Saxenda vs Ozempic: werking en indicaties

Saxenda vs Ozempic: twee veelgebruikte GLP-1-receptoragonisten die regelmatig met elkaar worden vergeleken, maar die elk een eigen werkzame stof, indicatie en vergoedingsstatus hebben. Saxenda bevat liraglutide en is goedgekeurd voor gewichtsbeheersing, terwijl Ozempic semaglutide bevat en primair is geregistreerd voor type 2 diabetes. In dit artikel leest u hoe beide middelen werken, waarvoor ze officieel zijn goedgekeurd in Nederland, hoe ze worden toegediend en wanneer een gesprek met uw arts de juiste stap is.

Wat zijn Saxenda en Ozempic en hoe werken ze?

Saxenda (liraglutide) en Ozempic (semaglutide) zijn beide GLP-1-receptoragonisten die de insulineafgifte stimuleren, de maaglediging vertragen en verzadiging bevorderen, maar verschillen in halfwaardetijd en injectiefrequentie.

Saxenda (liraglutide) en Ozempic (semaglutide) zijn beide injecteerbare geneesmiddelen die behoren tot de klasse van de GLP-1-receptoragonisten, maar het zijn twee afzonderlijke werkzame stoffen met een eigen goedkeuring en dosering. GLP-1 (glucagonachtig peptide-1) is een hormoon dat van nature vrijkomt na een maaltijd. Door de GLP-1-receptor te activeren, stimuleren beide middelen de insulineafgifte wanneer de bloedglucose verhoogd is, remmen ze de glucagonafgifte en vertragen ze de maaglediging. Dit draagt bij aan een gevoel van verzadiging en een lagere calorie-inname.

Liraglutide, de werkzame stof in Saxenda, heeft een halfwaardetijd van ongeveer 13 uur en wordt daarom eenmaal daags toegediend. Semaglutide, de werkzame stof in Ozempic, heeft een aanzienlijk langere halfwaardetijd van ongeveer een week, waardoor eenmaal per week injecteren volstaat. Beide stoffen binden aan dezelfde receptor, maar de moleculaire structuur en de mate van albuminegebondenheid verschillen, wat de uiteenlopende halfwaardetijden verklaart.

Belangrijke veiligheidsinformatie voor beide middelen:

Maagdarmklachten zoals misselijkheid, braken, diarree en obstipatie zijn de meest voorkomende bijwerkingen. Deze treden het vaakst op bij het starten of ophogen van de dosis en nemen bij de meeste mensen in de loop van de tijd af.

Pancreatitis: bij aanhoudende, ernstige buikpijn dient het gebruik te worden gestaakt en direct medisch advies te worden ingewonnen.

Tachycardie: beide middelen kunnen de hartslag verhogen; dit dient te worden besproken met de arts bij mensen met hartklachten.

Dehydratie en nierfunctie: ernstige maagdarmklachten kunnen leiden tot uitdroging en daarmee tot verslechtering van de nierfunctie. Voldoende vochtinname is belangrijk.

Galwegproblemen: liraglutide (Saxenda) is in verband gebracht met een verhoogd risico op galstenen en galblaasontsteking. Klachten zoals pijn in de rechterbovenbuik, koorts of geelzucht dienen te worden gemeld aan de arts.

Retinopathie: bij gebruik van semaglutide (Ozempic), met name in combinatie met insuline, is een verergering van diabetische retinopathie gemeld. Mensen met een bestaande oogaandoening door diabetes dienen dit te bespreken met hun arts.

Plotselinge verslechtering van het gezichtsvermogen: er zijn meldingen van niet-arteritische anterieure ischemische optische neuropathie (NAION) bij gebruik van semaglutide. Bij plotseling visusverlies dient direct medisch advies te worden ingewonnen.

Gebruik bij gastroparese: bij ernstige vertraagde maaglediging (gastroparese) wordt gebruik van deze middelen afgeraden of is voorzichtigheid geboden; raadpleeg de arts.

Semaglutide (Ozempic) is geen vervanger voor insuline en is niet bedoeld voor de behandeling van diabetische ketoacidose.

Bijwerkingen kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb. De volledige veiligheidsinformatie is te vinden in de productinformatie via de CBG-geneesmiddeleninformatiebank.

Waarvoor zijn deze middelen officieel goedgekeurd in Nederland?

Saxenda is goedgekeurd voor gewichtsbeheersing bij een BMI van 30 of hoger; Ozempic is uitsluitend geregistreerd voor de behandeling van type 2 diabetes mellitus bij volwassenen.

Saxenda en Ozempic hebben in Nederland een verschillende officiële indicatie, en het is essentieel dit onderscheid te kennen voordat een arts een van beide overweegt.

Saxenda (liraglutide 3 mg) is door de Europese Commissie goedgekeurd als aanvulling op een caloriearm dieet en meer lichaamsbeweging voor gewichtsbeheersing bij volwassenen met een BMI van 30 kg/m² of hoger, of bij volwassenen met een BMI van 27 kg/m² of hoger in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening zoals type 2 diabetes, hypertensie of obstructief slaapapneu. Saxenda is ook goedgekeurd voor adolescenten van 12 jaar en ouder met obesitas, en voor kinderen van 6 tot jonger dan 12 jaar met obesitas en een lichaamsgewicht van meer dan 45 kg, onder de voorwaarden zoals beschreven in de Europese productinformatie (EMA EPAR Saxenda).

De productinformatie van Saxenda bevat stopcriteria: bij volwassenen wordt herbeoordeling aanbevolen als na 12 weken behandeling op de onderhoudsdosis van 3 mg per dag minder dan 5% gewichtsverlies is bereikt. Bij jeugdigen gelden vergelijkbare criteria op basis van de BMI-z-score; de arts bespreekt dit met de patiënt en diens ouders of verzorgers.

Ozempic (semaglutide 0,5 mg, 1 mg en 2 mg) is door de Europese Commissie goedgekeurd voor de behandeling van onvoldoende gereguleerde type 2 diabetes mellitus bij volwassenen, als aanvulling op dieet en lichaamsbeweging. De goedkeuring voor gewichtsbeheersing bij mensen zonder diabetes valt in Nederland onder het afzonderlijke product Wegovy (semaglutide), dat een andere dosering en een eigen productinformatie heeft. Ozempic is dus formeel niet goedgekeurd als gewichtsbeheersingsmiddel bij mensen zonder type 2 diabetes.

Het gebruik van Ozempic buiten de goedgekeurde indicatie (off-label) voor gewichtsbeheersing bij mensen zonder type 2 diabetes is in Nederland niet de standaard. Het Farmacotherapeutisch Kompas en de NHG-standaarden beschrijven de positie van GLP-1-receptoragonisten binnen de geregistreerde indicaties; off-labelgebruik valt buiten deze richtlijnen. Een arts is verantwoordelijk voor het voorschrijven binnen de grenzen van de productinformatie en de geldende richtlijnen.

Hoe verschillen de toedieningswijze en het gebruiksgemak?

Saxenda wordt eenmaal daags geïnjecteerd via een voorgevulde pen; Ozempic wordt eenmaal per week toegediend, wat voor veel mensen praktischer is.

Het grootste praktische verschil tussen Saxenda en Ozempic is de injectiefrequentie: Saxenda wordt eenmaal daags ingespoten, terwijl Ozempic eenmaal per week wordt toegediend. Beide middelen worden subcutaan (onder de huid) geïnjecteerd in de buik, de bovenkant van het dijbeen of de bovenarm. Beide zijn beschikbaar als voorgevulde injectiepen.

Saxenda wordt geleverd als een voorgevulde pen met liraglutide 6 mg/ml. De startdosis is 0,6 mg per dag, die gedurende vijf weken stapsgewijs wordt opgehoogd naar de onderhoudsdosis van 3 mg per dag. Dit geleidelijke ophoogschema is bedoeld om maagdarmklachten te beperken. Ozempic wordt geleverd als een voorgevulde pen in verschillende sterktes; de dosis wordt eveneens geleidelijk opgehoogd, afhankelijk van de indicatie en de verdraagbaarheid.

Voor mensen die moeite hebben met dagelijkse injecties of een druk dagschema hebben, kan de wekelijkse toediening van Ozempic praktischer zijn. Anderzijds biedt de dagelijkse toediening van Saxenda meer flexibiliteit in het tijdstip van injecteren, omdat er geen vaste weekdag hoeft te worden aangehouden.

Praktische gebruikspunten (conform de Nederlandse bijsluiters):

Naalden: raadpleeg de bijsluiter of apotheker voor de juiste naalden; deze zijn niet altijd inbegrepen in de verpakking.

Rotatie van de injectieplaats: wissel de injectieplaats bij elke injectie af om huidreacties te voorkomen.

Bewaring: bewaar de pen voor eerste gebruik in de koelkast (2 tot 8 graden Celsius). Na eerste gebruik kan de pen bij kamertemperatuur worden bewaard; raadpleeg de bijsluiter voor de exacte bewaarduur na aanprikken.

Naalddisposal: gebruikte naalden dienen te worden weggegooid in een naaldcontainer, conform de lokale instructies van de apotheker of gemeente.

Gebruik bij gastroparese: bij ernstige vertraagde maaglediging is gebruik van deze middelen afgeraden; bespreek dit met de arts.

Het is raadzaam de bijsluiter en de gebruiksaanwijzing zorgvuldig te lezen en bij twijfel over de injectietechniek advies te vragen aan de apotheker of verpleegkundige.

Wordt Saxenda of Ozempic vergoed door mijn zorgverzekeraar?

Ozempic wordt vergoed via de basisverzekering voor de diabetesindicatie; Saxenda valt doorgaans buiten het basispakket en wordt door de meeste mensen zelf betaald.

In Nederland worden Saxenda en Ozempic onder verschillende voorwaarden vergoed, en de situatie verschilt per indicatie en per jaar.

Ozempic is opgenomen in het geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) voor de geregistreerde indicatie type 2 diabetes mellitus, mits aan de voorwaarden van de productinformatie en de beleidsregels van de zorgverzekeraar wordt voldaan. Vergoeding loopt via de basisverzekering en het eigen risico is van toepassing.

Saxenda, dat is goedgekeurd voor gewichtsbeheersing, valt in Nederland doorgaans buiten de basisverzekering. Zorginstituut Nederland heeft geconcludeerd dat geneesmiddelen voor gewichtsbeheersing niet standaard worden vergoed vanuit het basispakket. Dit betekent dat de meeste mensen die Saxenda gebruiken de kosten zelf dragen. Aanvullende verzekeringen kunnen in sommige gevallen een bijdrage leveren, maar dit verschilt per verzekeraar en per polis.

Het is sterk aan te raden de actuele vergoedingsstatus te controleren bij de eigen zorgverzekeraar en bij de apotheker, omdat het vergoedingsbeleid jaarlijks kan wijzigen. Het actuele standpunt van Zorginstituut Nederland over vergoeding van geneesmiddelen voor gewichtsbeheersing is te raadplegen via de website van Zorginstituut Nederland. De apotheker kan ook informeren over eventueel preferentiebeleid of contractafspraken die van invloed zijn op de beschikbaarheid en de prijs.

Mensen die Ozempic gebruiken voor type 2 diabetes en bij wie de arts ook gewichtsbeheersing als doel heeft, dienen te beseffen dat de vergoeding uitsluitend geldt voor de goedgekeurde diabetesindicatie en niet automatisch ook voor gewichtsverlies als zelfstandig doel.

Wanneer bespreek je met je arts welk middel bij jou past?

De keuze tussen Saxenda en Ozempic is altijd aan de arts; de huisarts is het juiste startpunt en beoordeelt indicatie, contra-indicaties en persoonlijke omstandigheden.

De keuze tussen Saxenda en Ozempic is uitsluitend een beslissing die een arts kan nemen op basis van de individuele situatie, de officiële indicaties en de geldende richtlijnen. Een gesprek met de eigen huisarts is het juiste startpunt als iemand overweegt medicamenteuze ondersteuning bij gewichtsbeheersing of de behandeling van type 2 diabetes. De huisarts beoordeelt de medische voorgeschiedenis, eventuele contra-indicaties, andere geneesmiddelen en de persoonlijke omstandigheden.

Belangrijke signalen om contact op te nemen met de arts:

• Aanhoudende, ernstige buikpijn die uitstraalt naar de rug (mogelijke pancreatitis): neem overdag contact op met de eigen huisarts; buiten kantooruren met de huisartsenpost.

• Symptomen van een lage bloedglucose, zoals trillen, zweten of verwardheid, zeker bij gelijktijdig gebruik van insuline of sulfonylureumderivaten: neem overdag contact op met de eigen huisarts; buiten kantooruren met de huisartsenpost.

• Tekenen van een allergische reactie, zoals huiduitslag of zwelling van het gezicht: neem overdag contact op met de eigen huisarts; buiten kantooruren met de huisartsenpost.

• Plotseling visusverlies of andere plotselinge veranderingen in het gezichtsvermogen (mogelijke NAION bij semaglutide): zoek direct medische hulp; buiten kantooruren via de huisartsenpost.

• Verergering van diabetische oogaandoening (retinopathie), met name bij gelijktijdig gebruik van insuline en semaglutide: bespreek dit met de eigen huisarts.

• Pijn in de rechterbovenbuik, koorts of geelzucht (mogelijke galsteenklachten bij liraglutide): neem contact op met de eigen huisarts.

• Tekenen van uitdroging bij ernstige maagdarmklachten, zoals sterk verminderde urineproductie of duizeligheid: neem contact op met de eigen huisarts; buiten kantooruren met de huisartsenpost.

Bij een levensbedreigende situatie, zoals een ernstige allergische reactie met moeite met ademen of bewusteloosheid, dient altijd 112 te worden gebeld.

De huisarts kan ook doorverwijzen naar een internist of een gespecialiseerde obesitaspolikliniek als de situatie dat vereist. Het is niet zinvol om op basis van een vergelijking van twee middelen zelf een voorkeur te bepalen: de officiële indicaties, de vergoedingsstatus en de individuele medische situatie bepalen samen welk middel, als dat al aan de orde is, in aanmerking komt. Een weloverwogen gesprek met de eigen arts is altijd de juiste eerste stap.

Frequently Asked Questions