Ozempic en vermoeidheid: oorzaken en advies

Ozempic en vermoeidheid is een combinatie die veel gebruikers van semaglutide herkennen. Vermoeidheid staat in de officiële productinformatie (SmPC) van Ozempic vermeld als een vaak voorkomende bijwerking, bij 1 op de 100 tot 1 op de 10 gebruikers. De klacht kan meerdere oorzaken hebben, van verminderde eetlust en calorie-inname tot een te lage bloedsuikerspiegel. In dit artikel leest u waarom vermoeidheid optreedt, welke andere bijwerkingen aandacht verdienen, en wanneer u contact moet opnemen met uw huisarts.

Kan Ozempic vermoeidheid veroorzaken?

Ja, vermoeidheid is een vaak voorkomende bijwerking van Ozempic (semaglutide), vermeld in de officiële SmPC, bij 1 op de 100 tot 1 op de 10 gebruikers. Aanhoudende vermoeidheid moet altijd worden besproken met de huisarts.

Ja, vermoeidheid kan optreden tijdens het gebruik van Ozempic (semaglutide). Volgens de actuele SmPC van Ozempic, zoals gepubliceerd in de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en de EMA-productinformatie, wordt vermoeidheid geclassificeerd als een 'vaak' voorkomende bijwerking, dat wil zeggen bij 1 op de 100 tot 1 op de 10 gebruikers (frequentiedefinitie: ≥1/100 en <1/10).

Ozempic is een GLP-1-receptoragonist die door de Europese Commissie is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes mellitus type 2 bij volwassenen. Het middel wordt eenmaal per week ingespoten. Eetlustvermindering is een gerapporteerde bijwerking van semaglutide en draagt indirect bij aan een gevoel van vermoeidheid, met name in de beginfase van de behandeling.

Belangrijk is dat vermoeidheid ook een signaal kan zijn van een andere oorzaak, zoals een te lage bloedsuikerspiegel (hypoglykemie), onvoldoende voedselinname of een onderliggende aandoening. Wie aanhoudende of ernstige vermoeidheid ervaart, doet er goed aan dit te bespreken met de eigen huisarts in plaats van de klacht zonder verdere evaluatie toe te schrijven aan het geneesmiddel.

Waarom word je moe tijdens de behandeling met semaglutide?

Vermoeidheid tijdens semaglutide-gebruik hangt samen met verminderde eetlust, lagere calorie-inname, mogelijke hypoglykemie en maagdarmklachten zoals misselijkheid. Het exacte mechanisme is niet volledig opgehelderd.

Vermoeidheid tijdens het gebruik van semaglutide hangt waarschijnlijk samen met meerdere mechanismen die tegelijkertijd optreden. Semaglutide bootst het hormoon GLP-1 na, dat van nature vrijkomt na een maaltijd. Het vertraagt de maaglediging en remt de eetlust. Hoe deze effecten precies bijdragen aan vermoeidheid is niet volledig opgehelderd; de SmPC beschrijft vermoeidheid als bijwerking zonder een specifiek mechanisme te benoemen. De formulering 'kan bijdragen' is daarom passend.

Daarnaast eten veel mensen minder als gevolg van de verminderde eetlust die semaglutide veroorzaakt. Een lagere calorie-inname, zeker als die abrupt optreedt, kan leiden tot een tijdelijk energietekort. Het lichaam heeft tijd nodig om zich aan te passen aan een veranderd voedingspatroon. Onvoldoende inname van eiwitten, koolhydraten of vocht kan de vermoeidheid versterken.

Bij mensen die Ozempic gebruiken in combinatie met andere bloedsuikerverlagende middelen, zoals sulfonylureumderivaten of insuline, bestaat bovendien een verhoogd risico op hypoglykemie. Volgens de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 en thuisarts.nl geldt in Nederland een bloedsuikerwaarde onder de 4,0 mmol/L als grens voor een hypo. Een te lage bloedsuikerspiegel gaat vaak gepaard met vermoeidheid, zwakte en concentratieproblemen. In dat geval is het van belang de bloedsuikerwaarden te controleren en de behandeling zo nodig aan te passen in overleg met de huisarts of behandelend specialist.

Ten slotte kunnen bijkomende maagdarmklachten, zoals misselijkheid of braken, die vaker voorkomen bij de start van de behandeling, indirect bijdragen aan vermoeidheid door verlies van vocht en voedingsstoffen.

Welke bijwerkingen moet je in de gaten houden bij Ozempic?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid en diarree. Ernstige buikpijn kan wijzen op pancreatitis en vereist direct medisch contact; plotseling visusverlies vereist onmiddellijk oogheelkundig onderzoek.

Naast vermoeidheid zijn er bijwerkingen van Ozempic die extra aandacht verdienen, zowel vanwege hun frequentie als vanwege hun mogelijke ernst. Conform de SmPC (rubriek 4.8) worden de volgende frequenties gehanteerd:

Zeer vaak voorkomende bijwerkingen (bij meer dan 1 op de 10 gebruikers):

• Misselijkheid

• Diarree

Vaak voorkomende bijwerkingen (bij 1 op de 100 tot 1 op de 10 gebruikers):

• Braken

• Obstipatie

• Vermoeidheid

Deze maagdarmklachten treden vooral op bij de start van de behandeling of na een dosisverhoging en nemen bij de meeste mensen geleidelijk af.

Er zijn ook bijwerkingen die minder vaak voorkomen maar wel serieus genomen moeten worden. Acute pancreatitis is gemeld bij gebruik van semaglutide, conform de SmPC (rubriek 4.4). Aanhoudende, ernstige buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug, is een reden om direct medische hulp te zoeken: bel in dat geval in Nederland de huisartsenpost buiten kantooruren of de eigen huisarts overdag.

De actuele SmPC (rubriek 4.4 en 4.8) vermeldt ook een risico op niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie (NAION), een aandoening waarbij de bloedtoevoer naar de oogzenuw verstoord raakt. Bij plotseling visusverlies of andere plotselinge veranderingen in het gezichtsvermogen dient het gebruik van Ozempic te worden gestaakt en moet direct oogheelkundig onderzoek plaatsvinden. Bespreek dit risico vooraf met de behandelend arts, met name als er al sprake is van oogaandoeningen.

Bij mensen met bestaande diabetische retinopathie, met name pre-proliferatieve of proliferatieve vormen, is snelle verbetering van de bloedsuikerregulering in verband gebracht met tijdelijke verslechtering van de oogaandoening. Regelmatige oogcontrole is bij deze groep van belang.

Omdat semaglutide de maaglediging vertraagt, bestaat bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie. Informeer behandelaars en anesthesisten voorafgaand aan een ingreep over het gebruik van Ozempic.

Vermoed je een ernstige allergische reactie, zoals zwelling van het gezicht, de lippen of de keel, of ernstige kortademigheid, bel dan in Nederland 112. Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij het Bijwerkingencentrum Lareb in Nederland, zodat de veiligheidsgegevens van geneesmiddelen voortdurend worden gevolgd.

Wanneer trekt de vermoeidheid over en wat kun je zelf doen?

Vermoeidheid vermindert doorgaans geleidelijk naarmate het lichaam aan de medicatie went. Regelmatig eten, voldoende drinken en lichte beweging kunnen helpen; bij aanhoudende klachten of bloedsuiker onder 4,0 mmol/L is contact met de huisarts nodig.

Hoe lang vermoeidheid aanhoudt verschilt per persoon. De SmPC geeft geen vaste tijdlijn voor het afnemen van vermoeidheid specifiek; voor maagdarmklachten is een patroon van geleidelijke verbetering beschreven. Het is aannemelijk dat vermoeidheid die samenhangt met maagdarmklachten of aanpassing aan de medicatie eveneens geleidelijk vermindert, maar dit kan per persoon sterk verschillen.

Er zijn een aantal praktische maatregelen die kunnen helpen om vermoeidheid te beperken:

• Eet regelmatig en voldoende: ook als de eetlust verminderd is, is het belangrijk om voldoende eiwitten, groenten en complexe koolhydraten binnen te krijgen om het energieniveau op peil te houden.

• Drink voldoende water: uitdroging, zeker bij misselijkheid of diarree, verergert vermoeidheid.

• Beweeg op een rustig tempo: lichte lichaamsbeweging, zoals wandelen, kan het energieniveau ondersteunen zonder het lichaam te overbelasten.

• Plan rustmomenten in: zeker in de eerste weken van de behandeling is het verstandig om het dagritme aan te passen aan een lagere energiereserve.

Voor meer informatie over zelfzorg bij hypo's en maagdarmklachten verwijzen wij naar thuisarts.nl en de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2.

Als de vermoeidheid niet verbetert, of als zij gepaard gaat met andere klachten zoals duizeligheid, hartkloppingen, ernstige zwakte of een bloedsuikerwaarde onder de 4,0 mmol/L, is het verstandig in Nederland contact op te nemen met de eigen huisarts. De huisarts kan beoordelen of de vermoeidheid samenhangt met de medicatie, de dosering, de voedselinname of een andere oorzaak, en zo nodig de behandeling aanpassen. Buiten kantooruren kunt u in Nederland de huisartsenpost bellen voor dringend advies.

Frequently Asked Questions