BMI berekenen in Excel: formule en calculator

BMI berekenen in Excel is eenvoudig en geeft snel inzicht in gewichtsgerelateerde gezondheidsrisico's voor jezelf of een groep. Met een eenvoudige formule zet je gewicht en lengte om naar een BMI-waarde, en met een extra ALS-formule voeg je automatisch de bijbehorende gewichtscategorie toe. In dit artikel lees je hoe je stap voor stap een overzichtelijke BMI-calculator bouwt in Excel, wanneer de BMI als maatstaf tekortschiet, en wanneer het verstandig is een huisarts te raadplegen.

Wat is BMI en wat zegt het over je gezondheid?

BMI is de verhouding tussen lichaamsgewicht en lengte in het kwadraat. Voor volwassenen geldt een BMI van 18,5 tot 24,9 als gezond gewicht, 25 tot 29,9 als overgewicht en 30 of hoger als obesitas.

De Body Mass Index (BMI) is een getal dat de verhouding weergeeft tussen iemands lichaamsgewicht en lichaamslengte, en wordt wereldwijd gebruikt als eerste screening op gewichtsgerelateerde gezondheidsrisico's. De formule is eenvoudig: het gewicht in kilogram wordt gedeeld door het kwadraat van de lengte in meters. Volgens de NHG-standaard Obesitas en Thuisarts.nl geldt voor volwassenen een BMI van 18,5 tot 24,9 als gezond gewicht, een BMI van 25 tot 29,9 als overgewicht, en een BMI van 30 of hoger als obesitas. Deze grenzen sluiten aan bij de internationale WHO-classificatie.^[1][6]

De BMI is nadrukkelijk een screeningsinstrument en geen diagnostisch instrument. De waarde geeft geen informatie over de verdeling van lichaamsvet, spiermassa of botdichtheid.^[1][2] In de Nederlandse eerstelijnszorg dient de BMI als startpunt voor een bredere beoordeling, waarbij aanvullende maten zoals de middelomtrek worden ingezet conform de NHG-standaard Obesitas.

Voor de meeste volwassenen biedt de BMI een bruikbaar startpunt voor een gesprek met de huisarts over gewicht en gezondheid. Bij kinderen en jongeren gelden leeftijds- en geslachtsspecifieke grenswaarden, de zogenoemde BMI-voor-leeftijdcurven, die afwijken van de volwassenennormen en in Nederland zijn vastgelegd in de JGZ-richtlijn Overgewicht van het NCJ. Raadpleeg bij twijfel altijd een zorgverlener voor een volledige beoordeling.

Hoe bereken je BMI in Excel met een eenvoudige formule?

Voer in Excel de formule =A2/(B2^2) in, met gewicht in kg in A2 en lengte in meters in B2. Bij lengte in centimeters gebruik je =A2/((B2/100)^2).

In Microsoft Excel bereken je de BMI met de formule: gewicht gedeeld door de lengte in meters tot de macht twee, wat je in een cel invoert als =A2/(B2^2), waarbij A2 het gewicht in kilogram bevat en B2 de lengte in meters. Dit is de meest directe methode en werkt in alle versies van Excel, inclusief Microsoft 365.

Let op de eenheden: de lengte moet in meters worden ingevoerd, niet in centimeters. Wie de lengte in centimeters bijhoudt, voegt een deling door 100 toe aan de formule: =A2/((B2/100)^2). Zo voorkom je rekenfouten die tot sterk afwijkende uitkomsten leiden.

Belangrijke opmerking over instellingen: bij Nederlandse taal- en regio-instellingen in Windows en Excel wordt een komma gebruikt als decimaalteken en een puntkomma als scheidingsteken tussen functieargumenten. Bij Engelse instellingen is dat omgekeerd: een punt als decimaalteken en een komma als scheidingsteken. Controleer je instellingen als formules een foutmelding geven.

Om de uitkomst overzichtelijk te maken, is het handig de cel op te maken met twee decimalen via het tabblad "Start" en de knop voor getalnotatie. Je kunt ook een aparte kolom toevoegen met een ALS-formule die de BMI-categorie als tekst weergeeft, bijvoorbeeld:

• =ALS(C2<18,5;"Ondergewicht";ALS(C2<25;"Gezond gewicht";ALS(C2<30;"Overgewicht";"Obesitas")))

Deze aanpak maakt het rekenblad direct leesbaar, ook voor mensen zonder statistische achtergrond. Sla het bestand op als .xlsx zodat formules bewaard blijven bij het openen op een ander apparaat.

Stap-voor-stap: een BMI-calculator bouwen in Excel

Maak kolommen aan voor naam, gewicht, lengte, BMI en categorie, voer de formule =B2/(C2^2) in voor de BMI en voeg een geneste ALS-formule toe voor de gewichtscategorie.

Een overzichtelijke BMI-calculator in Excel bouw je in een paar minuten door de volgende stappen te volgen:

Stap 1: Maak de kolomkoppen aan Typ in rij 1 de volgende koppen: A1 "Naam of ID", B1 "Gewicht (kg)", C1 "Lengte (m)", D1 "BMI", E1 "Categorie".

Stap 2: Voer voorbeeldgegevens in Vul in rij 2 een gewicht in bij B2 (bijvoorbeeld 80) en een lengte bij C2 (bijvoorbeeld 1,75). Gebruik een komma als decimaalteken, want Excel in de Nederlandse taalinstelling verwacht dat.

Stap 3: Voer de BMI-formule in Klik op cel D2 en typ: =B2/(C2^2). Druk op Enter. De berekende BMI verschijnt direct.

Stap 4: Voeg de categorie-formule toe Klik op E2 en voer de geneste ALS-formule in zoals beschreven in de vorige sectie. Zo zie je in één oogopslag in welke gewichtscategorie de waarde valt.

Stap 5: Kopieer de formules naar meer rijen Selecteer D2 en E2, klik op de kleine vierkante hoek rechtsonder en sleep de formules naar beneden voor meerdere rijen. Excel past de celverwijzingen automatisch aan.

Stap 6: Voeg voorwaardelijke opmaak toe (optioneel) Via het tabblad "Start" en "Voorwaardelijke opmaak" kun je cellen automatisch groen, geel of rood kleuren op basis van de BMI-waarde. Dit maakt het rekenblad visueel direct inzichtelijk.

Sla het bestand regelmatig op. Als het rekenblad gezondheidsgegevens bevat, is zorgvuldige omgang met persoonsgegevens verplicht. In Nederland geldt de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming): gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens waarvoor strengere beveiligingseisen gelden. De Autoriteit Persoonsgegevens adviseert om waar mogelijk te pseudonimiseren (gebruik een ID in plaats van een naam), een sterk wachtwoord in te stellen en het bestand te versleutelen. Bewaar het bestand alleen op beveiligde locaties.

Wanneer is een BMI-berekening niet voldoende als maatstaf?

De BMI is onvoldoende bij sporters, ouderen en mensen met een niet-Europese achtergrond. De NHG-standaard adviseert aanvullend de middelomtrek te meten, met name bij een BMI tussen 25 en 35.

De BMI-berekening schiet tekort als enige maatstaf bij mensen met een hoge spiermassa, ouderen, zwangere vrouwen en personen met bepaalde etnische achtergronden, omdat de formule geen onderscheid maakt tussen vet- en spierweefsel. Een goed getrainde sporter kan een BMI van 27 hebben terwijl aanvullende maten zoals de middelomtrek en cardiometabole markers (zoals bloeddruk, nuchtere bloedglucose in mmol/L en lipiden) een normaal risicoprofiel laten zien. Omgekeerd kan iemand met een BMI binnen het gezonde bereik toch een ongezonde hoeveelheid buikvet hebben. Aanvullende beoordeling blijft daarom altijd nodig.

De NHG-standaard Obesitas beveelt aan om naast de BMI ook de middelomtrek te meten, met name bij een BMI tussen 25 en 35.^[1][3] Daarbij worden twee drempelwaarden onderscheiden. Een middelomtrek van 80 cm of meer bij vrouwen en 94 cm of meer bij mannen wijst op een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2.^[1][3] Een middelomtrek van 88 cm of meer bij vrouwen en 102 cm of meer bij mannen wijst op een sterk verhoogd risico. Deze combinatie van BMI en middelomtrek geeft een betrouwbaarder beeld van het metabole risico dan de BMI alleen.

Bij mensen met een Zuid-Aziatische, Chinese of andere niet-Europese achtergrond gelden in internationale richtlijnen lagere grenswaarden. Volgens de WHO Expert Consultation (2004) wordt voor veel Aziatische populaties een BMI van 23 of hoger als overgewicht beschouwd en een BMI van 27,5 of hoger als obesitas, omdat gezondheidsrisico's bij deze groepen al bij een lagere BMI optreden.^[6] De NHG-standaard Obesitas verwijst naar aanvullende klinische beoordeling bij deze populaties.

Een Excel-rekenblad is een handig hulpmiddel om gegevens bij te houden en snel een indicatie te krijgen, maar vervangt nooit een consult bij de huisarts. In Nederland is het raadzaam contact op te nemen met de eigen huisarts bij een BMI van 30 of hoger, bij een BMI van 25 of hoger in combinatie met een verhoogde middelomtrek of andere risicofactoren, of bij een onverklaarde snelle gewichtstoename of gewichtsafname. De huisarts kan een volledig gezondheidsonderzoek uitvoeren en persoonlijk advies geven.

Frequently Asked Questions