet als afslankmiddel. De meest voorkomende klachten zijn misselijkheid, diarree en braken, vooral in de eerste weken. In dit artikel leest u hoe Ozempic werkt, wat het onderzoek zegt over gewichtsverlies, welke bijwerkingen u kunt verwachten en wanneer u direct een arts moet raadplegen.

Waarvoor wordt Ozempic gebruikt en hoe werkt het?

Ozempic is in Nederland geregistreerd voor diabetes mellitus type 2 bij volwassenen. Het werkzame bestanddeel semaglutide bootst het darmhormoon GLP-1 na, stimuleert insulineafgifte en remt het hongergevoel.

Ozempic (semaglutide 0,5 mg, 1 mg en 2 mg) is in Nederland geregistreerd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 bij volwassenen, niet als primair middel voor gewichtsbeheersing.^[1][2] De Europese Commissie heeft de handelsvergunning verleend op basis van een positief advies van het EMA; de CBG-MEB beheert de Nederlandse productinformatie via de geneesmiddeleninformatiebank.

Ozempic behoort tot de klasse van GLP-1-receptoragonisten. Het werkzame bestanddeel semaglutide bootst het darmhormoon glucagon-like peptide-1 na. Dit hormoon stimuleert de insulineafgifte wanneer de bloedglucose verhoogd is, remt de afgifte van glucagon en vertraagt de maaglediging.^[1][8] Daardoor stijgt de bloedglucose na een maaltijd minder snel.

Daarnaast werkt semaglutide op verzadigingscentra in de hersenen, waardoor het hongergevoel afneemt. Dit bijkomende effect op eetlust en voedselinname is de reden dat mensen die Ozempic gebruiken voor diabetes soms ook gewicht verliezen. Het middel wordt eenmaal per week onderhuids ingespoten, doorgaans in de buik, dij of bovenarm.

Belangrijk om te weten: Ozempic is geen vervanger voor insuline en is niet geschikt voor de behandeling van diabetische ketoacidose. Gebruik bij ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV) wordt niet aanbevolen op grond van de productinformatie.^[1][4] Bij niet-stabiele diabetische retinopathie wordt de 2 mg-dosis niet aanbevolen; bij gelijktijdig insulinegebruik is extra oogheelkundige controle aangewezen.^[1]

Ozempic is in Nederland goedgekeurd voor diabetes type 2, niet voor gewichtsbeheersing bij mensen zonder diabetes. Voor gewichtsbeheersing bestaat een apart geregistreerd geneesmiddel met semaglutide, namelijk Wegovy, met een eigen goedkeuring en een andere dosering. Een arts of apotheker kan uitleggen welk middel in een individuele situatie passend en toegestaan is.

Bronnen: EMA EPAR productinformatie Ozempic (NL); CBG-MEB geneesmiddeleninformatiebank (SmPC/bijsluiter Ozempic); Farmacotherapeutisch Kompas (semaglutide s.c.); NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2.

Helpt Ozempic bij afvallen en wat zegt het onderzoek?

Gewichtsverlies is een bijkomend effect bij diabetes type 2, geen primair behandeldoel. Ozempic is niet geregistreerd voor gewichtsbeheersing en wordt door Zorginstituut Nederland niet vergoed voor die indicatie.

Ozempic is niet officieel goedgekeurd voor gewichtsbeheersing, maar klinisch onderzoek bij mensen met diabetes type 2 laat wel een gemiddelde gewichtsafname zien als bijkomend effect van de behandeling. In de SUSTAIN-onderzoeken, die de basis vormden voor de Europese handelsvergunning, verloren deelnemers met diabetes type 2 gemiddeld enkele kilogrammen lichaamsgewicht ten opzichte van placebo, afhankelijk van de dosis en de studieduur.^[13][14]

Dit gewichtsverlies is een neveneffect van de werking op verzadiging en maaglediging, niet het primaire behandeldoel bij diabetes. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 beschrijven semaglutide als een bloedglucoseverlagend middel met gunstige effecten op lichaamsgewicht en cardiovasculair risico bij specifieke patiëntgroepen.

Voor mensen zonder diabetes die uitsluitend willen afvallen, is Ozempic in Nederland niet geïndiceerd. Het voorschrijven buiten de geregistreerde indicatie (off-label) is in principe mogelijk, maar valt buiten de reguliere vergoeding en vereist een expliciete afweging door de behandelend arts. Zorginstituut Nederland heeft Ozempic niet opgenomen in het vergoedingspakket voor gewichtsbeheersing.^[11][12]

Resultaten uit onderzoek zijn gemiddelden over groepen en zeggen niets over wat een individuele persoon kan verwachten. Gewichtsverandering hangt af van leefstijl, voeding, beweging en andere factoren. Een realistisch gesprek met de huisarts of internist is de aangewezen stap voor iedereen die overweegt een geneesmiddel te gebruiken voor gewichtsbeheersing.

Bronnen: EMA EPAR productinformatie Ozempic (NL); Farmacotherapeutisch Kompas (semaglutide s.c.); NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2; Zorginstituut Nederland (vergoedingspositie GLP-1-receptoragonisten).

Welke bijwerkingen van Ozempic komen het meest voor?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree en braken, vooral in de eerste weken. Ernstigere maar zeldzamere bijwerkingen zijn pancreatitis, galstenen en een zeldzame oogaandoening (NAION).

De meest voorkomende bijwerkingen van Ozempic zijn maagdarmproblemen, die bij een aanzienlijk deel van de gebruikers optreden, vooral in de eerste weken van de behandeling of na een dosisverhoging. Volgens de SmPC van Ozempic (EMA/CBG) gaat het onder meer om:

• Misselijkheid (zeer vaak, bij meer dan 1 op de 10 gebruikers)

• Diarree (zeer vaak)

• Braken (vaak, bij 1 op de 10 tot 1 op de 100 gebruikers)

• Obstipatie en buikpijn (vaak)

• Oprispingen en een opgeblazen gevoel (vaak)

• Verminderde eetlust (vaak)

• Reacties op de injectieplaats, zoals roodheid of jeuk (vaak)

• Verhoogde waarden van amylase en lipase in het bloed (vaak)

Deze klachten zijn doorgaans mild tot matig van ernst en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam aan het middel went. Langzame dosisopbouw, zoals beschreven in de productinformatie, is bedoeld om deze bijwerkingen te beperken. Bij aanhoudende of ernstige maagdarmklachten is het belangrijk voldoende te drinken om uitdroging te voorkomen, zeker bij mensen met een verminderde nierfunctie. Raadpleeg de arts als klachten aanhouden.

Minder vaak, maar klinisch relevant, zijn:

• Acute pancreatitis: de SmPC vermeldt pancreatitis als bijwerking; de frequentie in fase 3-onderzoeken bedroeg circa 0,3% (fase 3a) en 0,5% versus 0,6% in het cardiovasculaire uitkomstonderzoek.^[1][3] Bij aanhoudende hevige buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug, moet pancreatitis worden overwogen en dient de behandeling te worden gestaakt totdat dit is uitgesloten.

• Galstenen (cholelithiasis): gemeld in de SmPC; klachten kunnen bestaan uit pijn in de rechterbovenbuik, koorts en geelzucht.

• Hypoglykemie: het risico is verhoogd bij combinatie met insuline of sulfonylureumderivaten. Bij de start van Ozempic kan de arts een dosisverlaging van insuline of sulfonylureum overwegen.

• Lichte stijging van de hartfrequentie: gemeld in klinisch onderzoek.

• Diabetische retinopathie: bij mensen met reeds bestaande pre-proliferatieve of proliferatieve diabetische oogziekte kan snelle bloedglucoseverlaging tijdelijke verslechtering veroorzaken.^[1][5]

• Non-arteritische anterieure ischemische opticopathie (NAION): een zeldzame oogaandoening met plotseling verlies van gezichtsvermogen is gemeld. Bij plotseling verlies van gezichtsvermogen dient direct oogheelkundige beoordeling te worden gezocht en moet de behandeling worden gestaakt indien NAION wordt bevestigd.

• Aspiratierisico bij anesthesie of diepe sedatie: doordat Ozempic de maaglediging vertraagt, bestaat bij ingrepen onder anesthesie of sedatie een verhoogd risico op aspiratie.^[1][15] Informeer de behandelend arts of anesthesist altijd dat u Ozempic gebruikt, zodat zij passende voorzorgsmaatregelen kunnen nemen.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb via lareb.nl. Dit helpt om de veiligheid van geneesmiddelen in Nederland te bewaken. Raadpleeg altijd de bijsluiter of de apotheker voor een volledig overzicht van alle bekende bijwerkingen.

Bronnen: EMA EPAR productinformatie Ozempic (NL); CBG-MEB geneesmiddeleninformatiebank (SmPC/bijsluiter Ozempic); Bijwerkingencentrum Lareb.

Wanneer moet je stoppen of een arts bellen bij klachten?

Bel 112 bij ademhalingsmoeilijkheden of bewustzijnsdaling. Neem contact op met de huisartsenpost bij hevige buikpijn, plotseling gezichtsverlies of aanhoudend braken waarbij u onvoldoende vocht binnenhoudt.

Bel 112 bij klachten die wijzen op een direct levensbedreigende situatie, zoals tekenen van een ernstige allergische reactie met ademhalingsmoeilijkheden, zwelling van de keel of plotselinge bewustzijnsdaling of collaps.

Neem buiten kantooruren contact op met de huisartsenpost bij klachten die urgent zijn maar geen directe levensbedreiging vormen, zoals:

• Aanhoudende, hevige buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug (mogelijke pancreatitis of galstenen)

• Tekenen van een lage bloedglucose (trillen, zweten, verwardheid, hartkloppingen) die niet herstellen na het innemen van suiker

• Plotseling verlies van gezichtsvermogen of andere plotselinge veranderingen in het gezichtsvermogen

• Symptomen die kunnen wijzen op galstenen, zoals pijn in de rechterbovenbuik, koorts en geelzucht

• Aanhoudend braken waarbij onvoldoende vocht binnengehouden kan worden

Neem contact op met de eigen huisarts bij minder urgente maar aanhoudende klachten, zoals misselijkheid of diarree die langer dan enkele weken aanhoudt, zorgen over de werking van het middel, of vragen over de dosering.

Stop Ozempic niet zelfstandig zonder overleg met de behandelend arts, tenzij er sprake is van een noodsituatie. Ozempic is geen vervanger voor insuline; abrupt stoppen of wisselen van behandeling, met name bij gelijktijdig insulinegebruik, kan de bloedglucoseregeling verstoren. De arts kan beoordelen of de behandeling moet worden aangepast, tijdelijk onderbroken of gestaakt, en kan zo nodig een alternatief voorstellen. Bewaar de bijsluiter en neem deze mee naar een consult, zodat de arts een volledig beeld heeft van de gebruikte dosering en het verloop van de behandeling.

Bronnen: Thuisarts.nl (diabetes type 2; bijwerkingen van medicijnen; wanneer hulp zoeken); CBG-MEB geneesmiddeleninformatiebank (SmPC/bijsluiter Ozempic).

Voor wie is Ozempic geschikt en wanneer niet?

Ozempic is geschikt voor volwassenen met diabetes type 2 bij onvoldoende bloedglucoseregeling. Het is niet geschikt voor kinderen, mensen met diabetes type 1 of ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV).

Ozempic is in Nederland geschikt voor volwassenen met diabetes mellitus type 2 bij wie de bloedglucose onvoldoende geregeld is met leefstijlmaatregelen en andere bloedglucoseverlagende middelen, of als aanvulling op insuline. De NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 en het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijven de plaats van GLP-1-receptoragonisten in de behandelstap waarbij ook cardiovasculair risico en lichaamsgewicht worden meegewogen.

Ozempic is niet geschikt voor:

• Mensen met diabetes mellitus type 1

• Kinderen en jongeren onder de 18 jaar

• Mensen met een ernstige overgevoeligheid voor semaglutide of een van de hulpstoffen

Gebruik wordt niet aanbevolen bij:

• Ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV)

• Ernstige gastroparese of andere ernstige maagdarmaandoeningen die de maaglediging sterk beïnvloeden (SmPC sectie 4.4)

• De 2 mg-dosis bij niet-stabiele of niet onder controle zijnde diabetische retinopathie; bij gelijktijdig insulinegebruik is intensieve oogheelkundige monitoring aangewezen

Voorzichtigheid is geboden bij:

• Mensen met een voorgeschiedenis van pancreatitis; de behandelend arts weegt dit mee bij de keuze voor een geneesmiddel

• Mensen met een verminderde nierfunctie, met name bij maagdarmklachten die het risico op uitdroging verhogen; de SmPC noemt geen contra-indicatie voor nierfalen, maar adviseert waakzaamheid voor dehydratie

Ozempic is in Nederland niet vergoed voor gewichtsbeheersing bij mensen zonder diabetes. Zorginstituut Nederland heeft dit middel niet opgenomen in het basispakket voor die indicatie.^[11][12] Mensen die uitsluitend willen afvallen en geen diabetes type 2 hebben, komen niet in aanmerking voor Ozempic op reguliere indicatie. De huisarts is het juiste aanspreekpunt om te bespreken welke behandelopties, inclusief leefstijlbegeleiding en eventueel geregistreerde middelen voor gewichtsbeheersing, in een individuele situatie passend zijn.

Bronnen: EMA EPAR productinformatie Ozempic (NL); CBG-MEB geneesmiddeleninformatiebank (SmPC/bijsluiter Ozempic); Farmacotherapeutisch Kompas (semaglutide s.c.); NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2; Zorginstituut Nederland (vergoedingsinformatie).

Wetenschappelijke bronnen

1. Ozempic EPAR productinformatie (NL).
2. Ozempic EPAR samenvatting voor het publiek.
3. Ozempic EPAR public assessment report.
4. Wegovy EPAR productinformatie.
5. Rybelsus EPAR productinformatie.
6. PRAC concludes eye condition NAION is a very rare side effect of semaglutide medicines Ozempic, Rybelsus, Wegovy.
7. Wegovy | European Medicines Agency (EMA).
8. Semaglutide – Farmacotherapeutisch Kompas.
9. Risico's bij bloedsuikerverlagende geneesmiddelen voor afvallen.
10. GVS-advies semaglutide (Ozempic®) bij de behandeling van volwassenen met onvoldoende gereguleerde diabetes mellitus type 2.
11. GVS-advies semaglutide (Wegovy®) bij obesitas.
12. Wegovy niet vergoeden uit basispakket.
13. Insights from the SUSTAIN 1–7 trials.
14. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Patients with Type 2 Diabetes (SUSTAIN-6).
15. Perioperative Safety Considerations and Surgical Outcomes Associated With GLP-1-Based Therapies: A Systematic Review. Cureus..
16. Semaglutide Use and Risk of Diabetic Retinopathy and Non-Arteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy in Type 2 Diabetes. Clin Ophthalmol..
17. Divergent ocular safety profiles of glucagon-like peptide-1 receptor agonists. Front Med..

Veelgestelde vragen