Saxenda bijwerkingen hartkloppingen: wat u moet weten

Saxenda bijwerkingen hartkloppingen zijn een bekende zorg bij gebruikers van dit afslankmiddel. Saxenda (liraglutide 3 mg) werkt via GLP-1-receptoren die ook in het cardiovasculaire systeem aanwezig zijn, waardoor de hartfrequentie kan stijgen. De officiële productinformatie vermeldt een verhoogde hartslag als bijwerking en adviseert regelmatige controle. In dit artikel leest u hoe Saxenda werkt, welke bijwerkingen kunnen optreden, wanneer hartkloppingen reden zijn om een arts te raadplegen en voor wie Saxenda vanwege hartproblemen minder geschikt is.

Hoe werkt Saxenda en wat doet het in je lichaam?

Saxenda bootst het darmhormoon GLP-1 na, bindt aan GLP-1-receptoren in hersenen, alvleesklier en hart, en vermindert zo honger en maaglediging. De startdosis van 0,6 mg wordt over vijf weken opgebouwd naar 3 mg per dag.

Saxenda (liraglutide 3 mg) werkt door het nabootsen van een natuurlijk darmhormoon, het glucagon-achtige peptide-1 (GLP-1), dat vrijkomt na het eten. Dit hormoon bindt aan GLP-1-receptoren in de hersenen, de alvleesklier en het maagdarmkanaal. Door die binding vermindert Saxenda het hongergevoel en vertraagt het de maaglediging. Het resultaat is dat mensen minder eten en geleidelijk gewicht verliezen. De bloedglucoseregulatie is een mechanistisch effect van GLP-1, maar de goedgekeurde indicatie van Saxenda is gewichtsbeheersing, niet de behandeling van diabetes mellitus.

GLP-1-receptoren zijn ook aanwezig in het cardiovasculaire systeem. Dit verklaart waarom Saxenda invloed kan hebben op de hartfrequentie, zoals beschreven in de Saxenda-SmPC (sectie 4.4 en 4.8). De Europese Commissie heeft Saxenda centraal goedgekeurd op basis van een positief advies van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA); de productinformatie is in Nederland beschikbaar via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.^[2][3]

Saxenda wordt toegediend als dagelijkse injectie onder de huid, met een startdosis van 0,6 mg per dag die over vijf weken wordt opgebouwd naar de onderhoudsdosis van 3 mg per dag. Deze geleidelijke opbouw is bedoeld om bijwerkingen, met name maagdarmklachten, te beperken. Volgens de SmPC (sectie 4.1) dient de behandeling te worden gestaakt als een gebruiker na 12 weken op de onderhoudsdosis van 3 mg per dag minder dan 5% van het begingewicht heeft verloren, omdat verdere behandeling dan naar verwachting onvoldoende effect heeft.

Saxenda is uitsluitend op recept verkrijgbaar. Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas en de informatie van Zorginstituut Nederland valt gewichtsbeheersing met liraglutide in Nederland doorgaans niet onder de vergoeding vanuit de basisverzekering; de meeste gebruikers betalen de kosten zelf. Raadpleeg de actuele informatie van Zorginstituut Nederland voor de geldende voorwaarden, omdat het vergoedingsbeleid kan wijzigen.

Welke bijwerkingen kan Saxenda veroorzaken?

Maagdarmklachten zoals misselijkheid, braken en diarree zijn de meest voorkomende bijwerkingen, gemeld bij meer dan 1 op de 10 gebruikers. Acute pancreatitis en galstenen zijn zeldzamere maar ernstige bijwerkingen die directe medische aandacht vereisen.

Saxenda kan een breed spectrum aan bijwerkingen veroorzaken, waarvan maagdarmklachten verreweg het meest voorkomen. Volgens de SmPC van Saxenda, zoals gepubliceerd via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank en het EMA EPAR, zijn de meest gemelde bijwerkingen:

• Zeer vaak (bij meer dan 1 op de 10 gebruikers): misselijkheid, braken, diarree en obstipatie

• Vaak (bij 1 op de 10 tot 1 op de 100 gebruikers): vermoeidheid, duizeligheid, slaapproblemen, droge mond, maagpijn, reacties op de injectieplaats en symptomatische hypoglykemie (met name bij gelijktijdig gebruik van andere bloedsuikerverlagende middelen zoals sulfonylureumderivaten of insuline)^[1][4]

• Soms (bij 1 op de 100 tot 1 op de 1.000 gebruikers): verhoogde hartslag (zie ook het volgende onderdeel)

De SmPC vermeldt ook galstenen (cholelithiase) en ontsteking van de galblaas (cholecystitis) als bijwerkingen; raadpleeg de actuele SmPC voor de exacte frequentiecategorie, omdat deze afhankelijk is van de studiedata per populatie.^[1][5]

Acute pancreatitis is gemeld bij gebruik van liraglutide. De SmPC (sectie 4.4) benadrukt dat bij aanhoudende ernstige buikpijn, al dan niet met braken, direct medische hulp moet worden gezocht en het gebruik van Saxenda dient te worden gestaakt totdat pancreatitis is uitgesloten. Herstart is niet aanbevolen na een bevestigde pancreatitis.

Bij ernstige maagdarmklachten zoals aanhoudend braken of diarree bestaat risico op uitdroging. De SmPC adviseert gebruikers voldoende te drinken en bij tekenen van uitdroging (zoals extreme dorst, donkere urine of duizeligheid bij opstaan) contact op te nemen met een arts.

Maagdarmklachten zijn doorgaans het hevigst in de eerste weken van de behandeling en nemen bij de meeste mensen af naarmate het lichaam aan het middel went. Toch stopt een deel van de gebruikers de behandeling vanwege deze klachten. Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb, het Nederlandse centrum voor geneesmiddelenbewaking, via lareb.nl. Dit helpt de kennis over de veiligheid van Saxenda in de praktijk te verbeteren.

Kunnen hartkloppingen optreden bij gebruik van Saxenda?

Ja, een verhoogde hartslag is een bekende bijwerking van Saxenda, vermeld in SmPC sectie 4.4, en vereist regelmatige controle van de rusthartfrequentie. Palpitaties kunnen ook samenhangen met uitdroging of een lage bloedsuiker.

Ja, een verhoogde hartslag is een bekende bijwerking van Saxenda die in de officiële productinformatie wordt vermeld. GLP-1-receptoren bevinden zich ook in het cardiovasculaire systeem, wat kan bijdragen aan een stijging van de rusthartfrequentie.^[1][4] De SmPC (sectie 4.4) vermeldt expliciet dat de hartfrequentie regelmatig moet worden gecontroleerd tijdens de behandeling. Bij een klinisch relevante, aanhoudende stijging van de rusthartfrequentie dient de behandeling te worden gestaakt.

In klinische studies werd een verhoogde hartslag vaker gemeld bij gebruikers van Saxenda dan bij gebruikers van een placebo. De SmPC classificeert een verhoogde hartslag als een bijwerking die "soms" voorkomt (bij 1 op de 100 tot 1 op de 1.000 gebruikers). Palpitaties, het bewust voelen van de eigen hartslag, kunnen hiermee samenhangen maar zijn ook een uiting van andere factoren, zoals uitdroging door braken of diarree, of een lage bloedsuiker.

Het is van belang onderscheid te maken tussen een lichte, voorbijgaande verhoging van de hartslag en ernstige of aanhoudende hartkloppingen. Een lichte stijging van de hartfrequentie is bij de meeste mensen zonder hartproblemen klinisch niet significant. Bij mensen met een voorgeschiedenis van hartaandoeningen kan dit echter anders liggen. Er is geen officieel vastgesteld verband tussen Saxenda en ernstige hartritmestoornissen zoals atriumfibrilleren, maar individuele gevoeligheid kan niet worden uitgesloten. Bespreek hartkloppingen altijd met uw eigen huisarts, zodat de oorzaak goed beoordeeld kan worden.

Wanneer moet je bij hartkloppingen contact opnemen met een arts?

Bel direct 112 bij hartkloppingen met pijn op de borst, kortademigheid, uitstraling naar arm of kaak, of bewustzijnsverlies. Neem contact op met de huisarts bij milde, terugkerende hartkloppingen of twijfel over het verband met Saxenda.

Bel direct 112 als u bij hartkloppingen ook last heeft van pijn op de borst, kortademigheid, uitstraling naar de arm of kaak, bewustzijnsverlies of een gevoel van flauwvallen. Dit zijn mogelijke tekenen van een ernstige cardiovasculaire gebeurtenis die onmiddellijke spoedhulp vereist.

Neem buiten kantooruren contact op met de huisartsenpost als de hartkloppingen aanhouden, onregelmatig aanvoelen, gepaard gaan met duizeligheid of zweten, of als u zich duidelijk niet goed voelt maar er geen sprake is van een levensbedreigende situatie. De huisartsenpost is in Nederland bereikbaar op avonden, nachten en in het weekend voor urgente vragen die niet tot de volgende werkdag kunnen wachten.

Neem contact op met uw eigen huisarts als:

• Hartkloppingen regelmatig terugkeren maar mild zijn en vanzelf overgaan

• U twijfelt of de klachten verband houden met Saxenda

• U wilt bespreken of de behandeling met Saxenda voortgezet kan worden

• U andere nieuwe klachten heeft die u zorgen baren

Uw huisarts kan een ECG laten maken, de hartslag en bloeddruk meten en beoordelen of aanpassing of staking van de behandeling nodig is. Zoek ook direct medische hulp bij aanhoudende hevige bovenbuikpijn, al dan niet met braken, omdat dit kan wijzen op pancreatitis, of bij pijn rechtsboven in de buik met koorts, wat kan passen bij een ontsteking van de galblaas. Conform de SmPC (sectie 4.4) dient Saxenda bij vermoeden op pancreatitis direct te worden gestaakt.

Stop Saxenda niet op eigen initiatief zonder overleg met uw arts, tenzij er sprake is van een van de bovengenoemde situaties waarbij direct staken is aangewezen. In Nederland kunt u ook terecht bij uw apotheker voor een eerste adviesgesprek over bijwerkingen van uw medicatie.

Wie mag Saxenda niet gebruiken vanwege hartproblemen?

Saxenda wordt niet aanbevolen bij hartfalen NYHA-klasse IV, omdat veiligheidsdata in deze groep ontbreken. Bespreek alle bestaande hart- en vaatziekten met uw arts voordat u met Saxenda start.

De Saxenda-SmPC (EU, beschikbaar via EMA en de CBG-geneesmiddeleninformatiebank) bevat specifieke waarschuwingen voor mensen met bepaalde hartaandoeningen. Saxenda wordt volgens de SmPC (sectie 4.4) niet aanbevolen bij mensen met hartfalen in NYHA-klasse IV, omdat deze patiëntengroep niet was opgenomen in de klinische studies en de veiligheid bij hen niet is vastgesteld.^[1] Dit is een aanbeveling op grond van gebrek aan klinische ervaring, geen formele contra-indicatie.

De SmPC bevat verder de volgende relevante veiligheidsaanbevelingen:

• Hartfrequentie: De hartfrequentie dient regelmatig te worden gecontroleerd. Bij een klinisch relevante, aanhoudende stijging van de rusthartfrequentie moet de behandeling worden gestaakt (SmPC sectie 4.4).

• Patiënten van 75 jaar en ouder: Saxenda wordt niet aanbevolen bij mensen van 75 jaar en ouder, omdat de ervaring in deze groep beperkt is.^[1][4]

• Ernstige nier- of leverinsufficiëntie: Saxenda wordt niet aanbevolen bij ernstige nier- of leverinsufficiëntie.

• Inflammatoire darmziekte en diabetische gastroparese: Saxenda is niet onderzocht bij deze aandoeningen en wordt daarvoor niet aanbevolen.

De SmPC vermeldt de formele contra-indicaties voor Saxenda; raadpleeg de actuele productinformatie via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank voor een volledig overzicht.

Voor mensen met diabetes type 2 heeft liraglutide in de LEADER-studie cardiovasculaire uitkomsten onderzocht bij de dosis van 1,8 mg (het geneesmiddel Victoza, een andere dosering met een andere indicatie). Deze resultaten gelden niet automatisch voor Saxenda (3 mg, gewichtsbeheersing); de cardiovasculaire veiligheid van de hogere dosis bij gewichtsbeheersing is in andere populaties onderzocht en staat beschreven in de Saxenda-SmPC.

Of Saxenda voor u geschikt is, hangt af van uw volledige medische voorgeschiedenis. In Nederland beslist de voorschrijvend arts, in overleg met u, of de baten opwegen tegen de risico's. Bespreek alle bestaande hart- en vaatziekten altijd volledig met uw huisarts of specialist voordat u met Saxenda start. Vergeet ook niet te vermelden welke andere geneesmiddelen u gebruikt, zodat uw arts een volledig beeld heeft.

Frequently Asked Questions