Saxenda bijwerkingen: wat u moet weten

Saxenda bijwerkingen zijn voor veel gebruikers een belangrijk aandachtspunt bij de start van deze behandeling. Saxenda (liraglutide 3 mg) is een dagelijkse injectie die de eetlust remt en is goedgekeurd voor gewichtsbeheer bij volwassenen en kinderen vanaf 6 jaar. De meest voorkomende klachten zijn maag-darmgerelateerd, zoals misselijkheid en diarree, en treden vooral op tijdens de opstartfase. In dit artikel leest u welke bijwerkingen normaal zijn, wanneer u direct een arts moet bellen en wat de officiële bijsluiter zegt over risico's en veiligheid.

Hoe werkt Saxenda en voor wie is het bedoeld?

Saxenda (liraglutide 3 mg) is een GLP-1-receptoragonist die de maaglediging vertraagt en de eetlust remt, geïndiceerd bij volwassenen met een BMI van 30 of hoger en bij kinderen vanaf 6 jaar met obesitas.

Saxenda (liraglutide 3 mg) is een geneesmiddel dat is goedgekeurd door de Europese Commissie op basis van een positief advies van het EMA, en is in Nederland geregistreerd via het CBG-MEB voor gewichtsbeheer. Saxenda behoort tot de klasse van GLP-1-receptoragonisten. Het werkzame bestanddeel liraglutide bootst het hormoon glucagon-like peptide-1 (GLP-1) na, dat van nature vrijkomt na een maaltijd.

Door binding aan de GLP-1-receptor in de hersenen en het maag-darmkanaal vertraagt Saxenda de maaglediging, bevordert het een gevoel van verzadiging en vermindert het de eetlust. Dit leidt bij veel gebruikers tot een verminderde calorie-inname. Saxenda wordt toegediend als dagelijkse injectie onder de huid, met een startdosis van 0,6 mg per dag die geleidelijk wordt opgehoogd naar de onderhoudsdosis van 3 mg per dag.^[1][8]

Volgens de in Nederland geldende productinformatie (EMA/CBG) is Saxenda geïndiceerd bij:

• Volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger (obesitas), of met een BMI van 27 tot minder dan 30 kg/m² (overgewicht) in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk of slaapapneu.

• Adolescenten van 12 jaar en ouder met een lichaamsgewicht van meer dan 60 kg en obesitas vastgesteld volgens de IOTF-criteria.

• Kinderen van 6 tot jonger dan 12 jaar met een BMI op of boven het 95e percentiel en een lichaamsgewicht van ten minste 45 kg.

Voor volwassenen geldt als stopcriterium: staken van de behandeling indien na 12 weken op de onderhoudsdosis van 3,0 mg geen gewichtsverlies van ten minste 5% is bereikt. Voor adolescenten en kinderen gelden afzonderlijke stopcriteria op basis van BMI-daling of BMI-z-score; de behandelend arts beoordeelt dit individueel.

Saxenda is in Nederland uitsluitend op recept verkrijgbaar en is bedoeld als aanvulling op een verminderd-calorisch dieet en meer lichaamsbeweging, niet als vervanging daarvan. Vergoeding vanuit de basisverzekering is in Nederland aan voorwaarden gebonden; raadpleeg het actuele standpunt van Zorginstituut Nederland voor de geldende criteria, omdat deze kunnen wijzigen. Of Saxenda geschikt is voor een individuele patiënt, wordt beoordeeld door de eigen huisarts of een specialist.

Welke bijwerkingen van Saxenda komen het meest voor?

Maag-darmklachten zoals misselijkheid, braken en diarree treden op bij meer dan 10% van de gebruikers en zijn het hevigst tijdens de opstartfase.

De meest voorkomende bijwerkingen van Saxenda zijn maag-darmklachten, die bij meer dan één op de tien gebruikers optreden. Volgens de officiële productinformatie (SmPC) geregistreerd bij het CBG gaat het met name om:

• Misselijkheid (zeer vaak, bij meer dan 10% van de gebruikers)

• Braken

• Diarree

• Obstipatie

• Buikpijn en een opgeblazen gevoel

• Droge mond, dyspepsie, oprispingen, flatulentie en zuurbranden

Deze klachten treden het vaakst op tijdens de opstartfase, wanneer de dosis stapsgewijs wordt verhoogd. Bij de meeste gebruikers nemen de klachten na enkele weken af naarmate het lichaam went aan het middel. Naast maag-darmklachten worden ook de volgende bijwerkingen vaak gemeld:

• Hoofdpijn

• Duizeligheid

• Vermoeidheid

• Reacties op de injectieplaats, zoals roodheid, jeuk of een branderig gevoel

• Lage bloedsuikerspiegel (hypoglykemie), met name wanneer Saxenda wordt gecombineerd met andere bloedsuikerverlagende middelen zoals sulfonylureumderivaten of insuline. Bij mensen zonder diabetes zijn ernstige hypoglykemieën in klinische studies niet gemeld; het risico is het grootst bij gelijktijdig gebruik van sulfonylureumderivaten of insuline.

• Hartkloppingen (tachycardie): bij aanhoudende hartkloppingen is het verstandig contact op te nemen met de eigen huisarts.

Gebruikers die bijwerkingen willen melden of meer informatie willen over gerapporteerde bijwerkingen in Nederland, kunnen terecht bij Bijwerkingencentrum Lareb. Het melden van bijwerkingen draagt bij aan de voortdurende bewaking van de veiligheid van geneesmiddelen. De meeste bijwerkingen zijn mild tot matig van ernst en tijdelijk van aard, maar het is altijd verstandig om klachten te bespreken met de eigen huisarts.

Wanneer moet ik bij bijwerkingen direct een arts bellen?

Bel 112 bij tekenen van anafylaxie; neem direct contact op met de huisarts of huisartsenpost bij hevige buikpijn, aanhoudende tachycardie of ernstige uitdroging.

Bij bepaalde bijwerkingen van Saxenda is het noodzakelijk om onmiddellijk medische hulp in te schakelen, omdat deze kunnen wijzen op een ernstige aandoening. Bel 112 bij tekenen van een ernstige allergische reactie (anafylaxie), zoals plotselinge zwelling van het gezicht, de lippen, de tong of de keel, ernstige moeite met ademen, of een snelle daling van de bloeddruk met bewustzijnsverlies.

Neem ook direct contact op met de huisartsenpost (buiten kantooruren) of de eigen huisarts (tijdens kantooruren) bij de volgende signalen:

• Hevige, aanhoudende buikpijn, al dan niet uitstralend naar de rug, soms gepaard met braken: dit kan wijzen op pancreatitis (alvleesklierontsteking), een bekende maar zeldzame bijwerking van liraglutide.

• Symptomen van een lage bloedsuikerspiegel die niet verbeteren na het innemen van suiker, zoals ernstige verwardheid, trillen of bewustzijnsverlies. Ernstige hypoglykemie treedt vooral op bij gelijktijdig gebruik van sulfonylureumderivaten of insuline; bij mensen zonder diabetes is dit in studies niet gemeld, maar alertheid blijft geboden.^[1][8]

• Snelle of onregelmatige hartslag die aanhoudt of gepaard gaat met kortademigheid.

• Tekenen van uitdroging door aanhoudend braken of diarree, zoals extreme dorst, donkere urine of duizeligheid bij opstaan.

• Een zwelling in de hals of moeite met slikken: raadpleeg de eigen huisarts, omdat de SmPC voorzichtigheid adviseert bij bestaande schildklieraandoeningen.

Bij twijfel over de ernst van klachten buiten kantooruren is de huisartsenpost het juiste aanspreekpunt. Wacht niet tot de volgende dag als klachten snel verergeren.

Bijwerkingen bij de maag en darmen: wat is normaal en wat niet?

Milde misselijkheid, een vol gevoel en diarree in de eerste weken zijn normaal; hevige of aanhoudende buikpijn, bloed in de ontlasting of onvermogen om vloeistoffen binnen te houden vereisen medische beoordeling.

Maag-darmklachten zijn de meest verwachte bijwerkingen van Saxenda en treden op doordat liraglutide de maaglediging vertraagt en inwerkt op het maag-darmkanaal. Misselijkheid, een vol gevoel, diarree of obstipatie in de eerste weken van de behandeling worden beschouwd als een normaal onderdeel van de gewenningsperiode. Deze klachten zijn doorgaans mild en nemen af naarmate de dosis geleidelijk wordt opgehoogd en het lichaam went.

Om maag-darmklachten te beperken, adviseren de productinformatie en behandelrichtlijnen het volgende:

• Eet kleinere maaltijden en vermijd vetrijke of sterk gekruide gerechten.

• Drink voldoende water, zeker bij diarree of braken.

• Neem de injectie op een vast tijdstip, ongeacht de maaltijd.

• Verhoog de dosis niet sneller dan voorgeschreven. Bij hinderlijke maag-darmklachten kan de arts of apotheker adviseren de dosisopbouw tijdelijk te vertragen of de dosis tijdelijk te stabiliseren.

Wat niet normaal is en medische aandacht vereist:

• Hevige of plotselinge buikpijn die niet verdwijnt, zeker als deze uitstraalt naar de rug: dit kan duiden op pancreatitis.

• Bloed in de ontlasting of zwart gekleurde ontlasting: dit is geen bekende bijwerking van Saxenda, maar is altijd een reden voor spoedige medische beoordeling, ongeacht het gebruikte geneesmiddel.

• Aanhoudend braken waardoor het onmogelijk is om vloeistoffen binnen te houden: dit leidt tot uitdroging en vereist beoordeling door een arts.

• Ernstige buikpijn in combinatie met koorts: dit vraagt om spoedige medische evaluatie.

Als maag-darmklachten na de opstartfase niet verbeteren of de dagelijkse activiteiten ernstig belemmeren, is het verstandig dit te bespreken met de eigen huisarts. Soms is een langzamere dosisopbouw of aanpassing van de behandeling nodig.

Wat zegt de officiële bijsluiter over risico's en veiligheid?

De SmPC waarschuwt voor pancreatitis, verhoogde hartfrequentie en galsteenrisico; Saxenda is gecontra-indiceerd tijdens zwangerschap en niet aanbevolen bij ernstige nier- of leverinsufficiëntie.

De officiële bijsluiter en SmPC van Saxenda, beschikbaar via de CBG geneesmiddeleninformatiebank en het EMA, bevatten een aantal belangrijke veiligheidswaarschuwingen die gebruikers moeten kennen. De onderstaande informatie is gebaseerd op de in Nederland geldende EU-productinformatie.

Pancreatitis is gemeld bij gebruik van liraglutide, inclusief gevallen van necrotiserende pancreatitis. Bij vermoeden van pancreatitis moet de behandeling direct worden gestaakt en mag deze na bevestiging van de diagnose niet worden hervat.

Hartfrequentie: Saxenda kan de hartslag verhogen. De SmPC adviseert de hartfrequentie te controleren; bij een aanhoudende rusttachycardie dient de behandeling te worden gestaakt. Saxenda wordt niet aanbevolen bij patiënten met hartfalen van NYHA-klasse IV.^[1][8]

Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding: Saxenda dient niet te worden gebruikt tijdens de zwangerschap.^[1][11] Borstvoeding wordt tijdens gebruik van Saxenda doorgaans ontraden; de behandelend arts weegt de risico's en voordelen af op basis van de actuele SmPC.

Andere relevante veiligheidspunten uit de officiële productinformatie:

• Galstenen en galblaasproblematiek: gewichtsverlies zelf verhoogt het risico op galstenen; dit risico is ook beschreven bij Saxenda.^[1][8]

• Nierfunctie: uitdroging door maag-darmklachten kan de nierfunctie verslechteren; adequate vochtinname is essentieel. Saxenda wordt niet aanbevolen bij ernstige nierinsufficiëntie.

• Leverinsufficiëntie: Saxenda wordt niet aanbevolen bij ernstige leverinsufficiëntie.

• Voorzichtigheid bij inflammatoire darmziekte (IBD) en diabetische gastroparese: de SmPC adviseert voorzichtigheid bij deze aandoeningen, omdat de ervaring met Saxenda bij deze patiëntengroepen beperkt is.

• Beperkte ervaring bij patiënten van 75 jaar en ouder: gebruik bij deze leeftijdsgroep wordt met extra voorzichtigheid aanbevolen.

• Anesthesie en sedatie: omdat Saxenda de maaglediging vertraagt, kan er bij algehele anesthesie of diepe sedatie een verhoogd risico op aspiratie bestaan.^[1][12] Informeer de anesthesist of behandelend arts altijd over het gebruik van Saxenda vóór een ingreep.

• Interacties: omdat Saxenda de maaglediging vertraagt, kan de opname van andere geneesmiddelen worden beïnvloed.

Gebruikers worden aangeraden de volledige bijsluiter te lezen en alle vragen over risico's en veiligheid te bespreken met de eigen huisarts of apotheker. De bijsluiter is raadpleegbaar via de CBG geneesmiddeleninformatiebank. Het Farmacotherapeutisch Kompas biedt aanvullende informatie voor zorgverleners over indicaties, doseringen en voorzorgen. Thuisarts.nl biedt betrouwbare lekeninformatie over gewichtsbehandeling in Nederland.

Frequently Asked Questions